II SAB/Gd 14/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność i przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta Gdyni w przedmiocie zapewnienia bezpieczeństwa i utrzymania czystości na drogach publicznych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.

Skarga A. K. (dalej jako: "skarżący", "strona") na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Gdyni (dalej jako: "Prezydent", "organ") w przedmiocie zapewnienia bezpieczeństwa i utrzymania czystości na drogach publicznych (chodnikach i schodach) została wniesiona w następujących okolicznościach i prawnych: Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2026 r. skarżący zwrócił się organu z wnioskiem o pilne odśnieżenie chodników oraz zapewnienie bezpieczeństwa pieszym na ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...] w G. Następnie, pismem z dnia 24 stycznia 2026 r. skierował do Prezydenta ponaglenie na bezczynność w sprawie usunięcia bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia na ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...] w G. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Gdyni w przedmiocie zapewnienia bezpieczeństwa i utrzymania czystości na drogach publicznych (chodnikach i schodach) skarżący zawarł wniosek o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie ustawowego obowiązku utrzymania czystości i porządku na ciągach pieszych. Stanowiło to naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz skutkowało dyskryminacją pieszych, jako uczestników ruchu. Skarżący wniósł ponadto o stwierdzenie, że ze względu na długotrwałość zaniedbań (powyżej 5 tygodni) oraz ignorowanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia mieszkańców bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, a także o zobowiązanie organu do niezwłocznego usunięcia barier (zalegającego lodu, śniegu oraz niewłaściwie składowanych odpadów) i przywrócenia pełnej, projektowej szerokości chodników, zgodnie z przepisami techniczno – budowlanymi. Zażądał też zobowiązania organu do podjęcia działań zapewniających utrzymanie drożności i bezpieczeństwa ciągów pieszych w sposób ciągły i zgodny z przepisami techniczno – budowlanymi, w celu wyeliminowania systemowej dyskryminacji niechronionych uczestników ruchu. Wniósł ponadto o zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżący wyjaśnił, że mimo podejmowanych przez niego działań, upływu czasu oraz oficjalnych ostrzeżeń RBC o gołoledzi, organ nie podjął skutecznych działań zmierzających do uprzątnięcia chodników przyległych do jezdni objętych przez miasto akcją zimowego utrzymania dróg z błota, śniegu i lodu. Niezależnie od powyższego zwrócił uwagę, że organ niewłaściwie sprawuje nadzór w tym zakresie, co w konsekwencji powoduje pogorszenie sytuacji, w szczególności: miejskie pługi systematycznie blokują przystanki i przejścia dla pieszych tworząc zwały śniegu nie do pokonania dla osób o ograniczonej mobilności. Brak nadzoru nad właścicielami posesji powoduje, że chodniki pozostają oblodzone, a zastawianie chodników pojemnikami na odpady przy zalegającym śniegu skutkuje całkowitą blokadą przejścia. Zdaniem skarżącego zaniechania organu we wskazanym zakresie powodują, że dochodzi do realnych wypadków. W odpowiedzi na skargę Prezydent stwierdził, że jest ona bezzasadna. Organ wyjaśnił, że w okresie objętym skargą na terenie miasta G. prowadzone były intensywne działania w ramach akcji zimowego utrzymania dróg. Zgodnie z przyjętymi standardami, priorytetem w pierwszej fazie operacyjnej było zapewnienie drożności głównych arterii komunikacyjnych, co miało na celu umożliwienie przejazdu służbom ratunkowym oraz komunikacji zbiorowej. Organ wskazał, że podejmował aktywne działania, czego dowodem jest fakt, iż od 1 grudnia 2025 r. do 24 lutego 2026 r. strażnicy miejscy podjęli łącznie 993 interwencje i kontrole dotyczące nieusuniętego z dróg śniegu i lodu. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku utrzymania czystości na wskazanych przez skarżącego odcinkach oraz przyległych do nich przejść dla pieszych, organ wskazał, że zgodnie z § 4 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Gdyni, obowiązek uprzątania zanieczyszczeń, błota, śniegu i lodu z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości spoczywa na ich właścicielach, a jeżeli przy chodniku wyznaczone jest przejście dla pieszych, na wysokości tego przejścia, chodnik należy oczyszczać na całej szerokości. W sytuacji, gdy strażnicy miejscy potwierdzą nieuprzątnięcie śniegu lub lodu z chodników, podejmują czynności służbowe zmierzające do wyegzekwowania obowiązku usunięcia śniegu z dróg, włącznie z wyciągnięciem konsekwencji prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie przedmiotu sprawy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi na bezczynność czy też przewlekłość może być jedynie bezczynność i przewlekłość organów w sytuacjach, gdy strona ma prawo żądać od organu podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, która to czynność może stanowić przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego. Jeżeli wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a formy działania administracji publicznej nie podlegają zaskarżeniu, to nie jest możliwe wniesienie skargi na bezczynność bądź przewlekłość organu w ich podjęciu. Akty lub czynności, inne niż decyzje lub postanowienia, aby mogły być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, oznacza to, że musi istnieć ścisły związek pomiędzy ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisu prawa (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 7. wyd, Warszawa 2021, s. 75 oraz powoływane tam orzecznictwo). Innymi słowy, akt lub czynność musi opierać się na takich przepisach, z których podmiot wnoszący skargę może wywodzić konkretne uprawnienia lub obowiązki. Jeśli takiego związku nie można wykazać – z przepisów stanowiących podstawę czynności (aktu) nie wynikają dla danego podmiotu żadne uprawnienia lub obowiązki, nie ma możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tego rodzaju czynność albo akt. W przypadku organów gminy możliwość wniesienia skargi na bezczynność wynika także z art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 662 ze zm.; dalej jako: "u.s.g."), zgodnie z którym przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Uwzględniając treść obydwu przepisów: skargę do sądu administracyjnego może wnieść również każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone na skutek niewykonywania przez organ gminy czynności nakazanych prawem, przy czym – biorąc pod uwagę konstytucyjnie określoną funkcję sądów administracyjnych i ich odrębność od sądów cywilnych – musi chodzić o czynności z zakresu prawa administracyjnego, a nie kwestie, które mogą stanowić podstawę roszczeń cywilnoprawnych. Jak wynika z treści złożonej skargi, żądanie skarżącego dotyczy zobowiązania organu do niezwłocznego usunięcia barier (zalegającego lodu, śniegu oraz niewłaściwie składowanych odpadów) i przywrócenia pełnej, projektowej szerokości chodników we wskazanych przez stronę lokalizacjach. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 733; dalej jako: "u.c.p.g.") właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taką drogę uznaje się wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia drogi dla pieszych, na której jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych tj. obowiązku zarządcy drogi wynikającego z art. 20 pkt 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. 2025 r., poz. 889; dalej jako: u.d.p.). Do obowiązków gminy, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 5 u.c.p.g, należy natomiast m. in. uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych, jeżeli gmina pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takiej drodze dla pieszych. Zgodnie z art. 5 ust. 6 u.c.p.g. nadzór nad wykonaniem obowiązków obciążających właściciela sprawuje wójt, burmistrz, prezydent miasta, który w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1-4, wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku (art. 5 ust. 7 u.c.p.g.). Wykonywanie decyzji, o której mowa w ust. 7, podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 i 620) (art. 5 ust. 9 u.c.p.g.). Zauważyć jednocześnie należy, że zgodnie za art. 10 u.c.p.g, kto nie wykonuje obowiązków wymienionych w art. 5 ust. 1 lub 1a - podlega karze grzywny. Z wskazanych powyżej przepisów wynika, że obowiązek utrzymania czystości i bezpieczeństwa na ciągach pieszych, w szczególności obowiązek usunięcia śniegu lub lodu z chodników spoczywa przede wszystkim na właścicielach nieruchomości oraz, we wskazanym w art. 5 ust. 5 u.c.p.g. przypadku, na organie administracji publicznej. Obowiązek usunięcia śniegu lub lodu z chodników ma, co do zasady, charakter obowiązku faktycznego, wykonywanego w sferze cywilnoprawnej i porządkowej, a jego niewykonanie rodzi odpowiedzialność porządkową (np. wykroczeniową) albo – w przypadku zaistnienia szkody - odpowiedzialność odszkodowawczą. W ocenie Sądu wniosek skarżącego z dnia 23 stycznia 2026 r. nie mógł doprowadzić do wszczęcia przez Prezydenta postępowania administracyjnego w trybie ustawy o utrzymaniu i porządku w gminach zmierzającego do uprzątnięcia przez ten organ śniegu i lodu z chodników we wskazanych przez stronę lokalizacjach. Wniosek skarżącego mógłby ewentualnie być traktowany jako skarga, o której mowa w przepisach działu VIII k.p.a. Czynności - niezależnie od formy - podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII k.p.a., odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się jednak w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 P.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, a zatem skarg na bezczynność w ich zakresie również jest niedopuszczalna. Wobec powyższego, skoro przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie jest bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wydania aktu lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegałyby kognicji sądu administracyjnego, to skargę w niniejszej sprawie należało odrzucić jako niedopuszczalną. Z tych względów sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.