II SAB/Gl 143/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę T. w przedmiocie wznowienia postępowania w kwestii pozwolenia na budowę 1. stwierdza, że Starosta T. dopuścił się przewlekłości postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. przyznaje od Starosty T. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Starosty T. na rzecz skarżącego 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Po uprzednim złożeniu ponaglenia, pismem z dnia 21 listopada 2022 r. A.S. reprezentowany przez profesjonalną pełnomocnik złożył do tutejszego Sądu skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Starosty [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przez ten organ pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 12 czerwca 2014 r. Domaga się w niej: - stwierdzenia bezczynności i przewlekłości organu w prowadzeniu przedmiotowej sprawy, - stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu przedmiotowej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, - zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w kwocie 2.000 zł. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 19 września 2019 r. skarżący zwrócił się do organu o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją argumentując to tym, że inwestorzy jako jedynie współwłaściciel nieruchomości, na której miał być posadowiony budynek, złożyli fałszywe oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wniosek jest rozpoznawany od dłuższego czasu w sposób bardzo opieszały. Do pewnego momentu, jak organ oczekiwał na wskazanie przez Prokuraturę jak zakończyła się kwestia badania złożenia fałszywego oświadczenia przez inwestora, trwanie stanu zawieszenia postępowania miało podstawy, jednakże od momentu jak Sąd karny wypowiedział się co do aktu oskarżenia skierowanego względem inwestora, to ustały jakiekolwiek podstawy do trwania zawieszenia postępowania. Organ od dnia 31 stycznia 2020 r. miał świadomość wpływu do Sądu karnego aktu oskarżenia przeciwko inwestorowi i od tego momentu działał rażąco wbrew przepisowi art. 97 § 2 k.p.a., nie monitorując do dnia 16 września 2022 r. r. w Sądzie, tj. daty złożenia wniosku przez pełnomocnika skarżącego, jak zakończyła się sprawa karna. W piśmie załączonym do przekazywanej skargi organ administracji przedstawił sekwencję działań podejmowanych w sprawie. Decyzją numer [...] z dnia 12 czerwca 2014 r., Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. C. i G. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w T., na działce numer [...]. Pismem z dnia 19 września 2019 r. obecnie skarżący wraz z żoną zwrócili się o sprawdzenie legalności oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działki o numerze ewidencyjnym [...] będącej przedmiotem cytowanej powyżej decyzji. Wnioskodawcy zakwestionowali prawdziwość danych współwłaścicieli wskazanych w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane objętych przedmiotowym wnioskiem. Wobec powyższego pismem z dnia 26 września 2019 r. Starosta [...] zawiadomił Prokuraturę Rejonową w T. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane. Pismem z dnia 14 października 2019 r. (data wpływu 16 października 2019 r,). Prokurator Rejonowy w T. zawiadomił o wszczęciu śledztwa pod sygnaturą [...] w sprawie poświadczenia nieprawdy w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. o czyn z art, 233 § 1 i § 6 kk. W odpowiedzi na pismo z dnia 13 lutego 2020 r. z prośbą o informację dotyczącą statusu sprawy toczącej się w prokuraturze pismem z dnia 24 lutego 2020 r. Prokurator Rejonowy poinformował organ, że w dniu 31 stycznia 2020 r. skierowano do Sądu Rejonowego w T. akt oskarżenia przeciwko inwestorom. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2020 r. Starosta [...] wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Następnie 15 lipca 2020 r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zawiesił postępowanie w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 marca 2021 r. Sąd Rejonowy w T. umorzył postanowienie o popełnienie przestępstwa z art. 233 § 1 kk § 6 k.k. na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk, art. 632 pkt 2 kpk. Wnioskiem z dnia 16 września 2022 r. pełnomocnik wnoszących o wznowienie postępowania zwrócił się o jego podjęcie i wydanie decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 145 § 2 pkt 1 i 2 oraz § 3 k.p.a. Starosta [...] podjął przedmiotowe postępowanie postanowieniem z dnia 3 października 2022 r., a następnie wystosował postanowienie o uzupełnienie wniosku o przedłożenie prawidłowo wypełnionych oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dnia 4 października 2022 r. wpłynęło ponaglenie na brak reakcji organu na wniosek z dnia 16 września 2022r. dotyczącego odwieszenia postępowania i wydania decyzji. W dniu 4 listopada 2022 r. wpłynęło kolejne ponaglenie w sprawie braku podejmowania przez organ dalszych czynności procesowych, w tym decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe. Starosta [...] 7 listopada 2022 r. na podstawie art. 37 k.p.a. przekazał powyższe ponaglenie z dnia 3 listopada 2022 r. do Wojewody Śląskiego. Organ architektoniczno - budowlany na podstawie art. 33 ust. 2 pkt. 2) ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) powinien otrzymać wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę oprócz projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno - budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Innymi słowy, oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane może zostać skutecznie zakwestionowane w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Ze względu na okoliczności znane organowi, postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. zobowiązano inwestorów do przedłożenia prawidłowo wypełnionych przez każdego z inwestorów oddzielnie oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością nr 63 (obecnie 2064/63) na cele budowlane oraz pisemną zgodą współwłaścicieli (skarżącego i jego żonę) w związku z prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. sprawą dot. oskarżenia wnioskodawców o popełnienie przestępstwa z art. 233§ 1 kk umorzoną postanowieniem z dnia 9 marca 2021 r. na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk z uwagi na przedawnienie karalności. Termin do przedłożenia ww. dokumentów ustalono na dzień 15 listopada 2022 r. W wyznaczonym terminie nie uzupełniono wniosku. W związku z powyższym Starosta [...] w dniu 17 listopada 2022r. wydał decyzję, w której uchylił decyzję Starosty [...] [...] z dnia 12 czerwca 2014r. (znak [...]) oraz orzekł o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego w T. przy ul. [...], na działce numer [...] (obecnie nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Na początku Sąd stwierdza, że w sprawie nie można, na dzień orzekania, stwierdzić bezczynności organu administracji architektoniczno-budowlanej, Dnia 17 listopada 2022r. została bowiem wydana decyzja kończąca postępowanie wznowieniowe. Należy jednak uznać, że przynajmniej w niektórych okresach czasu organ działał przewlekle, którą to przewlekłość można ocenić jako mającą charakter rażącego naruszenia prawa. Wniosek skarżącego oraz jego żony wpłynął do organu administracji architektoniczno-budowlanej dnia 19 września 2019 r. Jednakże samo wznowienie postępowania nastąpiło dopiero dnia 28 lutego 2020 r. Sąd ma świadomość treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i tego, że organ administracji architektoniczno-budowlanej czekał z podjęciem dalszych działań przez organy ścigania. Nic nie stało na przeszkodzie aby wznowić postępowanie w sprawie i do czasu uzyskania rozstrzygnięcia sądu powszechnego lub prokuratury zawiesić je. Co istotne, w aktach sprawy brak dowodów powiadomienia wnioskodawców o podejmowanych przez organ czynnościach. A okres czasu pomiędzy wnioskiem skarżących a wznowieniem postępowania wyniósł 5 miesięcy. Kolejną czynnością dokonaną przez organ było zawieszenie postępowania wznowieniowego. Ale znów nastąpiło to dopiero po upływie 5 miesięcy (postanowienie z dnia 15 lipca 2020 r.). Jest to czas przekraczający wszelkie normy przewidziane przepisami k.p.a. Jednocześnie ponownie brak jakichkolwiek dowodów na informowanie wnioskodawców o opóźnieniu w podjęciu rozstrzygnięcia i jego przyczynach. Sprawa karna dotycząca poświadczenia nieprawdy w oświadczeniu o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane została ostatecznie zakończona postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia 9 marca 2021 r. (sygn. [...]). I pomimo tego, że to organ administracji architektoniczno-budowlanej z urzędu zawiesił postępowanie wznowieniowe, w żaden sposób nie monitorował on toczącej się sprawy karnej. Dopiero wniosek skarżącego i jego żony złożony dnia 16 września 2022 r. (czyli 6 miesięcy po zakończeniu sprawy karnej) spowodował podjęcie zawieszonego postępowania wznowieniowego. W ocenie składu orzekającego działanie organu administracji architektoniczno-budowlanej w sprawie stały w sprzeczności z zasadami określonymi w art. 35-37 k.p.a. Łącznie przez okres 16 miesięcy nie były sprawnie i skutecznie czynności związane z załatwieniem sprawy. Jednocześnie można tu zarzucić "milczenie" organu polegające na niepowiadamianiu wnioskodawców o stanie sprawy i podejmowanych czynnościach. Odnosząc się do żądania skargi przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej Sąd uznaje, że jest ono uzasadnione, ale z pewnością nie w wysokości 2000 zł. Należy mieć bowiem świadomość, iż część działań organu administracji była, przynajmniej pośrednio, uzależniona od czynności organów ścigania. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.