II SA/Wr 273/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz – spr. Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant starszy asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokat K. N. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług w wysokości 110,40 zł (słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Zaskarżoną decyzją organ (art.32 p.p.s.a.) utrzymał w mocy decyzję orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Jak podał w uzasadnieniu, wniosek o wymeldowanie złożyła matka skarżącego, będąca najemcą lokalu. Jak ustalono w oparciu o zeznanie świadka – konkubiny skarżącego, około 14 lat temu skarżący przeprowadził się do jej mieszkania. Ze skarżącym ma dwóch synów. Skarżący często odwiedzał matkę, ale świadek nie wiedział, czy w mieszkaniu matki znajdują się jakieś rzeczy osobiste skarżącego. W styczniu 2017 r. skarżący zaczął odbywać karę pozbawienia wolności. W 2014 r. świadek podjęła starania o uzyskanie przydziału lokalu gminnego, podając we wniosku, że zamieszkuje ze skarżącym i dziećmi. Podczas oględzin mieszkania wnioskodawczyni nie okazała rzeczy należących do skarżącego. Organ pierwszej instancji umożliwił skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy w zakładzie karnym. Skarżący nie odniósł się do zebranego materiału procesowego. Organ powołując powyższe okoliczności ocenił, że zachodzą przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący bowiem 14 lat temu w sposób dobrowolny i trwały opuścił lokal wnioskodawczyni oraz przeprowadził się do konkubiny. Odmienne twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu nie znajdują potwierdzenia w bezspornych okolicznościach sprawy. Skoro skarżący skoncentrował swoje życie przy konkubinie i dzieciach oraz od 14 lat zamieszkuje w innym lokalu, niż lokal matki, to należało ten fakt odnotować w ewidencji (art. 28 ust. 4 ustawy). W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przysługujących mu uprawnień procesowych, jak udział w czynnościach dowodowych. Skoro skarżący stanowczo zaprzeczał, aby wyprowadził się z lokalu matki, to organy powinny w tej kwestii przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jak twierdził, nie tylko często odwiedzał matkę, ale także nocował w jej mieszkaniu. Wymeldowanie nie powinno nastąpić bez dostarczenia skarżącemu lokalu zastępczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Adwokat ustanowiony dla skarżącego na rozprawie również podkreślał znaczenie uchybień procesowych organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Materiał procesowy zawarty w aktach administracyjnych potwierdza ustalenia faktyczne i oceny prawne organu, zaś pewne uchybienia procesowe organów nie miały znaczenia istotnego. Organ nie wykorzystał w pełni zebranego materiału. W umowie najmu zawartej przez wnioskodawczynię w dniu [...].07.2017 r. podano potrzebę sporządzenia nowej umowy, chociaż najem lokalu trwa od 1960 r. W § 5 umowy wskazano jako osoby uprawnione do zamieszkania wnioskodawczynię, jej męża, skarżącego jako syna oraz córkę. Po ustaleniu, że skarżący przebywa w zakładzie karnym, doręczono mu zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawierające pouczenie jedynie o treści art. 41 k.p.a. Zawiadomienie o przesłuchaniu świadka doręczono skarżącemu 6 dni przed terminem przesłuchania, z pouczeniem o prawie wzięcia udziału w przesłuchaniu. Skarżący wniósł o zarządzenie doprowadzenia go na rozprawę. Kolejne zawiadomienie o przesłuchaniu świadków dostarczono skarżącemu na 17 dni przed terminem przesłuchania. Organ pierwszej instancji nie odniósł się do wniosku skarżącego o umożliwienie mu osobistego udziału w przesłuchaniu świadka oraz nie pouczył go o uprawnieniu do działania przez pełnomocnika procesowego. Konkubinę skarżącego pouczono o treści art. 83 k.p.a. i art. 233 k.k. Zeznała ona stanowczo, że od 14 lat zamieszkuje ze skarżącym w jej mieszkaniu, Kolejno zawiadomiono skarżącego o oględzinach lokalu matki. Obecna przy oględzinach wnioskodawczyni potwierdziła, że skarżący 14 lat temu wyprowadził się z mieszkania do konkubiny, zabierając rzeczy osobiste. Do akt dołączono wniosek konkubiny z 2014 r. o przydział lokalu z uwagi na trudne warunki mieszkaniowe, gdzie jak podała zamieszkuje z konkubentem i dziećmi. W nawiązaniu do pouczenia zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. skarżący wniósł o udostępnienie mu akt sprawy i zostały mu one przesłane do zakładu karnego. Po zapoznaniu się z aktami skarżący oświadczył jedynie, że większość osób wykazanych w ewidencji jako zameldowane w przedmiotowym lokalu wyprowadziła się. W odwołaniu skarżący zarzucił, że nie dano mu możliwości udziału w przesłuchaniu świadka. Jak twierdził, nie wyprowadził się od matki. Organ w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu procesowego odwołania. Jak wynika z powyższego, w pierwszej instancji nie w pełni zrealizowano powinność informowania skarżącego o uprawnieniach procesowych (art. 9 k.p.a.), zaś organ nie w pełni odniósł się do zarzutów odwołania (art. 11 k.p.a.) i nie dostrzegł uchybień procesowych organu pierwszej instancji związanych z brakiem pełnych pouczeń, jak chociażby o możności działania przez pełnomocnika (art. 32, art. 50 § 1 k.p.a.) oraz niepoinformowaniem skarżącego o niewyznaczeniu rozprawy. Nie było natomiast uchybieniem nieprzesłuchanie stron, skoro przesłuchanie skarżącego nie było możliwe. Jak już zaznaczono, nie były to uchybienia polegające na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący miał zachowaną możność składania wyjaśnień i złożenia wniosków dowodowych oraz zapoznał się z całym zebranym w sprawie materiałem (czego forma zresztą została wytknięta przez organ), jednak cała jego obrona sprowadzała się do zaprzeczenia ustalonym faktom. Oczywiście organy mogły teoretycznie zarządzić wywiad środowiskowy i dochodzenie w celu wykrycia innych dowodów (dokumentów, świadków) na okoliczność miejsca pobytu stałego skarżącego, jednak w nin. sprawie nie było to celowe. Skarżący poza gołosłownym twierdzeniem, że mieszka stale przy matce, nie podważał jednocześnie zeznania konkubiny, że właśnie z nią mieszka od 14 lat i posiada dwoje dzieci. W 2014 r. konkubina podjęła starania o uzyskanie od gminy lokalu w celu dalszego zamieszkiwania ze skarżącym i dziećmi, co stanowiło dokument potwierdzający prawdziwość jej zeznań oraz wniosku matki skarżącego. Nie przeczył temu brak aktualności ewidencji ludności lub informacji wynajmującego o kręgu osób uprawnionych do zamieszkiwania w lokalu wnioskodawczyni. O ile zatem pełnomocnik skarżącego wyznaczony przez sąd, trafnie zwrócił uwagę na uchybienia procesowe organów, to nie uzasadniały one uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). Organ przedstawił trafną wykładnię art. 35 stosowanej ustawy (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1382), co wymaga jedynie zasygnalizowania z uwagi na procesową problematykę wymagającą w nin. sprawie rozstrzygnięcia (na temat tej wykładni patrz komentarz D. Trzcińskiej do art. 35 oraz uwagi krytyczne Z. Czarnika do ustawy nazwane komentarzem, tezy wyroków II OSK 394/13, II SA/Sz 298/14, IV SA/Po 1282/13, II OSK 877/13 i 1908/08 na tle poprzedniego stanu prawnego oraz II SA/Wr 361/16). Z tych względów oraz zgodnie z art. 151 i art. 250 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.