II SA/Wr 42/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wtrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] r. [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa nieodpłatnie przez Skarb Państwa mienia pozostałego po przedsiębiorcy postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Starosty Kłodzkiego dnia [...] r., nr [...].

Strona skarżąca w treści skargi wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, [...], z dnia [...] r., nr [...], utrzymanej w mocy wskazaną w sentencji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, powołując jako podstawę prawną wniosku art. 61 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej: p.p.s.a.). Następnie w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r., wniosła o przyspieszenie rozpoznania powyższego wniosku. Strona wskazała, że podtrzymuje żądanie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, przywołując tym razem, jako podstawę wniosku art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadniając przedmiotowy wniosek podała, że decyzja Starosty dotyczy mienia pozostałego po A. Sp. z o.o., w skład którego wchodzą dwie nieruchomości o znacznej wartości, zabudowane budynkiem wpisanym do rejestru zabytków. Wskazana decyzja potwierdza nabycie prawa własności i stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Na poparcie powyższego powołana została uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1585/12. W ocenie strony skarżącej, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy obie nieruchomości mają wysoką wartość, a nadto skarżąca poczyniła wydatki w celu odrestaurowania nieruchomości wpisanej na listę zabytków, to nie ulga wątpliwości, że wykonanie decyzji organu I instancji będzie wiązać się z wyrządzeniem znacznej szkody skarżącej, która utraci prawo własności w pozostałym po spółce mieniu. Spowoduje też trudne do odwrócenia skutki – zmiany w księgach wieczystych w zakresie danych właściciela na Skarb Państwa i możliwości sprzedaży nieruchomości na rzecz innych podmiotów. Na poparcie powyższej argumentacji skarżąca powołała postanowienie NSA z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 253/18 i postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 792/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zasadniczo jako wniosek o wstrzymanie wykonania wymienionej na wstępnie decyzji Starosty Kłodzkiego zakwalifikowane zostało dopiero pismo z dnia 20 kwietnia 2023 r. zatytułowane jako "Wniosek o przyspieszenie rozpoznania wniosku". Sformułowany w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji profesjonalny pełnomocnik oparł bowiem na przepisie art. 61 § 2 p.p.s.a., który stanowi podstawę skierowania takiego żądania do organu który wydał zaskarżony akt. Co prawda przywołał on także przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. ale jedynie w uzasadnieniu, na potrzeby przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Sąd zatem nie miał umocowania do rozpoznania takiego żądania. Odnosząc się natomiast merytorycznie do wniosku z dnia 20 kwietnia 2023 r., Sąd uznał, że wniosek ten należało uwzględnić. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca uzasadniając przesłanki wymienione w powyższej regulacji prawnej, powołała się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 253/18 oraz postanowienie tutejszego Sądu z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 792/17. Powyższym postanowieniem NSA uchyliło postanowienie WSA we Wrocławiu wydane w sprawie o sygn.akt II SA/Wr 792/17, którym odmówiono wstrzymania wykonania decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Starostę Kłodzkiego, dotyczącej stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 2016 r. przez Skarb Państwa mienia pozostałego po przedsiębiorcy, A. Sp. z o.o. Ponownie rozpoznając wniosek w tym przedmiocie tutejszy Sąd, kierując się wskazaniami NSA, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. wstrzymał wykonanie decyzji organu I instancji. Wskazać trzeba, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 792/17, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3842/18, uchylił wyrok tutejszego Sądu i zaskarżoną decyzję. W konsekwencji Starosta Kłodzki w dniu 17 sierpnia 2022 r. wydał nową, wymienioną na wstępie decyzję, którą SKO utrzymało w mocy decyzją będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. W obecnie rozpoznawanej sprawie zachodzą zatem tożsame okoliczności, które stały się podstawą do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 792/17. Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek w niniejszej sprawie w konsekwencji podziela stanowisko zajęte w powyższym orzeczeniu, co uzasadnia przytoczenie argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu. W istocie, w skład majątku po spółce A. (wykreślonej z mocy prawa z rejestru sądowego) wchodziły nieruchomości położone na terenie gminy Kłodzko: zabudowana budynkiem, który wpisany został do rejestru zabytków, o pow. [...] ha, oraz niezabudowana, na której znajduje się park wpisany do rejestru zabytków, o pow. [...] ha. Jednakże podzielić należy ocenę wyrażoną w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2018 r., że sama ewentualnie znaczna wartość tych nieruchomości nie przemawia za wstrzymaniem wykonania decyzji Starosty Kłodzkiego. Skutkiem wykonania decyzji organu I instancji jest potwierdzenie tego, że mienie wykreślonej z rejestru spółki przeszło na Skarb Państwa z mocy prawa. Mienie to nie zostało jednak zniszczone i nie przestało istnieć. Zmienił się tylko – z mocy prawa – ich właściciel. Natomiast zmiana właściciela rzeczy, którą potwierdza ww. decyzja Starosty Kłodzkiego, nie może być postrzegana w kategorii wyrządzenia znacznej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem nie oznacza, że mienie wykreślonej z rejestru sądowego spółki nie istnieje (a tylko wówczas można by mówić o szkodzie). Zatem ani wartość mienia spółki, ani nakłady poczynione przez skarżącą (których wartości strona nie podała) na tym mieniu, pozostają bez znaczenia dla oceny przesłanek wstrzymania wykonania decyzji Starosty Kłodzkiego. W kontekście brzmienia art. 61 § 3 p.p.s.a. należało mieć na uwadze kwestię, która została zaakcentowana przez NSA w postanowieniu z 16 marca 2018 r. – to jest, że omawiana decyzja Starosty Kłodzkiego potwierdza nabycie prawa własności oraz stanowi tytuł prawny do ww. nieruchomości i podstawę wpisu do księgi wieczystej, a zatem wywołuje skutki prawne w sferze praw i obowiązków. W związku z powyższym, za postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. wypada powtórzyć wywód, według którego, decyzje administracyjne dzielą się na tworzące dla stron prawa nabyte i niedające takich praw. Prawa nabyte powstają dla stron z decyzji, która cokolwiek dodaje lub zmienia w sytuacji prawnej strony (zob. J. Borkowski, Decyzja administracyjna, Łódź – Zielona Góra 1998, s. 77). Nabycie praw z decyzji administracyjnej oznacza, że strona z decyzji administracyjnej wyciąga dla siebie pewną korzyść prawną, choćby w postaci sprecyzowania swoich uprawnień (tak: komentarz do art. 154, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, teza 10). Wobec tego Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Starosty Kłodzkiego przyjął, że można uznać, iż decyzja ta wywołuje skutki w sferze prawnej Skarbu Państwa, a zatem pod tym kątem należało rozważyć możliwość wstrzymania jej wykonania. Skutkiem omawianej decyzji jest możliwość powoływania się w obrocie prawnym przez Skarb Państwa na przysługujące mu prawo własności ww. nieruchomości. W związku z powyższym skutkiem wykonania ostatecznej decyzji Starosty Kłodzkiego jest możliwość wykorzystania tej decyzji przy wpisie prawa własności nieruchomości do księgi wieczystej. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z Dz.U. z 2023 r. poz. 146) wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. W myśl ust. 2 tego przepisu wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami. Nadto zgodnie z art. 10 ust. 1 wskazanej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Ustawodawca nie zawsze przewiduje konieczność wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości z mocy prawa. Jednak słusznie strona skarżąca powołała za tutejszym Sądem uchwałę SN z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07, w której stwierdzono, że jeżeli dla potwierdzenia własności powstałej z mocy prawa wymagane jest wydanie decyzji administracyjnej zdarzeniem prawnym, podlegającym rozważeniu w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, jest istnienie ostatecznej decyzji administracyjnej. Dopóki decyzja taka nie zostanie uchylona, dopóty sąd nie jest uprawniony do kwestionowania stwierdzonego w niej stanu prawnego" (opubl. OSNC 2008, nr 3, poz. 30). Z kolei w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., I OSK 1585/12 (dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że u podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, aby tego rodzaju skutek odwrócić. Jak zaznaczył NSA, szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. Przenosząc powyższe rozważania oraz treść art. 61 § 3 p.p.s.a. na grunt rozpoznawanego wniosku zwrócić należy uwagę, że podstawą wstrzymania wykonania decyzji może być sama okoliczność, iż zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania przez decyzję trudnych do odwrócenia skutków. Nieobligatoryjność wystąpienia skutków (ich potencjalność) nie może być zatem przesłanką do odmówienia wstrzymania wykonania decyzji. Skoro, jednym ze skutków, który wywołuje decyzja Starosty Kłodzkiego jest możliwość posłużenia się tą decyzją w postępowaniu wieczystoksięgowym, a następnie może dojść do zbycia przez Skarb Państwa nieruchomości po wykreślonej z rejestru spółce, to wykonanie tej decyzji może wywołać trudne do odwrócenia skutki. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję Starosty Kłodzkiego, a ewentualne uwzględnienie skargi spowoduje, że zaskarżona decyzja zostanie uchylona i decyzja Starosty Kłodzkiego utraci przymiot ostateczności i wykonalności. Zatem potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej decyzją Starosty Kłodzkiego, wynikająca z możliwości dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej, powoduje, że zachodzi w sprawie niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Zważyć bowiem należy, że są to skutki, których w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, organ nie będzie mógł – przy użyciu dostępnych mu środków prawnych – cofnąć jednostronną czynnością (aktem). Końcowo zaznaczyć trzeba, że uwzględnienie przedmiotowego wniosku nie oznacza oceny zasadności skargi. Ewentualna niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania i jest kwestią niezależną od wydania niniejszego orzeczenia. Mając zatem na uwadze powyższe, Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.