II SAB/Gd 38/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na bezczynność i przewlekłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej S. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

S. K. – S. (dalej jako: "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku (dalej jako: "ZUS", "Zakład" "organ") w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego na syna, S. K. Zakładowi zarzuciła naruszenie przepisu art. 35 § 1 - 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania i jednocześnie bezczynność, co skutkowało niezałatwieniem sprawy w terminie. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, niepodanie przyczyn zwłoki, niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy oraz brak pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Końcowo wskazała na naruszenie art. 37 § 4 k.p.a. poprzez nieprzekazanie ponaglenia z dnia 18 lutego 2026 r. organowi wyższego stopnia. W związku z powyższym wniosła o uwzględnienie przez organ skargi w całości, uchylenie decyzji z dnia 14 stycznia 2026 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego przysługującego na małoletniego syna oraz wypłatę zaległego świadczenia wraz z odsetkami. W przypadku nieuwzględnienia powyższego żądania wniosła o zobowiązanie organu do wypłaty zaległego świadczenia wychowawczego przysługującego na małoletniego syna wraz z odsetkami. Ponadto, skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, o stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji z dnia 14 stycznia 2026 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia miały miejsce bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, a także o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim i przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę wyjaśniła, że w dniu 18 listopada 2025 r., po kilkunastu bezskutecznych próbach wniesienia pisma za pośrednictwem portalu PUE-ZUS, na formularzu EZP poinformowała organ o zmianie rachunku bankowego do wypłaty świadczenia wychowawczego przysługującego na syna, zgodnie z decyzją ZUS Oddział w Białymstoku. Pismo to zostało odebrane przez organ w dniu 21 listopada 2025 r. Pomimo wskazania numeru rachunku bankowego do wypłaty świadczenia wychowawczego organ nie wypłacał jej jednak należnego świadczenia od listopada 2025 r., natomiast zaczął przelewać na wskazany przez nią nowy rachunek bankowy zasiłek macierzyński, o co nie wnioskowała. Zasiłek macierzyński od lipca 2025 r. był wypłacany na inny rachunek bankowy i nieznanych jej powodów od grudnia 2025 r. organ wypłaca zasiłek na rachunek bankowy, na który winien wypłacać świadczenie wychowawcze 800+. Świadczenie wychowawcze 800+ nie natomiast jest w ogóle wypłacane. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 14 stycznia 2026 r. organ wydał, bez żadnej podstawy prawnej, decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego. W dniu 27 stycznia 2026 r. za pośrednictwem portalu PUE-ZUS skarżąca złożyła pismo, w którym ponownie wskazała numer rachunku bankowego do wypłaty świadczenia (tożsamy z numerem rachunku, na który organ wypłaca zasiłek macierzyński) i wezwała organ do zapłaty zaległych świadczeń wraz z odsetkami, począwszy od miesiąca listopada 2025 r. Organ zignorował to pismo. Następnie, w dniu 18 lutego 2026 r. wystosowała do Zakładu ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. Do dnia sporządzenia skargi organ nie poinformował, czy przekazał ponaglenie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, z uwagi na fakt, że przed skierowaniem, sprawy do Sądu tj. decyzją z dnia 23 kwietnia 2026 r. wznowił wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko S. K. na okres od 1 czerwca 2025 do 31 maja 2026 r. w związku z czym stan bezczynności nie występuje. Wniósł także o oddalenie skargi w zakresie wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej w wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim z uwagi na to, że w toku prowadzonego postępowania nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ, zaś podejmowane czynności nie były pozbawione podstawy prawnej i nie miały charakteru zawinionego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. K. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Pismem z dnia 6 marca 2025 r. ZUS przyznał stronie prawo do świadczenia. W związku z powyższym organ przystąpił do realizacji wypłat świadczenia, jednakże otrzymywał automatyczne zwroty świadczenia wychowawczego z rachunku bankowego, na który następowały wypłaty. W dniu 4 grudnia 2025 r. ZUS wezwał skarżącą do wskazania właściwego numeru rachunku bankowego, na który należy wypłacać świadczenie wychowawcze, w terminie 7 dni pod rygorem wstrzymania dalszej wypłaty świadczenia, zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 508; dalej jako: "ustawa"). W dniu 14 stycznia 2026 r. Zakład wydał decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia od listopada 2025 r., tj. od miesiąca, w którym środki zostały zaksięgowane na koncie ZUS, ponieważ skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie ZUS. W dniu 27 stycznia 2026 r. skarżąca poinformowała, że w dniu 18 listopada 2025 r. wskazała właściwy numer rachunku bankowego do wypłaty świadczenia. W dniu 24 lutego 2026 r. do ZUS wpłynęło ponaglenie na bezczynność ZUS w przedmiocie wypłaty świadczenia na jej syna. W związku z kierowanymi zarzutami w sprawie sposobu procedowania sprawy przeprowadzono postępowanie sprawdzające w trybie nadzoru, w oparciu o dane zapisane w systemie informatycznym ZUS wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin. Organ ponownie przeanalizował sprawę i ustalił, że strona złożyła pismo, w którym wskazała nowy numer rachunku bankowego. W dniu 21 kwietnia 2026 r. wpłynęła skarga na bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania przez ZUS. W wyniku ponownej analizy sprawy w dniu 23 kwietnia 2026 r. Prezes ZUS wydał decyzję o wznowieniu wypłaty świadczenia wychowawczego w całym okresie świadczeniowym. W ocenie organu powyższe przemawia za uznaniem, że skarga jest bezzasadna, ponieważ roszczenie co do podjęcia wypłaty zostało zaspokojone w odniesieniu do należności za sporny okres. Organ wyjaśnił, że jakkolwiek przeoczył informację o zmianie rachunku bankowego, co skutkowało wstrzymaniem wypłat po zwrocie przelewów, to błąd ten został naprawiony po ponownej analizie akt sprawy. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2026 r. Prezes ZUS wznowił wypłatę świadczenia i wyrównał zaległe kwoty za cały sporny okres. W związku z tym, że organ podjął już merytoryczne rozstrzygnięcie i zrealizował wypłatę świadczeń, postępowanie w zakresie bezczynności stało się bezprzedmiotowe. Wznowienie wypłaty świadczenia i wypłata wyrównania za cały okres sporny została zrealizowana w takim zakresie, w jakim jest to możliwe na gruncie przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepisy tej ustawy nie przewidują natomiast możliwości wypłaty odsetek w sytuacji wznowienia wypłaty świadczenia. W piśmie procesowym z dnia 28 maja 2026 r. skarżąca wskazała, że podtrzymuje złożoną skargę oraz zawarte w niej żądania i wnioski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone w ustawie. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza jednak ocena w zakresie spełnienia warunków dopuszczalności wniesienia skargi. Zakres właściwości sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 i § 2a P.p.s.a., który wskazuje, jakie formy działania albo bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania organów administracji publicznej podlegają kontroli przez sądy administracyjne. Dopuszczalność skargi do sądu na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, składanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zależy od tego, czy w danej sprawie dopuszczalna jest skarga na decyzje, postanowienia albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej. Innymi słowy, dopuszczalność skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania jest pochodną dopuszczalności skargi na inny rodzaj działalności administracji. Skarga na bezczynność albo przewlekłość nie jest dopuszczalna wówczas, gdy sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpatrzenia skargi na dany akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Zgodnie z art. 13a ust. 1-2 ustawy przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Zakład udostępnia osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na jej profilu informacyjnym. W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 13 ust. 4 ustawy). W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego. Tak określony zakres zaskarżenia wyklucza możliwość oceny w niniejszym postępowaniu zgodności z prawem decyzji z 14 stycznia 2026 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia. Nadmienić przy tym należy, że decyzja ta jak wynika z odpowiedzi na skargę została uchylona przez ZUS. Z akt sprawy wynika, że ZUS po automatycznym zwrocie wypłaconego świadczenia w listopadzie 2025 r. wstrzymał dalszą jego wypłatę. W ocenie skarżącej stanowiło to naruszenie prawa albowiem Zakład posiadał informację o innym rachunku bankowym niż ten, na który wypłacał dotychczas świadczenie wychowawcze. Kwestia wypłaty świadczenia wychowawczego ma charakter techniczny stanowiąc wykonanie informacji o przyznaniu świadczenia. Sprowadza się bowiem do realizacji przelewu środków na wskazanych rachunek bankowy. Sama wypłata nie jest zatem ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem, ani nawet innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że czynność wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a ani czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Konsekwencją powyższego jest to, że jej niedokonanie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r. I OSK 730/25, I OSK 731/25 i I OSK 732/25 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 czerwca 2024 r. II SAB/Gl 111/24, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Powody dla których wstrzymanie wypłaty świadczenia nastąpiło jak również prawidłowość postępowania organu w tym zakresie, nie stanowią przedmiotu oceny Sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu. Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że skoro nie można zaskarżyć do sądu czynności technicznej jaką jest wypłata świadczenia wychowawczego, to tym samym niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność w tym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych.