II SAB/Bk 62/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2019 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w B. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w sprawie; 2. zwrócić skarżącej wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych; 3. zasądzić od Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w B. na rzecz skarżącej B. B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r., przesłanym drogą poczty elektronicznej, B. B. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) wystąpiła do Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w B. (dalej: organ) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wysokości wypłaconego wynagrodzenia brutto Dyrektora w styczniu 2019 r. oraz wykształcenia Dyrektora, jak też wystąpiła o ujawnienie i przesłanie kopii umów zlecenia i umów o dzieło zawartych w styczniu 2019 r. przez Szkołę, kopii statutu Szkoły, regulaminu wynagradzania i regulaminu pracy, kopii zarządzeń Dyrektora wydanych w styczniu 2019 r. oraz kopii aktualnego arkusza organizacyjnego Szkoły. W dniu [...] kwietnia 2019 r. organ zwrócił się do wnioskodawczyni z wezwaniem o wystąpienie z formalnym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W dniu [...] czerwca 2019 r. do organu wpłynęła skarga wnioskodawczyni na bezczynność wraz z wnioskiem o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych informacji publicznych, stwierdzenie że organ dopuścił się bezczynności oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skargę podpisał pełnomocnik skarżącej załączając pełnomocnictwo. W dniu [...] czerwca 2019 r. organ udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek z dnia [...] kwietnia 2019 r., w tym przesłał plik dokumentów (vide odpowiedź mailowa z dnia [...] czerwca 2019 r. wraz z wymienionymi w jej załącznikami). Odpowiadając na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania i odstąpienie od obciążania kosztami postępowania. Wyjaśnił, że zwłoka w udzieleniu informacji publicznej spowodowana była oczekiwaniem na złożenie przez wnioskodawczynię formalnego wniosku. Natomiast prośba organu o odstąpienie od obciążania kosztami postępowania motywowana jest pozornością działań skarżącej, która z analogicznymi żądaniami wystąpiła do szeregu szkół w Polsce (organ powołał się na internetowe forum oświatowe), mimo że działalność strony nie dotyczy oświaty i edukacji. Złożenie skargi, w ocenie organu, motywowane jest zamiarem wywołania zamieszania i uzyskaniem stanu formalnej bezczynności, a w konsekwencji uzyskaniem kosztów postępowania.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1); w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłosi osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania (pkt 2); gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Zgodnie z art. 60 P.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W rozpoznawanej sprawie skarżąca cofnęła skargę, a oświadczenie to, zdaniem sądu, nie zmierza do obejścia prawa i nie wywołuje skutku w postaci utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Skuteczne cofnięcie skargi powoduje niedopuszczalność dalszego prowadzenia postępowania oraz zobowiązuje sąd do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie 1 postanowienia. W punkcie 2 postanowienia sąd zwrócił skarżącej uiszczony wpis od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. W punkcie 3 postanowienia zasądzono koszty zastępstwa procesowego zgodnie z art. 201 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty te składają się kwota wynagrodzenia pełnomocnika – 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) oraz opłata skarbowa 17 zł. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 postanowienia sąd wyjaśnia, że co do zasady zwrot kosztów postępowania od organu przysługuje stronie skarżącej jedynie w razie uwzględnienie skargi (art. 200 P.p.s.a.), ewentualnie w razie umorzenia postępowania w sytuacji skorzystania przez organ z instytucji tzw. autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 54 § 3 P.p.s.a., organ może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Kiedy przedmiotem zaskarżenia jest decyzja, uwzględniająca skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Natomiast w innych przypadkach organ uwzględniając skargę stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. W sprawie niniejszej wystąpiły de facto dwie podstawy umorzenia postępowania: cofnięcie skargi (art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) oraz dokonanie spóźnionej czynności po wniesieniu skargi (wniesienie skargi [...] czerwca 2019 r. – wpływ do organu; dokonanie czynności udostępnienia zawnioskowanej informacji - dzień później). Postępowanie ze skargi na bezczynność stało się zatem bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Przy tym, jak wynika z treści pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 15 lipca 2019 r., cofnięcie skargi nastąpiło z uwagi na udostępnienie informacji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach postanowień z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie I OZ 431/19; z dnia 4 lipca 2019 r., II OZ 591/19 oraz z dnia 11 października 2018 r., II OZ 944/18 (dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA), w przypadku wystąpienia zbiegu dwóch podstaw umorzenia postępowania sądowego wywołanego skargą na bezczynność, gdy obydwie te podstawy przewidują inny zakres orzeczenia o kosztach postępowania, to nie ma przeszkód aby przyjąć, że jednocześnie będzie możliwy zwrot w całości uiszczonego wpisu sądowego oraz zwrot kosztów postępowania na zasadzie art. 201 § 1 P.p.s.a. Tym bardziej jest to uzasadnione w sprawie niniejszej, że – jak wyżej wskazano – cofnięcie skargi nastąpiło z uwagi na jej uwzględnienie po wpłynięciu do organu. Sąd przy tym zauważa, że nawet gdyby nie doszło do cofnięcia skargi, a sąd – dokonując kontroli merytorycznej wystąpienia bezczynności - stwierdził jej wystąpienie do dnia wniesienia skargi a ustąpienie dopiero po tym dniu, powodowałoby to umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do dokonania czynności, a następnie konieczność orzeczenia czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a.). W takiej zaś sytuacji również następuje orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a. Natomiast odnośnie stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, dotyczącego charakteru działalności skarżącej, ilości wniosków o udostępnienie informacji publicznej przez nią składanych oraz celowości takiego działania (zamierzonego na uzyskanie kosztów postępowania), to sąd wskazuje na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2017 r. w sprawie I OZ 1171/17. W sprawie tej sąd kasacyjny uchylił co prawda postanowienie sądu pierwszej instancji zasądzające zwrot kosztów postępowania powołując się na wielokrotność działań podmiotu skarżącego podjętych w celu uzyskania kosztów zastępstwa procesowego, jednakże ani z tożsamą, ani z podobną sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Z urzędu sądowi jest wiadome, że skarżąca B. B., na dzień rozpoznania niniejszej sprawy przez tutejszy sąd, posiadała zarejestrowane w sądach administracyjnych wyłącznie dwie sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w tym niniejszą (vide wydruk z systemu włączony z urzędu przez sąd do akt sprawy). W tej sytuacji brak jest podstaw do podzielenia argumentacji organu odnośnie celowości działania podmiotu skarżącego i zamiaru uzyskania kosztów postępowania. Nie wyklucza to jednak odmiennej oceny w innych sprawach, jeśli wystąpią ku temu uzasadnione przesłanki, w tym m.in. podobne jak w sprawie rozpoznanej przez NSA o sygnaturze I OZ 1171/17.