II SAB/Gd 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę.

A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 marca 2021 r. wezwano skarżącego, za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL i wskazanie miejsca zamieszkania oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W obu wezwaniach wyznaczono termin 7 dni na ich wykonanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Przepis art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi bowiem, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, to powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Ponadto, stosownie do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, to powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Jednocześnie, art. 220 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przesyłka, zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego została doręczona skarżącemu w dniu 1 kwietnia 2021 r. (vide: Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 58 akt). Tym samym, termin do usunięcia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał dla skarżącego w dniu 8 kwietnia 2021 r. Z akt sprawy wynika, że przy piśmie z dnia 2 kwietnia 2021 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skarżący przesłał do Sądu skargę z dnia 3 lutego 2021 r., wskazując przy tym swój numer PESEL oraz wskazując, że jego miejscem zamieszkania jest G. Jednocześnie, przy piśmie z dnia 2 kwietnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, który został zarejestrowany pod sygn. akt [...]. Przy piśmie z dnia 3 kwietnia 2021 r., wysłanym również za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skarżący złożył pismo zatytułowane "Wniosek w przedmiocie usunięcia braków formalnych" oraz wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność. Odrębnym pismem z dnia 3 kwietnia 2021 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej (ePUAP), skarżący złożył "Oświadczenie w przedmiocie wezwania", w którym wskazał, że jego numer PESEL znajduje się w pieczęci podpisu zaufanego we właściwości podpisu oraz, że w braku miejsca zamieszkania w chwili składania skargi jego adres do doręczeń to [...]. Skarżący podkreślił przy tym, że z treści art. 46 § 2 p.p.s.a. wynika, że gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie powinno zawierać, w przypadku braku miejsca zamieszkania, adres do doręczeń. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 maja 2021 r. Mimo to, Sąd nie wystosował do skarżącego ponownego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ponieważ, jak wynika z akt sprawy, w terminie do dnia 8 kwietnia 2021 r. skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez wskazanie miejsca zamieszkania, przez co skarga zasługuje na odrzucenie. Wyjaśnić bowiem należy, że niewątpliwie stosownie do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, to powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Jednocześnie, stosownie do treści art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Z powołanych przepisów wynika, że podstawowym wymogiem skargi, wnoszonej również w formie dokumentu elektronicznego, jest wskazanie miejsca zamieszkania, a dodatkowym wymogiem ("ponadto") podanie adresu elektronicznego. Tylko w braku miejsca zamieszkania, zadość wymogom formalnym skargi może uczynić wskazanie adresu do doręczeń, którym może być adres elektronicznym (Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019). Rozwiązanie to ma służyć uniknięciu trudności w doręczaniu pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, np. osobom bezdomnym. Jednakże, w tej sytuacji dopuszczalne jest wskazywanie jako adresu do doręczeń skrytki pocztowej lub adresu poste restante i może to mieć miejsce tylko wyjątkowo, kiedy np. strona nie ma miejsca zamieszkania (zameldowania). Wyjaśnić przy tym należy, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej należy rozumieć zgodnie z treścią art. 25 Kodeksu cywilnego jako miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jednakże podkreślenia wymaga, że podanie jako miejsca zamieszkania jedynie samej miejscowości jest niewystarczające. Stąd też w doktrynie wskazuje się, że przy interpretacji tego pojęcia jako jedną z przesłanek należy mieć na uwadze zameldowanie, które zawsze jest brane pod uwagę przy ocenie istnienia przesłanek z art. 25 Kodeksu cywilnego (tak B. Dauter, op.cit.). W niniejszej sprawie skarżący nie podał swojego miejsca zamieszkania w powołanym powyżej znaczeniu, wskazując przy tym, że jego miejscem zamieszkania jest G., a tym samym nie kwestionując, że miejsce zamieszkania posiada, co, w świetle powołanych przepisów, zobowiązywało go do jego wskazania, a nie do wskazania adresu do doręczeń. W tej sytuacji wskazanie adresu elektronicznego, który jest wymagany w przypadku pism wysyłanych pocztą elektroniczną, nie może zastąpić wskazania miejsca zamieszkania. Adres elektroniczny, w przypadku pism wysyłanych drogą elektroniczną, stanowi bowiem dodatkowy element skargi oprócz miejsca zamieszkania. Z uwagi na powyższe, podanie przez skarżącego elektronicznego adresu do doręczeń nie stanowi prawidłowego wykonania wezwania Przewodniczącej Wydziału z dnia 26 marca 2021 r., podobnie jak wskazanie przez skarżącego w piśmie z dnia 2 kwietnia 2021 r., że jego miejscem zamieszkania jest G. Ponadto, Sąd podkreśla, że stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 125). Powyższy stan wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi z dnia 3 lutego 2021 r. poprzez wskazanie swojego miejsca zamieszkania. Zgodnie zaś z treścią art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W konsekwencji, Sąd odrzucił skargę A. K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.