II SA/Wr 833/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant: asystent sędziego Andżelika Abramowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości stanowiącej własność gminy oddala skargę w całości.

Zaskarżoną decyzją organ (art. 32 p.p.s.a.) utrzymał w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu zwrotu działek nabytych przez gminę na mocy uchwały z dnia 26 listopada 1993 r. w sprawie ustalenia granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne. Skarżący jako podstawę żądania zwrotu wskazał art. 136 i art. 137 u.g.n. Według przytoczonych ustaleń nieruchomość skarżącego nie została wywłaszczona na podstawie decyzji. Utrata prawa własności nastąpiła na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wskutek podjęcia uchwały rady gminy o scaleniu i podziale. Dla starosty było ponadto istotne, że teren o którego zwrot wniósł skarżący, stanowił przed scaleniem własność skarżącego, gminy i Skarbu Państwa. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. oraz uchybienia procesowe starosty. Jak wskazał organ, problematykę zwrotu nieruchomości wywłaszczonych regulują ogólne przepisy art. 136-142 u.g.n. Przepisy te stosuje się odpowiednio w przypadkach opisanych w art. 216 u.g.n. W szczególności zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. dotyczy to nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie powołanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). W nin. sprawie nie miał zastosowania art. 216 ust. 1 u.g.n. dotyczący nieruchomości wywłaszczonych, a przy tym przejętych lub nabytych. W art. 136 ust. 2 u.g.n. jest mowa wyłącznie o nieruchomościach nabytych. Nieruchomość skarżącego nie została "nabyta", lecz była poddana postępowaniu unormowanym w art. 14-17 cyt. ustawy z 1985 r. W postępowaniu tym grunty przeznaczone pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne podlegały scaleniu, a następnie podziałowi na działki budowlane przeznaczone do przekazania na własność dotychczasowym właścicielom, przy czym ich powierzchnia była pomniejszona o powierzchnię niezbędną do wydzielenia ulic i placów. Powierzchnia ta przechodziła na własność gminy. W wyniku powołanej uchwały z dnia 26 listopada 1993 r. do scalenia przeznaczono nieruchomości skarżącego o powierzchni [...] m², zaś w zamian otrzymał pięć działek o powierzchni [...] m². Nastąpiło więc pomniejszenie o [...] m² pod ulice i place, za co wypłacono skarżącemu odszkodowanie. Skarżący domagał się zwrotu tych właśnie działek, przeznaczonych pod ulice i place. Nie zostały one jednak nabyte w rozumieniu art. 4 pkt 3b u.g.n. (czyli w drodze czynności prawnej), lecz przeszły na własność gminy z mocy prawa (art. 16 ust. 4 cyt. ustawy z 1985 r.). Organ omówił szeroko zarzuty odwołania i uznał je za bezzasadne, gdyż stan faktyczny sprawy był bezsporny, co nie uzasadniało zarzutów procesowych, zaś w oparciu o liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne wykazał brak podstaw do odmiennej wykładni art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., postulowanej przez skarżącego. W szczególności bezzasadny był argument, jakoby wypłata odszkodowania za nieruchomość dowodziła jednoznacznie jej wywłaszczenia. Według organu uzasadnione było również wydanie decyzji merytorycznej (odmownej) w nawiązaniu do wniosku skarżącego, w którym powołał podstawy prawne żądania zwrotu nieruchomości, jedynie wadliwie przez siebie interpretowane, zamiast decyzji umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe. W skardze do sądu administracyjnego skarżący powtórzył zarzuty odwołania, czyli naruszenia art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. oraz uchybień procesowych organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trafną argumentację organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a czerpaną z powołanego tam i szczegółowo omówionego orzecznictwa, uzupełnić można o wypowiedzi komentatorów. Komentatorzy również zajmują jednolite stanowisko prawne, że przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 121) nie stanowi podstawy zwrotu nieruchomości, których prawo własności zostało utracone na rzecz gminy z mocy prawa (E. Bończak-Kucharczyk część 3 i 4, A. Błaszczak część 4, L. Klat-Wertelecka część 3 w Komentarzach do art. 216). Sąd w pełni podziela argumentację szczegółową zawartą w licznych wyrokach sądowych dla poparcia poglądu prawnego, że art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie ma zastosowania w przypadku przejęcia nieruchomości z mocy prawa. Argumentacji tej nie ma potrzeby powtarzać (patrz wyroki I OSK 1909/12, 2491/12, 278/11). W taki właśnie sposób skarżący utracił prawo własności nieruchomości (patrz art. 15 ust. 1 pkt 3 i 5, art. 16 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. wyżej powołanej). Wbrew zarzutom skargi uległy wyjaśnieniu wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, nie istniały ponadto okoliczności niezgodne z ustalonym przez organ stanem faktycznym. Szczegółowe okoliczności przytaczane przez skarżącego nie mogły mieć wpływu na ustalenia i oceny, które jednoznacznie i niewątpliwie wskazują na bezzasadność jego żądania. Dlatego i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.