II SA/Wr 33/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Władysław Kulon Sędzia WSA - Alicja Palus Protokolant - Ewa Dworzyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Z.D.i B.D. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata M.M. - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100).

Decyzją z dnia 5.11.2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał W.W. rozbiórkę gołębnika – komórki wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Decyzję doręczono m.in. B. D., zamieszkującemu w sąsiedniej nieruchomości. Według protokołu oględzin z dnia 25.11.2004 r. inwestor wykonał nakaz w całości. W dniu 26.11.2004 r. inwestor dokonał zgłoszenia budowy, zaś w dniu 18.01.2008 r. rozbudowy gołębnika. Zgłoszenia te zostały przyjęte przez Starostę bez sprzeciwów. Prawomocnym wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 28/11 tut. Sąd oddalił skargę Z. D. i B. D. na bezczynność organu nadzoru budowlanego w przedmiocie wybudowania gołębnika. Jak wynika z wyroku w 2006 r. skarżący zwrócili się do tego organu o interwencję w związku z wybudowaniem gołębnika i w 2009 r. uzyskali pisemną odpowiedź zawierająca informację na temat dokonanych zgłoszeń i pouczenie o właściwości sądu powszechnego w sprawie szkód wywołanych przez gołębie. W kolejnym piśmie z 2010 r. organ wskazał, że skarżący nie są stronami w sprawie budowy i rozbudowy objętych zgłoszeniami. Sąd wyjaśnił, że z uwagi na istotę zadań organu nadzoru budowlanego, postępowanie administracyjne w sprawie legalności obiektu budowlanego wszczynane jest z urzędu. Przed wszczęciem postępowania organ może dokonać czynności kontrolne, także na skutek informacji pochodzących od określonych osób. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, organ nadzoru budowlanego powinien powiadomić o tym te osoby. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w nin. sprawie. Skoro nie nastąpiło wszczęcie postępowania, nie było podstaw do stosowania art. 61 § 4, art. 35 i 36 oraz art. 104 k.p.a., zaś organ nie był bezczynny. Postanowieniem z dnia 27.05.2013 r. Powiatowy Inspektor na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. odmówił skarżącym udostępnienia akt budowy i rozbudowy gołębnika. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Według organu wprawdzie postępowanie w sprawie rozbiórki gołębnika w 2004 r. toczyło się z urzędu, to jednak z udziałem skarżącego i należało szerzej uzasadnić ocenę, że skarżący nie był stroną tego postępowania. W dniu 17 lipca 2013 r. wpłynął do organu pierwszej instancji wniosek skarżących o przeprowadzenie kontroli gołębnika. Do wniosku organ ten odniósł się na piśmie. W dniu 26.07.2013 r. skarżący sprecyzowali wniosek o udostępnienie akt przez wskazanie, że dotyczy on "wszystkich postępowań jakie były prowadzone przez PINB w Z. w sprawie obiektu budowlanego – gołębnika". Postanowieniem z dnia 1.08.2013 r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania na żądanie skarżących w sprawie budowy i rozbudowy gołębnika. Kolejno organ ten postanowieniem z dnia 5.08.2013 r. na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. odmówił skarżącemu wglądu do akt administracyjnych w sprawie samowolnego wykonania gołębnika (z 2004 r.) i rozbudowy gołębnika (z 2008 r.) z powodu braku przymiotu strony. Według uzasadnienia skarżący zgłasza szkody wyrządzane przez gołębie, czyli roszczenia cywilnoprawne (art. 415 k.c., art. 222 § 2 w zw. z art. 144 k.c.). Z samego faktu sąsiedztwa działek nie wynika jeszcze posiadanie przez skarżącego przymiotu strony (art. 28 k.p.a.). Doręczenie skarżącemu decyzji o rozbiórce było bezpodstawne (por. wyrok NSA z 8 lipca 1999 r. Lex nr 47903). Postanowieniem również z dnia 5.08.2013 r. organ ten odmówił udostępnienia tych akt Z. D. z powodu braku przymiotu strony. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca powołała się na interes prawny przysługujący zgodnie z art. 28 k.p.a. i art. 28 ustawy Prawo budowlane. Organ wyjaśnił, że przepis art. 28 ust. 2 prawa budowlanego nie miał znaczenia w sprawie stosowania przez nadzór budowlany art. 49 b tej ustawy. Wobec wykonania nakazu rozbiórki wygasły wszelkie obowiązki lub uprawnienia związane z samowolą budowlaną. Nie można wskazać normy prawa materialnego, z której obecnie skarżąca mogłaby wywieść przymiot strony. Rozbudowa gołębnika w oparciu o zgłoszenie nie narusza przepisów, w tym regulujących wymaganą odległość od nieruchomości skarżącej. W aktach administracyjnych znajduje się notatka z dnia 1.04.2007 r. z której wynika, że tego dnia udostępniono obojgu skarżącym akta postępowania w sprawie rozbiórki gołębnika. Oboje skarżący złożyli jednym pismem zażalenie na oba postanowienia. W zażaleniu twierdzili o posiadaniu przymiotu strony, gdyż są właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością, na której znajduje się gołębnik. W latach 2008-2009 organ pierwszej instancji kierował do skarżących pisma jako do stron, podobnie organ odwoławczy. Starosta również uznał ich za strony i udostępnił im akta budowy i rozbudowy gołębnika. Według skarżących, skoro stado gołębi niszczy ich ogródki i zanieczyszcza ich nieruchomość oraz utrudnia korzystanie z niej, to posiadają interes prawny w sprawach dotyczących gołębnika. Zaskarżonym postanowieniem organ umorzył postępowanie zażaleniowe wszczęte zażaleniem skarżącej na postanowienie odmawiające skarżącemu udostępnienia akt. Według organu skarżąca złożyła zażalenie w cudzej sprawie, bowiem odmowa udostępnienia akt innej osobie jej nie dotyczy i dlatego nie była stroną w tym postępowaniu. W skardze do sądu administracyjnego skarżący nie odnieśli się do tej argumentacji, twierdzili natomiast, że wszystkie wydane postanowienia dotyczą odmowy udostępnienia im akt spraw. Odmowa ta narusza prawo, gdyż skarżący są stronami w tych sprawach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd podziela argumentację organu, że przysługujące danemu podmiotowi osobiste prawo wglądu w akta postępowania administracyjnego, nie daje innemu podmiotowi legitymacji do zaskarżenia odmowy udostępnienia akt, skoro ta odmowa go nie dotyczy. Stosując art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 k.p.a. organ nie oceniał zasadności odmowy udostępnienia akt. Nie miała w nin. sprawie wątpliwość, czy w tej sytuacji organ nie powinien raczej stosować art. 134 k.p.a. Dlatego i zgodnie z art. 151 i art. 250 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. H.B.18.09.2014 r.