II SA/Wr 30/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Władysław Kulon Sędzia WSA - Alicja Palus Protokolant - Ewa Dworzyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Z.D.i B.D. na postanowienie D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowań administracyjnych I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - na rzecz adwokata M.M. - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu łączną kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100).

Decyzją z dnia ... r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał W.W. rozbiórkę gołębnika – komórki wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Decyzję doręczono m.in. B.D., zamieszkującemu w sąsiedniej nieruchomości. Według protokołu oględzin z dnia 25.11.2004 r. inwestor wykonał nakaz w całości. W dniu 26.11.2004 r. inwestor dokonał zgłoszenia budowy, zaś w dniu 18.01.2008 r. rozbudowy gołębnika. Zgłoszenia te zostały przyjęte przez Starostę bez sprzeciwów. Prawomocnym wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SAB/Wr 28/11 tut. Sąd oddalił skargę Z.D. i B. D. na bezczynność organu nadzoru budowlanego w przedmiocie wybudowania gołębnika. Jak wynika z wyroku w 2006 r. skarżący zwrócili się do tego organu o interwencję w związku z wybudowaniem gołębnika i w 2009 r. uzyskali pisemną odpowiedź zawierająca informację na temat dokonanych zgłoszeń i pouczenie o właściwości sądu powszechnego w sprawie szkód wywołanych przez gołębie. W kolejnym piśmie z 2010 r. organ wskazał, że skarżący nie są stronami w sprawie budowy i rozbudowy objętych zgłoszeniami. Sąd wyjaśnił, że z uwagi na istotę zadań organu nadzoru budowlanego, postępowanie administracyjne w sprawie legalności obiektu budowlanego wszczynane jest z urzędu. Przed wszczęciem postępowania organ może dokonać czynności kontrolne, także na skutek informacji pochodzących od określonych osób. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, organ nadzoru budowlanego powinien powiadomić o tym te osoby. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w nin. sprawie. Skoro nie nastąpiło wszczęcie postępowania, nie było podstaw do stosowania art. 61 § 4, art. 35 i 36 oraz art. 104 k.p.a., zaś organ nie był bezczynny. Postanowieniem z dnia 27.05.2013 r. Powiatowy Inspektor na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. odmówił skarżącym udostępnienia akt budowy i rozbudowy gołębnika. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Według organu wprawdzie postępowanie w sprawie rozbiórki gołębnika w 2004 r. toczyło się z urzędu, to jednak z udziałem skarżącego i należało szerzej uzasadnić ocenę, że skarżący nie był stroną tego postępowania. W dniu 17 lipca 2013 r. wpłynął do organu pierwszej instancji wniosek skarżących o przeprowadzenie kontroli gołębnika. Do wniosku organ ten odniósł się na piśmie. W dniu 26.07.2013 r. skarżący sprecyzowali wniosek o udostępnienie akt przez wskazanie, że dotyczy on "wszystkich postępowań jakie były prowadzone przez PINB w Złotoryi w sprawie obiektu budowlanego – gołębnika". Postanowieniem z dnia 1.08.2013 r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania na żądanie skarżących w sprawie budowy i rozbudowy gołębnika. Kolejno organ ten postanowieniem z dnia 5.08.2013 r. na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. odmówił skarżącemu wglądu do akt administracyjnych w sprawie samowolnego wykonania gołębnika (z 2004 r.) i rozbudowy gołębnika (z 2008 r.) z powodu braku przymiotu strony. Według uzasadnienia skarżący zgłasza szkody wyrządzane przez gołębie, czyli roszczenia cywilnoprawne (art. 415 k.c., art. 222 § 2 w zw. z art. 144 k.c.). Z samego faktu sąsiedztwa działek nie wynika jeszcze posiadanie przez skarżącego przymiotu strony (art. 28 k.p.a.). Doręczenie skarżącemu decyzji o rozbiórce było bezpodstawne (por. wyrok NSA z 8 lipca 1999 r. Lex nr 47903). Postanowieniem również z dnia 5.08.2013 r. organ ten odmówił udostępnienia tych akt Z.D. z powodu braku przymiotu strony. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca powołała się na interes prawny przysługujący zgodnie z art. 28 k.p.a. i art. 28 ustawy Prawo budowlane. Organ wyjaśnił, że przepis art. 28 ust. 2 prawa budowlanego nie miał znaczenia w sprawie stosowania przez nadzór budowlany art. 49 b tej ustawy. Wobec wykonania nakazu rozbiórki wygasły wszelkie obowiązki lub uprawnienia związane z samowolą budowlaną. Nie można wskazać normy prawa materialnego, z której obecnie skarżąca mogłaby wywieść przymiot strony. Rozbudowa gołębnika w oparciu o zgłoszenie nie narusza przepisów, w tym regulujących wymaganą odległość od nieruchomości skarżącej. W aktach administracyjnych znajduje się notatka z dnia 1.04.2007 r. z której wynika, że tego dnia udostępniono obojgu skarżącym akta postępowania w sprawie rozbiórki gołębnika. Oboje skarżący złożyli jednym pismem zażalenie na oba postanowienia. W zażaleniu twierdzili o posiadaniu przymiotu strony, gdyż są właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością, na której znajduje się gołębnik. W latach 2008-2009 organ pierwszej instancji kierował do skarżących pisma jako do stron, podobnie organ odwoławczy. Starosta również uznał ich za strony i udostępnił im akta budowy i rozbudowy gołębnika. Według skarżących, skoro stado gołębi niszczy ich ogródki i zanieczyszcza ich nieruchomość oraz utrudnia korzystanie z niej, to posiadają interes prawny w sprawach dotyczących gołębnika. Zaskarżonym postanowieniem organ uchylił postanowienie odmawiające skarżącemu udostępnienia akt i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu, z treści art. 16 § 1 i art. 110 k.p.a. wynika, że skoro elementem ostatecznej decyzji administracyjnej jest oznaczenie stron, to jest ono wiążące, o ile nawet organ wydający decyzję błędnie uznał dany podmiot za stronę. Nie powinno być zatem przeszkód dla udostępnienia skarżącemu akt postępowania w sprawie nakazania rozbiórki. W sprawie gołębnika nie toczyły się natomiast inne postępowania administracyjne. W skardze do sądu administracyjnego oboje skarżący twierdzili, że w sprawach budowy i rozbudowy gołębnika są stronami, co wynika z art. 28 k.p.a. i art. 28 ustawy Prawo budowlane. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dołączonych dokumentach (kserokopia mapy geodezyjnej, postanowienia o przekazaniu według właściwości pism skarżących, postanowienie z art. 37 § 2 k.p.a. i zawiadomienia z art. 36 § 2 k.p.a., notatka z udostępnienia skarżącym akt w 2007 r., zawiadomienia o kontroli obiektu dowód udostępnienia akt przez starostę). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, skoro zaskarżone postanowienie było korzystne dla skarżącego, który został uznany za stronę uprawnioną do wglądu w akta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Dlatego Sąd nie będzie omawiał kwestii, czy przy stosowaniu art. 73 § 1 k.p.a. w odniesieniu do akt sprawy ostatecznie zakończonej, organ powinien ponownie badać przymiot strony podmiotu biorącego udział w dotychczasowym postępowaniu w nawiązaniu do obecnego stanu rzeczy i potrzeby uzasadniającej aktualnie wniosek tego podmiotu. Jak trafnie zauważył organ, w postanowieniu odnoszącym się wyłącznie do wniosku samego skarżącego wyrażono pogląd o zasadności tego wniosku w odniesieniu do akt postępowania administracyjnego. Sąd podziela ocenę organu, że w pozostałym zakresie, obejmującym czynności kontrolne lub wstępne, nie toczyło się postępowanie, co zresztą przesądził wiążąco (art. 153 p.p.s.a.) wskazany wyrok. Z tych względów oraz zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. H.B.17.09.2014 r.