II SAB/Bk 18/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na bezczynność Wójta Gminy Radziłów w przedmiocie nabycia nieruchomości komunalnej p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. ,

Wnioskiem z 31 października 2024 r. (data wpływu) T. P. (dalej jako: "skarżący"), działając na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, dalej jako: "u.g.n."), zwrócił się do Gminy Radziłów o wykup na zasadzie przysługującego mu prawa pierwokupu nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] [...], gm. R., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o pow. 374 m2, sklasyfikowanej jako R VI. Pismem z 18 listopada 2024 r. Wójt Gminy Radziłów wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi, pismem z 27 listopada 2024 r., skarżący zażądał wydania decyzji w przedmiocie jego wniosku. Wójt Gminy Radziłów pismem z 10 stycznia 2025 r. poinformował skarżącego, iż ustawa nie przewiduje wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Skarżący pismem z 17 stycznia 2025 r. ponownie zwrócił się o wydanie decyzji na zasadzie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku. Podał, że obowiązkiem organów jest wydać decyzję, gdy tylko mają wydać rozstrzygnięcie w indywidualnych sprawach jednostki na podstawie przepisów prawa materialnego. Według skarżącego rozstrzygnięcie, czy na mocy art. 34 u.g.n. przysługuje mu prawo wynikające z prawa materialnego jest przesłanką materialnoprawną i dlatego zachodzi konieczność wydania decyzji. Organ kolejnym pismem z 20 lutego 2025 r. ponownie poinformował o braku podstaw do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, ponieważ ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje rozstrzygnięcia organu w formie decyzji, w zakresie ustalenia czy dany podmiot/osoba posiada uprawnienie do prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości. Organ poinformował jednocześnie, iż w przypadku kwestionowania stanowiska organu istnieje możliwość wytoczenia powództwa na drodze postępowania cywilnego. Skarżący pismem z 25 lutego 2025 r. wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży. SKO postanowieniem z 4 marca 2025 r., nr SKO.431/7/2025, wskazało, że Wójt Gminy Radziłów nie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ odwoławczy zauważył, że przepisy nie przewidują rozstrzygnięcia kwestii przysługiwania prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej, a zatem skarżącemu nie przysługuje żadne uprawnienie do domagania się na drodze postępowania administracyjnego jakichkolwiek działań ze strony organu. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Radziłów, zarzucając brak wydania decyzji w zakresie: jego uprawnień wynikających z art. 34 ust.1 pkt u.g.n., przysługującego mu prawa pierwokupu działki nr [...] położonej w [...]; zawieszenia postępowania przetargowego do czasu wydania ww. decyzji (wniosek o zawieszenie postępowania do czasu uprawomocnia się ww. decyzji złożony w piśmie z 17 stycznia.2025r.). Strona wniosła o zobowiązanie organu do wydania ww. decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że podtrzymuje merytoryczne stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd doprowadziła do wniosku, że skarga na bezczynność Wójta Gminy Radziłów wniesiona przez skarżącego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa, w ten sposób, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. oraz jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym do załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu, może być skutecznie wniesiona wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Natomiast kontrola sprawowana przez sąd administracyjny nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na zaniechanie organów, gdy przepis prawa nie przewiduje obowiązku podjęcia przez organ działań wymienionych w art. 3 .pkt 1 – 4 p.p.s.a. tj. decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności. Skarga na bezczynność jak i przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczalna jest tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Ponadto skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, z mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. jest dopuszczalna i jako taka podlegałaby kontroli sądowej, gdy wprawdzie dotyczy innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jednak podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. W kontrolowanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest w istocie bezczynność Wójta Gminy Radziłów w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości komunalnej oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] [...] , gm. R. W ocenie Sądu, tak określony przedmiot bezczynności pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. W realiach niniejszej sprawy – z uwagi na przedmiot - zastosowanie będą miały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami ( t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145), które nie przewidują rozstrzygnięcia kwestii przysługiwania prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Organ trafnie w korespondencji ze skarżącym odsyłał go na drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Z akt administracyjnych nie wynika, ażeby skarżący takowe działania podjął. Brak trybu zmierzającego do wydania decyzji administracyjnej w kwestii przysługiwania prawa pierwszeństwa, a co za tym idzie istnienie przeszkody do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa skutkuje oceną, iż skarga na bezczynność, jako niedotycząca bezczynności i przewlekłości postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 – 9 p.p.s.a., nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Powyższe skutkuje uznaniem wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi za niedopuszczalną i w konsekwencji jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.