II SA/Wr 805/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W., J.W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy zbiornika na nieczystości płynne przeznaczonego do obsługi budynku jednorodzinnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

D.W., M.W., J.W., M.W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy zbiornika na nieczystości płynne przeznaczonego do obsługi budynku jednorodzinnego. W odpowiedzi na wezwanie skarżących do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł D. i M.W. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wywodząc, że sami prowadzą gospodarstwo domowe, osiągają łączny miesięczny dochód brutto w wysokości 2.738 zł, nie mają żadnych innych źródeł dochodu. Wśród posiadanych składników majątku wymienili współwłasność działki nr 96/1 i 96/2 w N.D., a nadto wskazali, że w mieszkaniu nie mają zimnej wody oraz ogrzewania etażowego. Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawców do sprecyzowania i udokumentowania w terminie 7 dni danych dotyczących ich dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzystają z pomocy osób trzecich, w jakiej wysokości byliby w stanie uiścić wpis sądowy, z jakich źródeł czerpią środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów postępowania. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawcy złożyli wniosek o wyłączenie referendarzy orzekających w tut. Sądzie, a odnosząc się do wezwania z dnia 23 grudnia 2013 r. podali, że: wysokość otrzymywanej emerytury jest stała, nie pobierają zasiłków z opieki społecznej, nie korzystają z pomocy osób trzecich, prócz emerytury nie mają innych źródeł dochodu, zaciągane kredyty są ich "prywatną sprawą", a koszty sądowe i wszystkie wydatki opłacają z emerytur. Ponadto wyjaśnili, że nie są w stanie opłacić żadnej kwoty, wydatki na Sąd i walkę z bezprawiem kosztują ich ponadto 1000 zł miesięcznie, a pozostałe 1240 zł emerytury "jest za mało na minimum socjalne". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy powiedzieć, że w niniejszej sprawie złożony został wniosek o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Jednak wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega mimo tego rozpoznaniu, a to na zasadzie przepisu art. 20 § 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej: p.p.s.a.), który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. W przekonaniu sądu, rozpoznanie zgłoszonego w wyniku wezwania do opłacenia wpisu od skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie taką czynnością, albowiem bez rozpoznania tego wniosku nie jest możliwe nadanie dalszego biegu sprawie, w tym zażaleniu na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu z dnia 7 maja 2014 r. (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt II OZ 929/13) oraz wnioskowi o wyłączenie. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 220 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 245 § 4 p.p.s.a. normuje zaś częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków, które to może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawcy nie wskazali udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyli także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawców okoliczności, na których oparli swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Tymczasem aby Sąd mógł uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca musi dowieść, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów postępowania, co oczywiście nieodzownie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podają we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.