II SA/Wr 651/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.), Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G.W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności gruntu zajętego pod drogę publiczną postanawia zawiesić postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu

Po myśli art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Skład orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że przesłankę upoważniającą sąd administracyjny do zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy jego rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, należy ujmować szeroko, a przyjmowana interpretacja zdaje się wychodzić poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, przyjmując, że każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GZ 141/11; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 882/10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 302- 303). Zależność, o której mowa w powołanym przepisie oznacza, że związek między postępowaniami, o których w nim mowa, powinien być realny i faktyczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 694/06). Przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest ustalenie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności gruntu zajętego pod drogę publiczną. Podstawę materialnoprawną takiej decyzji stanowi przepis art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym za działki gruntu, które przeszły na własność gminy przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a zarządem gminy. Z powyższego przepisu wynika, że aby ustalić odszkodowanie musi dojść do "przejścia na własność gminy działki gruntu". Kwestia ta jest jednak sporna. Jak oświadczył pełnomocnik powoda do protokołu na rozprawie w dniu 20 października 2014 r., w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla W.-K. we W. (sygn. sprawy [...]), "decyzje SKO we W. stwierdzają, że w ogóle nie utraciliśmy prawa własności, a Gmina W. ich nie nabyła. Rozstrzygnięcie kolegium było zawarte w dwóch punktach: pierwszy dotyczy przejścia prawa własności na własność Gminy W., a w drugim organ orzekł, że chociaż były przesłanki do unieważnienia decyzji Prezydenta [...], ale w pozostałej części nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. W konsekwencji kolegium uznało, że drugiej części decyzji unieważnić nie mogło, ale stwierdziło, że została objęta rażącym naruszeniem prawa." W pozwie zaś wskazuje się m.in., że "powód P.R. domaga się doprowadzenia treści księgi wieczystej do aktualnego stanu prawnego, chociaż jeśli chodzi o żądanie należnego powodowi wpisu prawa własności, poprzez wykreślenie tego wpisu w tej części w tym prawie na rzecz Gminy W., to ten stan prawny jest identyczny z tym, jaki istniał w przeszłości, tj. w dniu 27 października 1998 r., w którym aktem notarialnym Rep. [...] dokonano umowy zniesienia współwłasności. Od tamtej pory nie nastąpiły żadne zmiany własnościowe w działkach objętych żądaniem pozwu (1/19, 1/35, 1/36 i 1/37)." (k. 13 pozwu). Zdaniem powoda "główna podstawa wpisu w postaci unieważnionej części decyzji z dnia [...] r. (nr [...]), odpadła" (s. 4 pozwu), "wobec unieważnienia tej części decyzji Prezydenta W. ([...]), akt notarialny umowy zniesienia współwłasności Rep. [...] z dnia [...] r., stanowi jedyną ważną podstawę do dokonania wpisów" (k. 5 pozwu). Z koli lektura uzasadnienia skarżonej decyzji wskazuje jednoznacznie, ż wojewoda jest zdania, że w prowadzonym postępowaniu był uprawniony do badania skutków prawnych decyzji podziałowej i doszedł do przekonania, że "z dniem w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna nie doszło do przejścia własności działek (...) na rzecz Gminy W.. Tym samym organ odwoławczy zanegował wystąpienie z mocy samego prawa quasi wywłaszczeniowych skutków podziału". Spory o prawo własności, co do zasady, są to spory wynikające z szeroko pojętego prawa cywilnego. Fakt nabycia prawa własności do konkretnego gruntu potwierdza prawomocne orzeczenie sądu powszechnego. Takim orzeczeniem mogło być orzeczenie ustalające nabycie prawa użytkowania wieczystego do gruntu (art. 189 K.p.c.), orzeczenie usuwające niezgodność pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Z tej ostatniej drogi skorzystał uczestnik postpowania. Udzielenie odpowiedzi na pytanie (przez kompetentny organ – sąd powszechny), w sposób przewidziany przez cywilne prawo materialne da ostateczną i wiążącą odpowiedź na podstawowe zagadnienie skutków decyzji z dnia [...] r. Stąd koniecznym staje się zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym dla W.-K. we W. (sygn. sprawy [...]) o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz powołany wyżej przepis art. 125 § 1 pkt 1, należało stwierdzić, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowego. Reasumując orzeczono jak w sentencji.