II SAB/Gl 19/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Szczepan Prax, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi T. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości 1) stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, 3) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2018 r. skarżący T.H. wystąpił do Starosty [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...]r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Starosta wniosek powyższy przekazał wg właściwości Wojewodzie Śląskiemu pismem z dnia 2 stycznia 2019 r., doręczonym w dniu 9 stycznia 2019 r. Pismem z dnia 5 lutego 2019 r. Wojewoda zwrócił się do Starosty o przedłożenie całości akt dotyczących przedmiotowej decyzji oraz pisemnej informacji o stanie prawnym wywłaszczonych działek. Jednocześnie organ ten wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 kwietnia 2019 r. Skarżący pismem z dnia 4 lutego 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 7 lutego 2019 r. wystąpił z ponagleniem, zaś kolejnym pismem z dnia 22 lutego 2019 r., które wpłynęło do organu w dniu 28 lutego 2019 r. nadesłał decyzję o wywłaszczeniu. Kolejnym pismem z dnia 7 marca 2019 r. Wojewoda ponaglił Starostę o nadesłanie akt wywłaszczeniowych w terminie 7 dni. Żądane akta wywłaszczeniowe wpłynęły do organu w dniu 8 marca 2019 r. Starosta pismem z dnia 4 marca 2019 r. poinformował, że nie odnaleziono akt archiwalnych dotyczących zatwierdzenia planu realizacyjnego przedmiotowej inwestycji oraz przedstawił stan prawny wywłaszczonych działek. Kolejnym pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r. Wojewoda wystąpił do Starosty o ponowne przedłożenie informacji o stanie prawnym jednej z działek, wskazując na błędy w poprzednim piśmie. Jednocześnie organ wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 maja 2019 r. Po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącego Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania. W tym stanie rzeczy skarżący w dniu 4 kwietnia 2019 r. wniósł za pośrednictwem organu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania skarżący podniósł, że sprawa nie została załatwiona w terminach, wynikających z kpa, zaś do jej rozpatrzenia wystarczająca była nadesłana przez niego decyzja wywłaszczeniowa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ omówił podjęte czynności i podał, że po otrzymaniu w dniu 12 kwietnia 2019 r. brakujących informacji o stanie prawnym działek, zawiadomieniem z dnia [...]r. poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału i wydaniu decyzji w ciągu 30 dni po upływie tego terminu. Zdaniem organu, stwierdzenie nieważności decyzji ma szczególnie skomplikowany charakter, a brak dokumentacji dotyczącej stanu prawnego nieruchomości uniemożliwiał rozpatrzenie sprawy. Następnie organ na wezwanie Sądu nadesłał wydaną w tej sprawie decyzję z dnia [...] r. wraz z dowodami jej doręczenia stronom. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W świetle art. 37 § 1 kpa, bezczynność organu polega na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (pkt 1), zaś przewlekłość obejmuje przypadek prowadzenia postępowania dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2). Zdaniem sądu administracyjnego postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było przewlekle. Pierwszą czynność Wojewoda podjął bowiem dopiero w dniu 5 lutego 2019 r., podczas gdy wniosek skarżącego, wszczynający postępowanie wpłynął do tego organu w dniu 9 stycznia 2019 r. Zatem upłynął już wówczas niemal miesięczny okres. Co więcej, czynność organu, aczkolwiek celowa i niezbędna do załatwienia sprawy, okazała się nieefektywna, bowiem w piśmie skierowanym do Starosty o nadesłanie akt postępowania, zakończonego kwestionowaną decyzją oraz poinformowanie o stanie prawnym nieruchomości, nie wyznaczono terminu nadesłania odpowiedzi. Równocześnie organ wyznaczył zbyt odległy termin załatwienia sprawy, bo wynoszący ponad 2 miesiące. Wadliwe działanie organu spowodowało konieczność ponaglenia o udzielenie odpowiedzi na pierwsze pismo, a nastąpiło to po upływie miesiąca od wystosowania pierwszego wezwania. Zdaniem Sądu, zbyt odległy był również wyznaczony przez organ drugi termin załatwienia sprawy, wynoszący również niemal 2 miesiące. Postępowanie prowadzone było zatem z naruszeniem zasady szybkości (art. 12 § 1 kpa). W konsekwencji doprowadziło to do sytuacji, że wydanie decyzji z dnia [...]r. nastąpiło po upływie ponad 5 miesięcy od wszczęcia postępowania (wpływ wniosku do organu). Nie negując zatem faktu, że sprawa miała skomplikowany charakter i wymagała podjęcia czynności w celu uzyskania akt sprawy dotyczących wydanej w postępowaniu zwykłym decyzji oraz ustalenia obecnego stanu prawnego nieruchomości (kręgu stron postępowania), to jednak działania organu podejmowane były w dużych odstępach czasu, co z góry zniweczyło możliwość załatwienia wniosku skarżącego w maksymalnym dwumiesięcznym terminie, wynikającym z art. 35 § 3 kpa – po odliczeniu czasu oczekiwania na akta postępowania i informację o stanie prawnym nieruchomości oraz wyznaczeniu terminu zgodnie z art. 10 § 1 kpa. Zdaniem sądu, sam fakt dopełnienia przez organ powinności z art. 36 § 1 kpa, nie może prowadzić do przyjęcia, że organ prowadził postępowanie zgodnie z art. 12 § 1 i art. 35 § 3 kpa. Co więcej, wyznaczone dwukrotnie terminy załatwienia sprawy były zbyt odległe. Zatem zasadnie skarżący zarzucił przewlekłość postępowania jako prowadzonego zbyt długo i nieefektywnie. Jednak w ocenie sądu administracyjnego, brak podstaw do stwierdzenia, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po odliczeniu okresu oczekiwania na odpowiedzi Starosty (akta wpłynęły po miesiącu od wezwania), a także czasu niezbędnego do ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości (w dniu 15 kwietnia 2019 r.), organ wydał decyzję w ciągu około 1,5 miesiąca. Nastąpiło to już co prawda po wniesieniu skargi do sądu, lecz stanowić winno podstawę do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym przekroczeniem terminów załatwienia sprawy. W takiej też sytuacji zbędne było zobowiązanie organu do wydania aktu kończącego postępowanie. Sąd nie dopatrzył się też konieczności dyscyplinowania organu poprzez wymierzenie mu grzywny, ani też przyznania z urzędu skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej (art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto zgodnie z art. 209 i art. 210 § 2 cyt. ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy. ec