II SA/Wr 693/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.B. i C.B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania podali, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzą z bezrobotnym, leczącym się synem w będącym ich własnością lokalu o powierzchni około 60 m², stanowiącym ½ domu. Źródłem ich utrzymania emerytura skarżącej w kwocie 750 zł oraz renta inwalidzka skarżącego w kwocie 1.349 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków zaliczyli koszty utrzymania mieszkania, koszty leczenia i rehabilitacji w kwocie około 1.100 zł oraz "wydatki doraźne na syna". Skarżący przesłali dokumenty, w których treści potwierdzenie znajdują okoliczności wskazane we wniosku, istotne z punktu widzenia rozpoznawanego żądania. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) ustawy procesowej). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, starszy referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawców zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczą o tym kwota pieniężna, która pozostaje do dyspozycji skarżących na utrzymanie siebie i syna, tj. 2.099 zł, brak majątku podlegającego spieniężeniu, ich sytuacja życiowa, w tym zdrowotna oraz wydatki związane z utrzymaniem ich gospodarstwa domowego, zwiększone w związku ze stanem zdrowia syna skarżących. W ocenie starszego referendarza sądowego w takiej sytuacji nie sposób przyjąć, aby wnioskująca stroną była w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania sądowego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, starszy referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.