II SAB/Gl 11/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi S. M. (M.) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. w przedmiocie stanu technicznego budynku oddala skargę.

S. M. (strona, skarżący) wniósł skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. (PINB) oraz na niezasadne obciążenie kosztami upomnienia dotyczącego uchylonej decyzji. Wniósł o zobowiązanie PINB do niezwłocznego wydania ostatecznej decyzji; zasądzenie zwrotu pobranego na wniosek PINB potrącenia z konta bankowego S. M. kwoty 135,20 zł; zasądzenia od PINB kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz zadośćuczynienia i grzywny wynikającej z art. 149 § 2 p.p.s.a., w maksymalnej wysokości. Skarżący wyjaśnił, że postępowanie PINB dotyczy wydania orzeczenia o stanie technicznym budynku mieszkalnego przy ul. [...] w J. oraz decyzji nakazującej przeprowadzenie jego remontu przez właścicieli. Dalej wskazał, że dom stanowi obecnie współwłasność skarżącego i jego byłej małżonki. Jest zamieszkany tylko przez skarżącego. Postępowanie w sprawie rozpoczęło się kontrolą stanu technicznego przez PINB dnia 10 maja 2017 r. Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie o sygnaturze II SAB/Gl 116/19 stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB. Następnie skarżący szczegółowo przedstawił przebieg postępowania i czynności następujących po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie orzeczenia o stanie technicznym przedmiotowego budynku i wydania decyzji, a mianowicie: - decyzją z dnia 10 sierpnia 2020 r. PINB nałożył na współwłaścicieli budynku obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku na obu współwłaścicieli, - współwłaściciele nieruchomości złożyli odwołania od decyzji PINB, - SWINB, na skutek odwołania skarżącego, decyzją z dnia 22 października 2020 r. utrzymał decyzję PINB z dnia 10 sierpnia 2020 r., - Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie, na skutek wniosku współwłaścicielki nieruchomości o stwierdzenie nieważności decyzji SWINB i prolongowanie wykonania decyzji, wydał w dniu 18 sierpnia 2022 r. decyzję utrzymującą decyzje SWINB, - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi współwłaścicielki nieruchomości, wyrokiem z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2176/21, uchylił decyzję GINB z dnia 18 sierpnia 2021 r., - GINB decyzją z dnia 14 sierpnia 2022 r. uchylił w całości własną decyzję z dnia 6 lipca 2021 r. i stwierdził nieważność decyzji SWINB z dnia 22 października 2020 r., - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpatrzeniu skargi złożonej przez skarżącego, w wyrokiem z dnia 16 czerwca 2023 r. sygn. akt II SAB/Gl 59/23, stwierdził, że SWINB dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - pismem dnia 8 marca 2023 r. SWINB wezwał współwłaścicielkę nieruchomości do złożenia podpisu pod odwołaniem z 14 września 2020 r., - decyzją z dnia 31 marca 2023 r. SWINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB z dnia 10 sierpnia 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SWINB przedstawił również przyczyny, które legły u podstaw takiego rozstrzygnięcia, - postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023 r. PINB nałożył na właścicieli obiektu wykonanie i dostarczenie uaktualniającej ekspertyzy technicznej budynku do 31 czerwca 2023 r., - PINB przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku - w dniu 28 czerwca 2023 r., - SWINB postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. uchylił postanowienie PINB z dnia 17 kwietnia 2023 r. w części dotyczącej terminu i w tym zakresie wyznaczył nowy termin, tj. 15 listopada 2023 r., w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy, - SWINB postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznego postanowienia SWINB z dnia 13 września 2023 r., - pismem z dnia 25 października 2023 r. PINB poinformował skarżącego, że podejmie działania po otrzymaniu aktualnej ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku, - w dniu 15 listopada 2023 r. skarżący przesłał do PINB uaktualnioną ekspertyzę (wykonaną na zlecenie i koszt skarżącego), - pismem z dnia 16 listopada 2023 r. skarżący złożył ponaglenie do SWINB, - pismem z dnia 17 listopada 2023 r. skarżący zwrócił się do SWINB z żądaniem kontynuowania postępowania i zwrotu kosztów aktualizacji ekspertyzy, - pismem z dnia 9 lutego 2024 r. skarżący ponownie wystąpił do SWINB za pośrednictwem PINB z ponagleniem żądając niezwłocznego załatwienia sprawy. Skarżący podnosił, że obciążano go kosztami związanymi z egzekucją administracyjną decyzji, która ostatecznie została uchylona, a w związku z tym wnosił o zwrot niezasadnie pobranych kwot. Ponadto zdaniem skarżącego koszty ekspertyz powinna ponosić również współwłaścicielka nieruchomości. Podniósł, że SWINB postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. wstrzymał wykonanie postępowania w związku ze złożeniem przez współwłaścicielkę nieruchomości skargi na SWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - sygn. akt: II SA/Gl 1851/23. Natomiast wyrokiem z dnia 29 lutego 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 1851/23, WSA oddalił skargę współwłaścicielki nieruchomości na postanowienie SWINB z dnia 13 września 2023 r., w przedmiocie sporządzenia ekspertyzy technicznej budynku. Wyrok jest prawomocny. Skarżący podkreślił, że postępowanie rozpoczęte przez PINB w 2017 r. i do dnia dzisiejszego nie jest zakończone prawomocną decyzją. Uzasadnił wniosek o zasądzenie od PINB grzywny i zadośćuczynienia przewidzianego prawem tym, że w ciągu sześciu i pół roku prowadzenia sprawy i braku prawomocnej decyzji administracyjnej o konieczności remontu domu, nałożonej na obu współwłaścicieli, nastąpiła bardzo znacząca degradacja stanu technicznego domu rodzinnego skarżącego, a na co wskazuje również aktualna ekspertyza. Zły stan techniczny budynku wpływa również na pogorszenie stanu zdrowia skarżącego, bowiem zamieszkuje on w przedmiotowym budynku. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 2 lutego 2024 r. PINB wyjaśnił, że podejmował próby zwrotu pobranej kwoty lecz skarżący odmówił jej przyjęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Warunkiem formalnym wniesienia skargi na przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że ponaglenie zostało skutecznie złożone. Przystępując do rozważań należy nade wszystko wyjaśnić co należy rozumieć pod pojęciem bezczynności organu oraz pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu można mówić w sytuacji, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei, przewlekłość postępowania oznacza stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). To ustawowe rozumienie przedstawionych pojęć jest zbieżne z ich postrzeganiem w nauce prawa i postępowania administracyjnego oraz w judykaturze. Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w sprawie budynku rozpoczęło się od oględzin dokonanych przez PINB w dniu 10 maja 2017 r. Decyzją z dnia 10 sierpnia 2020 r. PINB nałożył na współwłaścicieli budynku obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Wskazana decyzja była przedmiotem kolejnych orzeczeń organów administracji budowlanej oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzją z dnia 31 marca 2023 r. SWINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB z dnia 10 sierpnia 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zatem oceny prawidłowości prowadzenia postępowania przez PINB można dokonywać dopiero od tej daty. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023 r. PINB nałożył na właścicieli obiektu wykonania i dostarczenia uaktualniającej ekspertyzy technicznej do 31 czerwca 2023r . Termin ten był przedłużany kolejnymi postanowieniami.. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji SWINB z dnia 31 marca 2023 r. PINB przeprowadził oględziny domu w dniu 28 czerwca 2023 r. W dniu 15 listopada 2023 r. skarżący przesłał do PINB uaktualnioną ekspertyzę. Zauważyć przyjdzie, że współwłaścicielka nieruchomości wniosła zażalenie na postanowienie PINB z dnia 17 kwietnia 2023 r. i dopiero tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 29 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1851/23 oddalił jej skargę na postanowienie SWINB z dnia 13 września 2023 r. w przedmiocie sporządzenia ekspertyzy technicznej budynku. Wyrok jest prawomocny. Zatem o biegu terminu do załatwienia sprawy można mówić po uprawomocnieniu się powyższego orzeczenia i zwrocie akt. Zatem, aż do dnia zwrotu akt PINB nie można mówić o przewlekłości postępowania. Sąd ma świadomość, że z punktu widzenia skarżącego prowadzenie sprawy trwało bardzo długo. Postępowanie zostało skutecznie wszczęte w 2017 r. Ale dopiero decyzją z dnia 31 marca 2023 r. SWINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB z dnia 10 sierpnia 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wobec powyższego nie sposób zarzucić PINB, że pozostawał w bezczynności, czy też podejmował działania pozorne, zmierzające do przeciągnięcia postępowania. Natomiast postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023 r. PINB nałożył na właścicieli obiektu wykonania i dostarczenia uaktualniającej ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego położonego w J. oraz wykonał wytyczne zawarte w decyzji SWINB z dnia 31 marca 2023 r. Termin wykonania i dostarczenia ekspertyzy został przedłużony przez SWINB do dnia 15 listopada 2023 r. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż działania współwłaścicielki budynku naraża go na ponoszenie dodatkowych kosztów oraz utratę zdrowia Sąd zauważa, że organy mają obowiązek rozpatrzenia wniosków wszystkich stron postępowania. Zatem skoro współwłaścicielka składała zażalenie na postanowienie, odwołanie od decyzji, czy też skargę na decyzję to zarówno organy, jak i Sąd zobowiązane były do ich rozpatrzenia zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Sąd podkreśla dalej, że pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania rozumie się stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Uwzględnienia wymaga także, a może przede wszystkim, zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Kwestia wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, czy też zwrotu kosztów upomnienia nie jest przedmiotem kontroli Sądu sprawie skargi na przewlekłość postępowania. W odniesieniu natomiast do instytucji sumy pieniężnej oraz grzywny, podkreślenia wymaga, że wymienione środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. W doktrynie podkreśla się, że środek w postaci przyznania sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Skarżący nie przedstawił w skardze okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej. Natomiast grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny, jej celem jest oddziaływanie mobilizujące, ale również represyjne, bowiem grzywna ma także stanowić karę za szczególnie naganny przypadek zwłoki. Sąd uwzględniając całokształt sprawy, nie znalazł podstaw do oddziaływania prewencyjno-dyscyplinującego, a tym samym do działania w tym zakresie z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.