II SAB/Bk 7/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w przedmiocie zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. ,

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych. W dniu 21 stycznia 2026 r. J. K.złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku polegającą na braku wydania odpisu zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego. W odpowiedzi na skargę w piśmie z 28 stycznia 2026 r. PPIS poinformował, że do organu nie wpłynęło zgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego na nazwisko skarżącego oraz nie było prowadzone żadne postępowanie administracyjne dotyczące zaistniałej sytuacji. Tym samym stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności. W dniu 13 marca 2026 r. skarżący skierował do PPIS kolejną skargę na bezczynność organu w przedmiocie niepożądanego odczynu poszczepiennego. Podtrzymał swoje stanowisko, że PPIS pozostaje w rażącej bezczynności w związku z zaniechaniem wydania odpisu wniosku zgłoszenia przez szpital w 2024 r. niepożądanego odczynu poszczepiennego. Skarga ta wraz załącznikami została przekazana przez organ do sądu administracyjnego celem łącznego rozpoznania ze skargą z 21 stycznia 2026 r. z uwagi na tożsamość przedmiotową. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 kwietnia 2026 r. pismo skarżącego z 13 marca 2026 r. zostało potraktowane jako uzupełnienie pierwotnej skargi z 21 stycznia 2026 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 21 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń o chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2025 r., poz. 1657 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) oraz § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2024 r., poz. 138ze zm.; dalej powoływane jako rozporządzenie) i stwierdził, że nie posiada uprawnień do ingerowania w proces kwalifikacji, tym samym do oceniania czy też kwestionowania decyzji lekarza o zgłoszeniu bądź też nie niepożądanego odczynu poszczepiennego. Nie posiada również kompetencji nakazania lekarzowi zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego, bowiem powyższego dokonuje lekarz w oparciu o posiadaną wiedzę medyczną. Organ podniósł, że z ww. przepisów wynika jednoznacznie, że to lekarz (w przypadku stwierdzenia takiej konieczności) dokonuje zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego, a rola organu, tj. właściwego powiatowego inspektora sanitarnego sprowadza się do przyjęcia zgłoszenia i jego udostępnienia dalej innym właściwym organom. Podejmowanie działań przez PPIS może nastąpić tylko i wyłącznie po otrzymaniu zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego od lekarza. Brak jest podstaw prawnych do podjęcia działań przez organ na podstawie zgłoszenia NOP sporządzonego i podpisanego przez osobę nieuprawnioną. W sprawie niniejszej takie zgłoszenie z datą 2 marca 2026 r. zostało osobiście wypełnione i złożone do organu przez skarżącego. Organ wskazał, że do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę do organu nie wpłynęło zgłoszenie uprawnionego lekarza dotyczące niepożądanego odczynu poszczepiennego w sprawie skarżącego, wobec czego brak jest możliwości wydania przez organ odpisu wniosku takiego zgłoszenia przez szpital w 2024 r. Ponadto organ podniósł, że skarżący nie jest stroną żadnego toczącego się postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie nie można zatem mówić o bezczynności organu, albowiem żadne postępowanie administracyjne, w którym skarżący byłby stroną nie zostało wszczęte oraz się nie toczy. Organ do akt sprawy dołączył postanowienie z 1 kwietnia 2026 r. nr 907.2.2026 odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie: (-) wydania decyzji stwierdzającej wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego; (-) wydania decyzji stwierdzającej, że choroba przebyta w dniach 5-7 lipca 2004 r. jest niepożądanym odczynem poszczepiennym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd w sprawie niniejszej doprowadziła do wniosku, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: P.p.s.a.), bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1–7 P.p.s.a. Chodzi tu o: decyzje administracyjne (pkt 1), określone postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (pkt 2), a także w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (pkt 3), inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z pewnymi wyłączeniami (pkt 4), pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a), akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), a także inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6) oraz akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7). Ponadto sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym do załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają również sprawach sprzeciwów od decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). Wyliczenie zawarte w powyższym katalogu ma charakter zamknięty. Bezczynność organu można zarzucić wyłącznie, gdy organ ma prawny obowiązek działania w formach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub w formach innych niż wymienione w punktach 1-3 (vide art. 3 § 2 pkt 8-9 P.p.s.a.). Takiego obowiązku organu w sprawie niniejszej nie można stwierdzić. Jak wynika z akt sprawy, złożona skarga dotyczy bezczynności organu polegającej na nie wydaniu skarżącemu odpisu zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego. W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje wystąpienie niepożądanego odczynu poszczepiennego, ma obowiązek, w ciągu 24 godzin od powzięcia podejrzenia jego wystąpienia, zgłoszenia takiego przypadku do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca powzięcia podejrzenia jego wystąpienia. Z regulacji tej wynika, że zgłoszenie wystąpienia odczynu jest obligatoryjne w przypadku wystąpienia zdarzenia - rozpoznania wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego. W takiej sytuacji zgłoszenia tego dokonuje lekarz bądź felczer do organu - powiatowego inspektora sanitarnego. Powyższe zgłoszenie jest pismem, sporządzanym na druku określonym w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2024 r., poz. 138), skierowanym przez lekarza bądź felczera do właściwego powiatowego inspektora sanitarnego, informującym o określonym stanie faktycznym. W przypadku wystąpienia ciężkiego lub poważnego niepożądanego odczynu poszczepiennego właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, nie później niż po upływie godziny po powzięciu wiadomości, udostępnia informacje o fakcie wystąpienia takiego odczynu właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Z kolei państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, nie później niż po upływie godziny od powzięcia wiadomości, o której mowa w ust. 1, niezwłocznie udostępnia tę informację Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu, wskazanej przez niego specjalistycznej jednostce i wojewódzkiemu inspektorowi farmaceutycznemu (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Celem przedmiotowego zgłoszenia jest dążenie do zachowania kontroli i ewentualnego wyeliminowania negatywnych aspektów dokonywania szczepień ochronnych. W szczególności jego celem jest dążenie do wykrywania nowych, nietypowych i rzadkich odczynów, przeprowadzenie analizy znanych odczynów, ustalenie czynników ryzyka wystąpienia poszczególnych rodzajów odczynów, dokonanie identyfikacji rodzaju szczepionek generujących zwiększoną ilość niepożądanego odczynu poszczepiennego oraz przeprowadzenie monitorowania jakości nowo wprowadzanych szczepionek. Przedmiotowe zgłoszenie nie jest zatem ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., ani żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 5-7 P.p.s.a. Zgłoszenie takie nie jest także innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Z aktem lub czynnością w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia, gdy odnosi się on do zewnętrznych, konkretnie imiennie oznaczonych podmiotów, co do których organ administracji działa w sposób władczy poprzez stwierdzenie, ustalenie lub potwierdzenie uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa administracyjnego. Omawiane zgłoszenie nie jest kierowane do osoby zainteresowanej, nie jest skierowane na zewnątrz organów administracji publicznej (jego adresatem jest organ administracji), co ważne - nie ma charakteru władczego i nie wywołuje skutku w postaci potwierdzenia uprawnień lub nałożenia obowiązków na stronę, tj. nie rodzi praw, ani nie nakłada obowiązków. Zgłoszenie to ma charakter informująco – sprawozdawczy i bezpośrednio nie dotyczy praw i obowiązków samego zainteresowanego. Kierowane jest do właściwego organu uczestniczącego w procesie monitorowania niepożądanego odczynu poszczepiennego. Nie istnieje żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego, który przyznawałby stronie jakiekolwiek prawo w związku z wystąpieniem niepożądanego odczynu poszczepiennego (vide: postanowienie NSA z 5 września 2017 r., II OSK 1673/17 i postanowienie WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2017 r., VII SA/Wa 301/17, pub. CBOSA). Zgłoszenie bezpośrednio nie dotyczy praw i obowiązków samego zainteresowanego i z tych też względów nie jest kierowane do zainteresowanego, ale właściwego organu uczestniczącego w procesie monitorowania niepożądanego odczynu poszczepiennego. W związku z tym organ w sprawie niniejszej nie miał obowiązku działania w postaci wydania skarżącemu odpisu zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego. A skoro tak, to skarga na bezczynność organu w tym zakresie musiała być odrzucona. Marginalnie sąd wskazuje, że do organu nie wpłynęło żadne zgłoszenie dotyczące niepożądanego odczynu poszczepiennego sporządzone przez uprawnionego lekarza. W tym stanie rzeczy sąd postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Marta Joanna Czubkowska Marek Leszczyński Barbara Romanczuk