II SAB/Bk 31/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie wyrażenia zgody na odsprzedaż akt p o s t a n a w i a odrzucić skargę

Skarżący J. B. złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. polegającą na niewydaniu aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia, zarządzenia) w sprawie jego wniosku dotyczącego wyrażenia zgody na odsprzedaż całości lub części akt przeznaczonych ma makulaturę po zakończeniu okresu ich archiwizacji. W związku z powyższym skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa do załatwienia tego wniosku w terminie 14 od daty wydania wyroku przez wydanie aktu administracyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że do Sądu Rejonowego w S. zwrócił się o wyrażenie zgody na odsprzedaż za cenę makulatury lub inną, akt spraw sądowych tego sądu w których był stroną skarżącą, a przeznaczonych na makulaturę (do zniszczenia) po zakończeniu okresu ich archiwizacji. Prezes Sądu stanął na stanowisku, że brak jest stosowanych norm prawnych, które umożliwiałyby jakiekolwiek rozpoznanie (pozytywne lub negatywne) tego wniosku. W związku z tym skarżący złożył pozew o ustalenie takiego prawa w trybie art. 189 K.p.c. Sąd pozew odrzucił stwierdzając niedopuszczalność drogi sądowej postępowania cywilnego i tym samym ostatecznie ustalając, że sprawa należy do drogi postępowania administracyjnego w ramach kompetencji prezesów sądów jako kierowników zakładów administracyjnych. Wezwany do usunięcia bezczynności Prezes Sądu nie usunął jej w drodze wydania stosowanego aktu zaskarżalnego do wyższej instancji. Jedynie odpowiedział zwykłym pismem z dnia [...] marca 2019 r., że skarżący zostanie pominięty przy podejmowaniu decyzji o przekazaniu akt do archiwum, albowiem w świetle obowiązującego prawa osoba prywatna nie posiada prawa do założenia archiwum prywatnego, gdyż akta mogą trafić jedynie do archiwum państwowego lub do zniszczenia. Skarżący podniósł, że brak wydania decyzji co do jego wniosku uniemożliwia mu wyczerpanie drogi prawnej i zakwestionowanie stosownych przepisów skargą do Trybunału Konstytucyjnego. Stąd wniosek o zobowiązanie Prezesa do podjęcia rozstrzygnięcia co do jego wniosku o przekazanie akt do archiwum prywatnego w całości lub części za odpłatnością lub w drodze darowizny jest zasady. Końcowo skarżący podniósł, że forma wezwania do usunięcia bezczynności została zachowana, a to że tytuł wezwania nie odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu nie może zmieniać faktu skuteczności skargi. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ podał, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów umożliwiających wydanie przez Prezesa Sądu – jako organu sądu powszechnego – decyzji, postanowień czy zarządzeń w przedmiocie wniosku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W przypadku wniesienia skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność, lecz ich brak w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dotyczy to zatem sytuacji gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie administracji publicznej zachowań, o których stanowi art. 149 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.). Stosownie do treści tej regulacji sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Skarga na bezczynność organu winna dotyczyć konkretnego postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie, w której to sprawie organ zobowiązany jest do wydania jednego z rozstrzygnięć o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 artykułu 3 § 2. W myśl tego przepisu zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Skarżący w sprawie niniejszej zarzucił bezczynność polegającą na niewydaniu przez Prezesa Sądu Rejonowego w S. aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia, zarządzenia) w sprawie wniosku skarżącego o wyrażenie zgody na odsprzedaż za cenę makulatury lub inną akt spraw sądowych tego sądu w których był stroną skarżący, a przeznaczonych na makulaturę (do zniszczenia) po zakończeniu okresu ich archiwizacji Zgodnie z art. 53 § 3 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 52 ze zm.) po okresie przechowywania w sądzie, akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych archiwów państwowych. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki i zakres przesłanek oraz warunki i tryb przechowywania akt w sądzie i przekazywania akt, a także warunki i tryb niszczenia akt po upływie okresu ich przechowywania. Procedurę postępowania z aktami normuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie przechowywania akt spraw sądowych oraz ich przekazywania do archiwów państwowych lub do zniszczenia (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 991; dalej powoływane jako rozporządzenie). Zgodnie z § 24 tego rozporządzenia akta zakończonych spraw sądowych przechowuje się w archiwach zakładowych przez okresy wymienione w tym rozporządzeniu, stosując właściwe zabezpieczenia przed dostępem osób postronnych, a także spełniając wymogi bezpieczeństwa przed utratą i zniszczeniem. Po zakończeniu okresu przechowywania, zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia, prezes sądu wydaje zarządzenie o przekazaniu akt do właściwego archiwum lub do zniszczenia. Z powyższego wynika, że akta zakończonej sprawy przechowuje się przez odpowiedni okres w sądzie a po zakończeniu tego okresu akta przekazuje się do archiwum państwowego lub się je niszczy. Postępowanie to nie przewiduje możliwości odsprzedaży akt osobie fizycznej, nawet będącej stroną zakończonych postępowań sądowych. W związku z tym stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie wszczynał żadnego konkretnego postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie, w której to sprawie organ – Prezes sądu zobowiązany był do wydania jednego z rozstrzygnięć o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. A jeśli tak, to również i skarga na bezczynność organu we wskazanym zakresie jest niedopuszczalna, gdyż skarga taka przysługiwać może – jak wskazano powyżej – na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 P.p.s.a. Zarządzenie o którym mowa w § 27 ust. 1 rozporządzenia ma charakter aktu wewnętrznego wydawanego przez Prezesa sądu w ramach jego kompetencji związanych z kierowaniem działalnością administracyjną sądu. Mając powyższe na uwadze wniesioną w niniejszej sprawie skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.