II SAB/Bd 173/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariusz Pawełczak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. w zakresie wykraczającym poza żądanie przesłania metryki sprawy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2. stwierdza bezczynność [...] w rozpoznaniu wniosku M. S. z dnia [...] lipca 2025 r., 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2025 r. w zakresie żądania przesłania metryki sprawy, 5. w pozostałym zakresie skargę oddala, 6. zasądza od Inne na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...](sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. S. (dalej także jako: "Skarżący", "Wnioskodawca") wniósł skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w T. (dalej także jako: "Konserwator", "WKZ") w zakresie udostępniania informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej także jako: "u.d.i.p.") oraz art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z nieudzieleniem informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. W związku z powyższym Skarżący wniósł o: - zobowiązanie Konserwatora do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; - orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu skargi Skarżący podał, że za pośrednictwem platformy ePUAP dnia [...] lipca 2025 r. złożył podanie zawierające wniosek o udzielenie informacji publicznej, dotyczący prowadzonej sprawy zabytkowego cmentarza żydowskiego w B.. Wniósł o udostępnienie wszystkich danych zawartych w systemie eDOK oraz kopii metryki sprawy, dla postępowania prowadzonego pod sygnaturą [...]. Do dnia sporządzenia skargi, WKZ nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., czym naruszył 14 - dniowy termin zapisany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zdaniem Skarżącego, skoro organ podchodząc lekceważąco do złożonego podania, nie przekazał żądanych informacji, naruszając art. 13 ust. 1 u.d.i.p., to należy uznać, że dopuścił się rażącej bezczynności. Wnioskowana informacja, w ocenie Skarżącego, nie jest obszerna i nie powoduje dużego zaangażowania WKZ w sporządzenie stosownej odpowiedzi. Dlatego nie można w żaden sposób usprawiedliwić zwłoki, milczenia organu i nieterminowego załatwienia sprawy. Powyższe przemawia zdaniem Wnioskodawcy za uznaniem, że nastąpiła rażąca bezczynność. Skarżący podkreślił, że w sytuacji, gdyby WKZ starał się usprawiedliwić fakt, że nie przekazał właściwej informacji w terminie, powołując się na przeoczenie bądź na inne zadania pracowników odpowiedzialnych za sporządzenie odpowiedzi, należy wyjaśnić, że to na organie ciąży obowiązek terminowego załatwiania spraw i do zadań organu tj. [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków należy obowiązek, sprawowania właściwego nadzoru nad instytucją i pracownikami. Przeoczenie bądź inne zadania nie są żadnym usprawiedliwieniem w zakresie orzeczenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i wymierzeniem wnioskowanej grzywny. Rażąca bezczynność w udostępnieniu żądanej informacji, spełnia – zdaniem Skarżącego – przesłanki do wymierzenia wnioskowanej grzywny organowi. Spełni ona wystarczającą rolę dyscyplinującą Konserwatora, który w przyszłości będzie bardziej należycie dbał o rozpoznawanie wniosków składanych w trybie dostępu do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę WKZ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że skarga dotyczy braku odpowiedzi na pismo wnioskodawcy z dnia [...] lipca 2025 r, przesłane za pośrednictwem platformy ePUAP. Z przyczyn techniczno - organizacyjnych pismo to nie zostało wprowadzone do systemu obiegu korespondencji eDOK, co spowodowało brak jego formalnego zarejestrowania i brak odpowiedzi. Po zidentyfikowaniu nieprawidłowości pismo zostało wprowadzone do systemu w dniu [...] listopada 2025 r. Organ po rozpatrzeniu wniosku udzielił częściowej odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2025 r., przekazując Wnioskodawcy metrykę sprawy oraz informując, że dla pełnego udzielenia informacji konieczne jest doprecyzowanie sformułowania "dane z systemu e-DOK", o które Wnioskodawca wnosił. W tym samym piśmie organ zwrócił się do Wnioskodawcy o wyjaśnienie zakresu żądania w tej części wskazując, iż po uzyskaniu stosownego doprecyzowania zostanie udzielona odpowiedź na wniosek. Organ przyznał, że doszło do uchybienia w zakresie terminowego wprowadzenia i rozpatrzenia pisma z dnia [...] lipca 2025 r. Opóźnienie miało charakter niezamierzony i incydentalny, wynikający z błędu w obsłudze korespondencji elektronicznej. Wobec usunięcia stanu bezczynności oraz braku skutków prawnych po stronie Skarżącego, organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, ewentualnie w przypadku uznania, że bezczynność wystąpiła - o stwierdzenie, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o zasądzenie grzywny za nieudzielenie odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej organ zaznaczył, że opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi było niezamierzone. Nieudzielenie odpowiedzi nie miało na celu ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej. Niezwłocznie po powzięciu informacji o wniosku, czyli po jego załączeniu do skargi na bezczynność, przystąpiono do jego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a."). Stosownie do ww. przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających. Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdy stwierdzi, że nie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości działania organu wykonującego administrację publiczną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udostępnił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej także jako: "u.d.i.p."), nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p, nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udostępnienia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udostępniania informacji. Prawo obywateli do uzyskania od określonych podmiotów informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten określa, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy wskazać należy, że w dniu [...] lipca 2025 r. Skarżący skierował do Konserwatora wniosek o udostępnienie informacji dotyczący prowadzonej sprawy zabytkowego cmentarza żydowskiego w B.. Wniosek zawierał żądanie udostępnienia wszystkich danych zawartych w systemie eDOK oraz kopii metryki sprawy, dla postępowania prowadzonego pod sygnaturą [...]. Nie ulega wątpliwości, że tego typu dane stanowią informację publiczną, którą organ był zobowiązany udostępnić Skarżącemu w terminie 14 dni od złożenia wniosku. Konserwator jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych. Organ nie kwestionował ani swego statusu jako podmiotu co do zasady zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, ani nie kwestionował także, że żądane przez Wnioskodawcę informacje stanowią informacje publiczne. Wniosek Skarżącego pozostał jednak bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony organu przed złożeniem skargi na bezczynność. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż wiedzę o złożeniu przez Skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej pozyskał dopiero ze skargi na bezczynność. Jak podał organ, z przyczyn techniczno - organizacyjnych pismo z dnia [...] lipca 2025 r. zawierające wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie zostało wprowadzone do systemu obiegu korespondencji eDOK, co spowodowało brak jego formalnego zarejestrowania i brak odpowiedzi. Po zidentyfikowaniu nieprawidłowości pismo zostało wprowadzone do systemu w dniu [...] listopada 2025 r. Powyższa argumentacja odnosząca się do niezarejestrowania wpływu wniosku Skarżącego na adres organu nie zwalnia jednak WKZ z zarzutu bezczynności. Organ zobowiązany jest bowiem tak zorganizować pracę, aby wpływające pisma i wnioski były przez niego rozpoznawane. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt sygn. akt I OSK 1277/08). Skutki błędów, trudności czy nieprawidłowości w zakresie obsługiwania przez organy administracji publicznej systemów służących do oficjalnej komunikacji z tymi organami (w tym tak systemu poczty elektronicznej, jak i odrębnie systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów wnioskodawców (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15). Ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15). Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) czy systemu ePUAP byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Dla zastosowania opisanego wyżej domniemania kluczowe jest ustalenie czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. Dopiero potwierdzenie tego faktu pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2113/15; z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2154/16; z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 61/17; z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 613/17). Wniosek Skarżącego z dnia [...] lipca 2025 r. został skierowany na adres ePUAP organu (k. 16-17 akt sądowych). Organ prezentując stanowisko w sprawie nie zakwestionował posługiwania się przez WKZ adresem "[...]". Ponadto również z tego adresu organ kierował swoje wystąpienie do tut. Sądu (k. 6 i 12 akt sądowych). W takiej sytuacji przyjąć należy, że ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego wniosku, obciąża ten organ, a nie Skarżącego. Zatem od dnia złożenia przez Skarżącego pisma z dnia [...] lipca 2025 r. należy liczyć termin do załatwienia wniosku przez organ. W odpowiedzi na skargę Konserwator wskazał, że udostępnił Wnioskodawcy informację publiczną, tj. metrykę sprawy oraz zakreślił Skarżącemu termin 7 dni na doprecyzowanie wniosku poprzez wyjaśnienie jakich danych zawartych w systemie eDOK żąda Wnioskodawca. Zdaniem Sądu, pismo z dnia [...] listopada 2025 r. (k. 17v. akt sądowych) stanowi realizację wniosku o udzielenie informacji publicznej wyłącznie w części, tj. w zakresie przekazania metryki sprawy, przy czym organ dopuścił się w tym zakresie bezczynności. Odpowiedź organu nastąpiła bowiem upływie 14 dni od dnia złożenia wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. Ponadto, z przedłożonych przez organ akt administracyjnych nie wynika, aby do dnia orzekania przez tut. Sąd, organ rozpoznał wniosek Skarżącego z dnia [...] lipca 2025 r. w zakresie wykraczającym poza żądanie przesłania metryki sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 13 ust. 1 u.d.i.p. bowiem w terminie określonym w tym przepisie prawa organ nie udostępnił żądanej przez Skarżącego informacji publicznej. Niezałatwienie wniosku Skarżącego zgodnie z uregulowaniami u.d.i.p. obliguje Sąd do stwierdzenia bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. w zakresie wykraczającym poza żądanie przesłania metryki sprawy (pkt 1 wyroku). Ze względu na przesłanie Skarżącemu żądanej przez niego metryki sprawy Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Konserwatora do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia [...] lipca 2025 r. w zakresie żądania przesłania metryki sprawy (pkt 4 wyroku). W punkcie 3 wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając charakter bezczynności organu Sąd wziął pod uwagę, że Konserwator po otrzymaniu skargi na bezczynność podjął działania mające na celu udostępnienie żądanych informacji. Przed wpływem skargi do organu WKZ nie miał natomiast wiedzy o złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu była wynikiem celowego i niezgodnego z prawem działania. Równocześnie Sąd nie znalazł podstaw do orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny i w związku z tym skargę w pozostałym zakresie oddalił (pkt 5 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 6 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł (uiszczony wpis sądowy). Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl