II SAB/Gd 121/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym skargi L. G. i J. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni w przedmiocie obiektu budowlanego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić solidarnie skarżącym L. G. i J. G. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Pismem z 26 maja 2023 r. L. G. i J. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni w sprawie dotyczącej budowy obiektu budowlanego. Z akt sprawy wynika, że prawomocnym wyrokiem z 28 lipca 2021 r., II SAB/Gd 60/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni do załatwienia sprawy dotyczącej obiektu budowlanego usytuowanego na terenie posesji położonej przy ul. K. [...] w Gdyni, a ponadto stwierdził, że organ dopuścił się w tej sprawie przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie, Sąd przyznał od organu na rzecz skarżących L. G. i J. G. sumę pieniężną w wysokości 2000 zł i zasądził kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jak wynika z uzasadnienia przywołanego wyroku, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, bowiem po wniesieniu skargi, w dniu 13 kwietnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni wydał decyzję stwierdzającą brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie obiektu budowlanego wybudowanego przez inwestora przy granicy z nieruchomością skarżących. Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które obecnie jest na etapie rozpoznawania przez organ II instancji. Z dołączonych do skargi pism wynika zaś, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego kilkukrotnie zwracał się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni, w oparciu o art. 136 k.p.a., o przeprowadzenie dodatkowych oględzin obiektu budowlanego usytuowanego na terenie posesji położonej przy ul. K. [...] w Gdyni. Pisma te pozostały jednak bez odpowiedzi organu I instancji, co zdaniem skarżących, stanowi przejaw uchylania się przez ten organ od właściwego pełnienia przypisanych organowi obowiązków, a w konsekwencji świadczy o przewlekłości Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 10 lipca 2023 r. wezwano skarżących do wskazania, czy przed wniesieniem skargi z 26 maja 2023 r. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni zwracali się z ponagleniem do właściwego organu – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z 22 lipca 2023 r. skarżący wyjaśnili, że zwracali się z ponaglającą skargą bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 1 marca 2021 r., ponieważ Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie mógł być odpowiednim adresatem takiej skargi z uwagi na to, że czterokrotnie i nieskutecznie ponaglał w tej sprawie podwładny mu organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w tym m.in. bada, czy strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia przysługujące w administracyjnym toku instancji. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z przepisów art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., wynika, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (§ 1). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (§ 2), przy czym wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (§ 3). Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że strona, która uważa, że organ działa przewlekle lub jest bezczynny, powinna wnieść ponaglenie, o jakim mowa w art. 37 k.p.a. Uprzednie wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na przewlekłość organu. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony, bowiem skarżący nie wyczerpali trybu opisanego w art. 37 k.p.a. w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a., skutkiem czego ich skarga dotycząca przewlekłości Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni, wniesiona do tutejszego Sądu jest niedopuszczalna. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przewlekłość organu I instancji w sprawie wszczętej wnioskiem skarżących była już przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z 28 lipca 2021 r., II SAB/Gd 60/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził bowiem m.in., że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni dopuścił się w sprawie przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z uzasadnienia ww. orzeczenia, dopuszczalność skargi (wniesionej pismem z 1 marca 2021 r.) była uwarunkowana złożonym przez skarżących w dniu 9 lipca 2019 r. pismem nazwanym "skargą na przewlekłość postępowania", które potraktowano jako ponaglenie. Mając na uwadze treść odpowiedzi skarżących na wezwanie Sądu, należy zauważyć, że wskazane przez skarżących pismo z 1 marca 2021 r. nie stanowiło ponaglenia, lecz skargę, którą rozpoznano przywołanym wcześniej wyrokiem z 28 lipca 2021 r., a wniesione w dniu 9 lipca 2019 r. ponaglenie dopełniło wymogu jej dopuszczalności w rozumieniu art. 53 § 2b p.p.s.a. Chcąc zaskarżyć przewlekłość organu administracji zaistniałą po wydaniu ww. wyroku przez Sąd, konieczne było wyczerpanie środków zaskarżenia, czyli złożenie w tym przypadku kolejnego ponaglenia. Następstwem niedopuszczalności skargi jest jej odrzucenie z uwagi na niemożność przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (zob. postanowienie NSA z 28 października 2016 r., I OSK 125/15, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (tj. przed właściwymi organami administracji publicznej) może otworzyć skarżącym drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Należy przy tym zauważyć, że z treści skargi wynika, że skarżący kwestionują uchybienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni, które są ściśle powiązane z postępowaniem odwoławczym prowadzonym aktualnie przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. To zatem obowiązkiem tego organu, rozpoznającego odwołanie skarżących, jest sprawne prowadzenie postępowania, a wszelkie zaniedbania w tym zakresie, w tym również spowodowane uchybieniami po stronie organu, któremu zlecono wykonanie czynności postępowania wyjaśniającego, obciążają organ odwoławczy. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę, o czym orzekł w punkcie 1 postanowienia. Jednocześnie, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł w punkcie 2 postanowienia o solidarnym zwrocie skarżącym uiszczonego wpisu sądowego.