II SA/Wr 70/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgodności z projektem budowlanym wybudowanego zbiornika bezodpływowego postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W sprawie postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2018 r. przyznano A.B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r. Sąd oddalił skargę A.B. na wyżej oznaczoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Budowalnego. Pismem z dnia 11 maja 2018 r. oraz na urzędowym formularzu wniosku przesłanym do Sądu w dniu 15 czerwca 2018 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania podała, że ma znaczne upośledzenie słuchu, nie pracuje i wraz z dwojgiem dzieci pozostaje na utrzymaniu męża. Ich czteroosobowe gospodarstwo domowe prowadzone w domu o powierzchni 121 m², posadowionym na działce o powierzchni 685 m², utrzymują z wynagrodzenia męża w kwocie 1.743,57 zł (netto), świadczenia wychowawczego na syna w ramach programu "500+" oraz zasiłków rodzinnego na syna w kwocie 124 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskująca strona zaliczyła ratę kredytu w kwocie 945,70 zł, opłatę za prąd – 216,70zł, za gaz – 49,57 zł, za wodę – 53,61 zł, za opał – około 4.000 zł (rocznie) i podatek od nieruchomości – 67 zł (za kwartał). Wskazała nadto, że jest właścicielką odziedziczonej po matce nieruchomości rolnej o powierzchni 1 ha i 21 arów i o wartości 20.000 zł, natomiast jej mąż – samochodu ciężarowego marki Volkswagen, rok produkcji 2004 r. (wartość 6.500 zł). Skarżąca przesłała dokumenty, w których treści potwierdzenie znajdują okolicz-ności wskazane we wniosku, istotne z punktu widzenia rozpoznawanego żądania. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Natomiast zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznano zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Wskazać trzeba, że prawo pomocy przyznane w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało w sprawie przyznane A. B. prawomocnym postanowieniem referendarskim z dnia 26 lutego 2018 r. w zakresie maksymalnym, jaki przewiduje uregulowanie wynikające z Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie stwierdzić należy, że w sprawie prawo pomocy przyznane zostało stronie skarżącej w zakresie tożsamym z zakresem aktualnie rozpoznawanego wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Dalej winno się odnotować, że strona skarżąca w obecnie toczącym się, w następstwie wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku w jej sprawie, postępowaniu korzysta z prawa pomocy przyznanego jej na wcześniejszym etapie tego postępowania. Aktualnie toczące się postępowanie jest bowiem procesową kontynuacją postępowania wcześniejszego, zainicjowanego skargą strony na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego. Podsumowując stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie strona skarżąca korzysta już z przyznanego jej zwolnienia od kosztów sądowych. Zostały zatem zachowane, przysługujące stronie skarżącej w jej sytuacji materialnej, gwarancje realizacji prawa do sądu. Istotny przy badaniu aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest fakt, iż prawo pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów zostało już stronie przyznane prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2018 r. i uprawnienie to jest nadal aktualne, również w zakresie kosztów sądowych należnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wydaniu wyroku Sądu kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Dlatego postępowanie dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczą o tym kwota pieniężna, która pozostaje do dyspozycji skarżącej na utrzymanie siebie, męża i dwojga dzieci, tj. 2.367,57 zł, brak majątku podlegającego spieniężeniu, jej sytuacja zdrowotna oraz wydatki związane z utrzymaniem jej gospodarstwa domowego. W ocenie referendarza sądowego w takiej sytuacji nie sposób przyjąć, aby wnioskująca stroną była w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania sądowego. Istotne jest również potwierdzenie stanu rodzinnego i materialnego A. B. przez organ pomocy społecznej przy okazji wydania decyzji o przyznaniu na syna skarżącej zasiłku rodzinnego oraz fakt, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącej nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym w postanowieniu z dnia 26 lutego 2018 r., uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji. Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie pra-wa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.