II SAB/Bd 120/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci umowy na wykonanie badania geofizycznego – georadarowego i sprawozdania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej objętej przedmiotem sprawy, 2. stwierdza, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku, 3. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Miasta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Stowarzyszenie A. T. wystąpiło ze skargą na bezczynność Burmistrza Miasta. W skardze z dnia [...] lipca 2023 r. skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie kosztów postępowania; 4) przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym; 5) wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w wysokości [...] zł. W ocenie skarżącego organ nie udzielił informacji w zakresie przekazania kopii umowy na wykonanie usługi badania geofizycznego-georadarowego przez K. J., przeprowadzonego na zlecenie Urzędu Miejskiego w Ż. w 2016 r. oraz sprawozdania z tego badania wraz ze wszystkimi załącznikami, ani nie wydał decyzji odmownej. Skarżące stowarzyszenie wprawdzie otrzymało wnioskowane sprawozdanie od innego podmiotu - Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w T., gdyż jest stroną postępowania w sprawie o wpis do rejestru zabytków cmentarza żydowskiego w Ż., jednak nie ma wiedzy czy Burmistrz przekazał całe sprawozdanie ze wszystkimi załącznikami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na niezawinioną bezczynność, spowodowaną błędem pracownika będącego w przekonaniu, że wniosek z godziny 10:32 z dnia [...] grudnia 2022 r. stanowi korektę wniosku złożonego tego samego dnia. Dnia 14 grudnia stowarzyszenie przesłało drogą elektroniczną trzy dokumenty związane z udostępnieniem informacji publicznej- o godzinie 7:21, 10:32 i 10:37 Wniosek z 7:21 został skorygowany wnioskiem z 10:32. Pomyłkowo przyjęto, że kolejny wniosek stanowi kolejną korektę. Jednocześnie po otrzymaniu skargi udzielono odpowiedzi na żądaną informację i udostępniono wymienione w skardze dokumenty wyjaśniając w dniu [...] lipca 2023 r. zaistniałą sytuację. Zaznaczono przy tym, że stowarzyszenie ma nieograniczony dostęp do akt sprawy prowadzonej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawie wpisu do rejestru zabytków cmentarza żydowskiego w Ż. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – zwanej dalej p.p.s.a.) Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Bezczynność organu o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 p.p.s.a. jest związana z niezałatwieniem sprawy w terminie w rozumieniu przepisów k.p.a. Często dotyczy sytuacji braku podjęcia jakichkolwiek działań przez organ. I tak w myśl art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady tej wynika dla organów obowiązek prowadzenia postępowania bez zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach. Konsekwencję przyjętej zasady szybkości postępowania - stanowi wprowadzenie obowiązku załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 1 – 5 k.p.a. Jak stanowi art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej ( t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – dalej jako "u.d.i.p."). W myśl art. 21 tej ustawy, do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 14 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Procedura w udostępnianiu informacji publicznej przewiduje, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. a więc, że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Zakres przedmiotowy dostępu do informacji publicznej wyznacza pojęcie informacji publicznej w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 i u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Bezspornym w sprawie jest, że adresat wniosku, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego a także organy władzy publicznej (pkt 1) oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (pkt 5). Żądane informacje o udostępnienie których wnioskował skarżący stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ zobowiązany był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Jak wynika z załączonych akt, organ pismem z dnia [...] lipca 2023 r. udzielił odpowiedzi skarżącemu informując, że przesyła kopię sprawozdania z badania georadarowego przeprowadzonego w 2016 r. oraz zlecenie wykonania robót. W wyniku zobowiązania Sądu do udzielania odpowiedzi, czy skarżące stowarzyszenie otrzymało żądane informacje, pismem z dnia [...].10.2023 r. stowarzyszenie potwierdziło, że otrzymało wszystkie żądane dokumenty. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, Sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł w pkt 1 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego. Pomimo udostępnienia informacji należy stwierdzić, że organ pozostawał wobec wniosku skarżącego w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do Sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku (pkt 2 sentencji). Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, lecz przekroczenie to musi być również nacechowane brakiem woli załatwienia sprawy oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia, gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie to jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W wyroku z dnia z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1973/21, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności czy przewlekłości. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Chodzi tu o naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy mieć bowiem na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu, lecz było wynikiem wadliwej oceny wniosku, co spowodowało brak udzielenia odpowiedzi w terminie. Uchybienie obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej w zakreślonym przez ustawę 14-dniowym terminie organ wytłumaczył tym, że żądane informacje zawarte były w kolejnym piśmie złożonym tego samego dnia, i tak jak wniosek poprzedzający stanowił korektę pierwszego wniosku, potraktowano kolejny wniosek. W niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter kwalifikowany, co wyklucza dodatkowe roszczenia. Wynikała raczej z przeoczenia niż zamierzonego zignorowania treści pisma.(pkt 3 sentencji). O kosztach orzeczono w pkt. 4 wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu.