II SA/Wr 478/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi I. K., M. K., E. K., E. K. i M. K. na pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 13 maja 2025 r. nr WPN.681.1.10.2026.MK.1 w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry europejskie postanawia: odrzucić skargę.

Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu (dalej: organ) z 13.05.2025 r. nr WPN.681.1.10.2026.MK.1 w przedmiocie wskazanym w sentencji. W treści skargi skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia wniosku z 16.02.2026 r., którym to wnieśli o wypłatę odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry europejskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że materia będąca przedmiotem skargi nie mieści się w zakresie postępowania administracyjnego i nie jest objęta zakresem właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Przepisy art. 3 § 2 i 3 oraz art. 5 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej jako: "p.p.s.a.", określają zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r., poz. 622), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako: "k.p.a.", a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Uzupełnieniem wskazanych regulacji jest art. 5 p.p.s.a., który w pkt 1-5 wymienia rodzaje spraw, w których wyłączona jest właściwość sądów administracyjnych. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy odmowy wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez bobry europejskie. Należy wskazać, że zgodnie z art. 126 ust. 1 pkt 5 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r., poz. 13) Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim. W myśl art. 126 ust. 3 ww. ustawy, oględzin i szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania i jego wypłaty, dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku. Zdaniem Sądu, z powyższych przepisów nie wynika, aby szacowanie szkód było przyznawane decyzją administracyjną, której wydanie poprzedzone jest wszczęciem postępowania administracyjnego według reguł z k.p.a. W ocenie Sądu z żadnego przepisu ustawy o ochronie przyrody ani rozporządzeń wykonawczych nie wynika, aby wypłata odszkodowania za omawiane szkody miała następować w ramach postępowania administracyjnego. Świadczy o tym zarówno analiza przepisów ustawy, jak i charakter świadczenia, a także stosunek, jaki łączy Skarb Państwa z osobą, która poniosła szkodę, oparty na konstrukcji przewidzianej w prawie cywilnym. Przewidziane w rozdziale 10 ustawy o ochronie przyrody roszczenia o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim są sprawami z zakresu prawa cywilnego, które stosownie do art. 2 § 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego, powinny być rozpoznane przez sądy powszechne. (zob. postanowienie NSA z 02.06.2015 r., sygn. akt II OW 206/14). Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie ustawy z 13.10.1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2025 r., poz. 539) również w kwestii odszkodowania za szkody wyrządzone w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny (por. wyroki WSA w Lublinie: z 28.05.2008 r., sygn. akt II SA/Lu 108/08; z 07.07.2009 r., sygn. akt III SA/Lu 187/09, postanowienie WSA w Szczecinie z 31.01.2018r., sygn. akt II SAB/Sz 6/18). W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżone pismo organu z 13.05.2026 r. nie należy do żadnej z form działalności administracji publicznej poddanej kontroli sądów administracyjnych, wymienionej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na cywilnoprawny charakter sporu w niniejszej sprawie, droga sądowoadministracyjna okazała się niedopuszczalna, a tym samym skarga podlegała odrzuceniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Ponadto, wskazać należy, że z uwagi na niedopuszczalność skargi, Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów w kwestii samowoli budowlanej. Wobec orzeczenia o odrzuceniu skargi, brak było podstaw do ich merytorycznego rozpoznania.