Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SAB/Gd 9/26

Wyrok WSA w Gdańsku z 16 kwietnia 2026 r., II SAB/Gd 9/26 – warunki zabudowy terenu

Wynik

Stwierdzono, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi R. J. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie warunków zabudowy 1) stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku dopuściło się bezczynności w prowadzeniu postępowania; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku do wydania decyzji; 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego R. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

R. J. (dalej jako: skarżący) wniósł w dniu 19 stycznia 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłość postępowania odwoławczego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, SKO), domagając się stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązania organu do rozpoznania sprawy w terminie określonym przez Sąd i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 1 września 2025 r. do Burmistrza Gminy Żukowo (dalej jako: Burmistrz, organ I instancji) wpłynęło odwołanie skarżącego od decyzji organu z 20 sierpnia 2025 r., ni UN-Z.6730.1.7.2024AG, o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego o powierzchni zabudowy do 70 m2 na terenie części działki nr [...], położonej w obrębie C., gmina Ż. Jednocześnie strona złożyła ponaglenie w związku z procedowaniem przez Burmistrza jego wniosku o ustalenie warunków zabudowy. W dniu 10 września 2025 r. Burmistrz przekazał odwołanie i ponaglenie Kolegium. Odwołanie wraz z aktami oraz ponaglenie wpłynęło do organu odwoławczego 11 września 2025 roku. W dniu 25 września 2025 r. Kolegium, odpowiadając na pismo strony z 24 września 2025 r., poinformowało, że odwołanie wpłynęło do organu odwoławczego i zostało zarejestrowane pod numerem SKO Gd/4084/25. W dniu 1 października 2025 r. skarżący złożył wniosek dowodowy – swoje oświadczenie odnośnie zapewnienia działce inwestycyjnej dostępu do drogi publicznej przez swoją działkę nr [...] – wraz z wnioskiem o przyspieszenie procedowania sprawy. Skarżący podkreślił, że planowana inwestycja ma na celu zaspokojenie jego własnych potrzeb mieszkaniowych i nie jest związana z prowadzeniem działalności deweloperskiej, ani gospodarczej. Dalsza zwłoka w wydaniu rozstrzygnięcia w sposób istotny ogranicza realizację prawa strony do posiadania domu i zamieszkania na własnej nieruchomości. Skarżący zauważył też, że Burmistrz - wysyłając odwołanie do Kolegium 10 września 2025 r., naruszył termin 7 dni. W dniu 10 listopada 2025 r. skarżący złożył pismo uzupełniające zarzuty odwołania. Następnie, w dniu 10 grudnia 2025 r. (data wpływu do SKO 15 grudnia 2025 r.), skarżący złożył ponaglenie w sprawie przewlekłości postępowania odwoławczego. Decyzją z 2 lutego 2025 r., nr SKO Gd 4084/25, Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza z 20 sierpnia 2025 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W skardze strona skarżąca podniosła, że pomimo znacznego okresu czasu postępowanie nie zostało zakończone, a podejmowane przez organ czynności nie doprowadzały do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego całokształt okoliczności, w szczególności czas trwania postępowania oraz brak jego sprawnego zakończenia, narusza zasadę szybkości i sprawności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.), dalej "k.p.a.", a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Celem jego skargi nie jest podważanie treści przyszłej decyzji, lecz doprowadzenie do tego, aby postępowanie zostało zakończone w rozsądnym terminie i aby strona miała realną możliwość ochrony swoich praw. W odpowiedzi na skargą Kolegium wniosło o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na wydanie przez organ odwoławczy decyzji z 2 lutego 2025 r., nr SKO Gd 4084/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi należy wskazać, że strona skarżąca wniosła - pismem z 11 grudnia 2025 r. - ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W związku z tym złożony środek zaskarżenia w postaci skargi na bezczynność organu należy uznać za dopuszczalny. Przechodząc zaś do rozpoznania skargi należy wskazać, że słusznie powołano się w niej na art. 12 k.p.a., który wyraża naczelną zasadę postępowania administracyjnego - obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Co też istotne, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W związku z tym pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionej w art. 3 § pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, z pewnymi zastrzeżeniami, jakie są przyczyny nieterminowości działania organu. Z kolei przez "przewlekłe prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie natomiast opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyroki NSA: z 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1156/16, z 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 1903/15, czy z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). W piśmiennictwie przyjmuje się przy tym, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 414). Za postępowanie prowadzone przewlekle uznaje się zatem postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Należy w tym miejscu zauważyć, że skarżący niniejszą skargą zwalcza "przewlekłość" w prowadzaniu postępowania odwoławczego przez Kolegium, wobec czego rolą Sądu w pierwszej kolejności było ustalenie, czy mamy do czynienia w okolicznościach sprawy z opieszałością organu, a w dalszej - zakwalifikowanie jej jako "bezczynności" lub "przewlekłości". Sąd administracyjny jest bowiem zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji, bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji. Oceniając natomiast tok czynności kontrolowanego w niniejszej sprawie organu w kontekście powyższych uwag Sąd stwierdził, że Kolegium dopuściło się bezczynności. O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można bowiem mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (zob. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 2317/19, CBOSA). Z taką właśnie sytuacją, tj. upływem terminów załatwienia sprawy skutkującym bezczynnością organu, mamy do czynienia w ocenie Sądu w niniejszej sprawie. Mimo więc zarzucanej Kolegium w skardze przewlekłości Sąd stwierdził, że organ ten był bezczynny w rozpoznaniu odwołania skarżącego, przy czym stan ten ustał po wniesieniu skargi. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 2 lutego 2026 r. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania skarżącego z 1 września 2025 r., wydało decyzję kasatoryjną. Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się więc w ten sposób, że po wniesieniu skargi na przewlekłość (co miało miejsce w dniu 19 stycznia 2026 r.) Kolegium rozstrzygnęło sprawę z odwołania. Zatem, pomimo tego, że w dniu wniesienia skargi Kolegium pozostawało w bezczynności, wobec rozpoznania odwołania skarżącego przed rozpoznaniem skargi, zdezaktualizowała się przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi rozpoznania odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania Kolegium do rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Burmistrza Gminy Żukowo z 20 sierpnia 2025 r. (pkt 3 wyroku). W tym miejscy wyjaśnić jednak należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/4/63) art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Nie było też podstaw do umorzenia postępowania sądowego w całości, o co wnosiło Kolegium w odpowiedzi na skargę. To, że organ wydał decyzję po wniesieniu skargi na bezczynność, nie może bowiem uzasadniać samo w sobie oddalenia skargi ani umorzenia postępowania w całości (zob. wyr. NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1441/16, CBOSA). W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega bowiem nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Wydanie przez organ administracyjny decyzji w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. m.in. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3) oraz czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Tym samym stanowisko organu, że w sytuacji gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ administracyjny wydał decyzję, konieczne jest umorzenie postępowania sądowego w całości jest nieprawidłowe, ponieważ nie uwzględnia pełnej treści art. 149 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego jest zasadne jedynie co do zobowiązania organu do wydania decyzji, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. , co przesądziła powoływana już uchwała NSA (sygn. akt I OPS 6/08). Odnosząc się zaś do stwierdzonej bezczynności Sąd wskazuje, że niewątpliwie sprawa zainicjowana odwołaniem skarżącego z 1 września 2025 r., które wpłynęło do organu II instancji po przekazaniu przez Burmistrza w dniu 11 września 2025 r., nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Od momentu otrzymania środka odwoławczego Kolegium miało ustawowy obowiązek zakończyć postępowanie w terminie miesiąca lub, uwzględniając nawet skomplikowany charakter sprawy, w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odwołania. W terminie tym żadne czynności nie zostały podjęte. Organ jedynie w dniu 25 września 2025 r. poinformował stronę, na jej wniosek, o zarejestrowaniu odwołania i nadanym numerze sprawy, oraz rejestrował pisma składane przez skarżącego. Dopiero w dniu 2 lutego 2026 r. organ wydał decyzję kończącą postępowanie odwoławcze. Co więcej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 k.p.a., organ nie zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, a także pouczeniem o przysługującym mu prawie do wniesienia ponaglenia. Pierwszą istotną czynnością procesową stało się zaś wydanie, już po wniesieniu skargi do Sądu i po upływie ustawowego terminu, decyzji administracyjnej, przy czym decyzja ta nie zakończyła merytorycznie postępowania w sprawie warunków zabudowy, a przekazała prowadzenie postępowania ponownie organowi I instancji. Jednocześnie, na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobligowany był stwierdzić, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20, CBOSA), a także, gdy zwłoka jest efektem działań (zaniechań) organu, które można interpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812). Zdaniem Sądu z opisaną powyżej sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem zwłoka w rozpatrzeniu odwołania skarżącego nie była długa – całkowity okres rozpoznawania odwołania trwał 5 miesięcy, co przy założeniu maksymalnego ustawowego terminu na rozpoznanie odwołania (2 miesiące), daje zwłokę 3 miesięcy. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, że czynnikiem rzutującym na tempo procedowania sprawy była chęć uniknięcia jej załatwienia. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1. i 2. wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt 4. na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kwoty 100 zł, tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Informacje o sprawie

Data wpływu
9 lutego 2026
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/ Jakub Chojnacki Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny