II SAB/Gl 2/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi V. sp. z o.o. w O. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie rozbiórki budynku 1. zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia; 2. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych, 6. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 7 stycznia 2026 r. V. Sp. z o. o. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (dalej: "strona", "skarżący") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB, organ) oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 14 czerwca 2021 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 14 kwietnia 2021 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., znak: [...] w przedmiocie częściowej rozbiórki budynku handlowo-mieszkalnego na działce o nr geodezyjnym [...], położonego przy ul. [...] w S., przebudowanego i nadbudowanego na podstawie decyzji z dnia 18 października 2019 r. Prezydenta Miasta S. nr [...], wnosząc o: 1. stwierdzenie bezczynności i przewlekłości organu w prowadzeniu przedmiotowej sprawy oraz, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego; 3. zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej w kwocie 1000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej podał, że przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne toczy się w związku z wnioskiem strony z dnia 14 czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2021 r. PINB w S. zawiesił przedmiotowe postępowanie z uwagi na równoległe toczenie się postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zakończyło się w dniu 27 sierpnia 2024 r. w związku z wyrokiem NSA sygn. akt II OSK 1959/23, tym samym przyczyna zawieszenia przedmiotowego postępowania ustała z dniem 27 sierpnia 2024 r. Dalej wskazano, że ponaglenie w przedmiotowej sprawie zostało złożone pismem z dnia 2 listopada 2025 r., przy czym nie odniosło ono żadnego skutku. Wobec tego niniejsza skarga jest konieczna i zasadna, aby podjęte zostały jakiekolwiek czynności procesowe zmierzające wreszcie do zakończenia tego postępowania. W odpowiedzi na skargę PINB w S. wniósł o jej oddalenie, wskazując co następuje. W dniu 14 kwietnia 2021 r. PINB decyzją nr [...] nakazał w trybie art. 50a Prawa budowlanego A. S. i O. S. rozbiórkę części obiektu budowlanego - budynku handlowo-mieszkalnego na dz. nr [...] przy ul. [...] S.. Pismem z dnia 14 czerwca 2021r. V. Sp. z o.o. z siedzibą w O. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z 14 kwietnia 2021 r. W dniu 21 czerwca 2021 r. do organu I instancji wpłynął analogiczny wniosek A. S. i O. S. w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją PINB w S. nr [...] z 14 kwietnia 2021 r. Następnie w dniu 2 lipca 2021 r. ŚWINB poinformował PINB o wszczęciu na wniosek V sp. z o.o. oraz A. S. i O. S., postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 14 kwietnia 2021 r., [...] Postanowieniem z dnia 6 lipca 2021 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie postępowania wznowieniowego do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W dniu 14 kwietnia 2025 r. do PINB wpłynęły akta sprawy wraz z wyrokiem NSA z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. II OSK 1959/23, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2023 r., oddalającego skargę na decyzję GINB z dnia 24 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji PINB nr [...] z dnia 14 kwietnia 2021 r., znak [...]. Kolejno w dniu 4 listopada 2025 r. do organu I instancji wpłynął wniosek z dnia 31 października 2025 r. pełnomocnika skarżącej spółki o podjęcie zawieszonego wznowieniowego postępowania. PINB postanowieniem nr [...] z dnia 26 listopada 2025 r. podjął z urzędu zawieszone postanowieniem nr [...] z dnia 16 lipca 2021 r. postępowanie wznowieniowe w związku z zakończeniem sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w S. nr [...] z dnia 14 kwietnia 2021 r. PINB wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w trybie nieważnościowym warunkuje możliwość rozpatrzenia wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 145 k.p.a. Akta sprawy zostały zwrócone w dniu 14 kwietnia 2025 r., tym samym organ nie miał możliwości wcześniejszego podjęcia postępowania z uwagi na brak kompletnego materiału dowodowego. Dodatkowo bezczynność i przewlekłość organu w rozpoznaniu sprawy jak i zawieszenie postępowania administracyjnego są odrębnymi i wzajemnie wykluczającymi się instytucjami prawa procesowego. Ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności lub przewlekłości (za okres zawieszenia) związanej z upływem terminu załatwienia sprawy, dając jednocześnie stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego tego postanowienia. W przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie zaskarżyła przedmiotowego postanowienia o zawieszeniu postępowania. Dalej PINB wskazał, iż wraz z wnioskiem o podjęcie postępowania z dnia 4 listopada 2025 r. przedłożono materiał dowodowy, ponadto rozszerzono podstawę prawną wznowienia o przesłankę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji konieczność skompletowania materiału dowodowego po otrzymaniu zwrotu akt oraz analiza zawartej w niej dokumentacji spowodowała brak możliwości rozpatrzenia sprawy w ustawowym terminie. W chwili obecnej dokonano niezbędnych czynności umożliwiających podjęcie dalszych działań w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w sprawie zostało zawieszone 16 lipca 2021 r. Przyczyna zawieszenia postępowania ustała 27 sierpnia 2024 r. Wtedy to zapadł wyrok NSA sygn. akt II OSK 1959/23. Akta sprawy wpłynęły zaś do organu I instancji dnia 14 kwietnia 2025 r. Po tym terminie organ administracji nie podjął jednak zawieszonego postępowania. Nastąpiło to dopiero w listopadzie 2025 r., po wniosku stron o podjęcie zawieszonego postępowania. Co istotne, w sprawie zostało złożone ponaglenie (dnia 2 listopada 2025 r.). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r. nr [...] stwierdził, że organ nadzoru budowlanego pozostaje w sprawie w bezczynności a dodatkowo prowadzi przedmiotowe postępowanie w sposób przewlekły. Wyznaczył więc dodatkowy termin załatwienia sprawy - 30 dni od daty doręczenia postanowienia oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności i przewlekłości działania. Do dnia rozprawy (10 kwietnia 2026 r.) do tutejszego Sądu nie wpłynęła żadna informacja, że w sprawie zapadło rozstrzygnięcie. Dlatego zgadzając się z ŚWINB, że w sprawie zaistniała bezczynność, jak i przewlekłość prowadzonego postępowania należy dodatkowo uznać, że organ w sprawie jest bezczynny. Nie można bowiem mówić o przewlekłości, jeśli z akt administracyjnych wynika, iż organ nie podejmował jakichkolwiek działań. Bezczynność ta bez wątpienia ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Konieczne było wyznaczenie organowi terminu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia. Jednocześnie skład orzekający uznał, że ze względu na czas trwania bezczynności zasadne było zasądzenie na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie 149 § 1, § 1a i § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.