II SA/Wr 243/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 7 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata M.R. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2020 r. odmawiającego przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi G. S. na uchwałę Rady Miasta J. – Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta J. – Z. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2020 r. i przyznać adwokatowi M. R. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w zakresie sporządzenia i wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych 40/100).

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II SPP/Wr 122/19, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał stronie skarżącej w sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 31 grudnia 2019 r. Okręgowa Rada Adwokacka W.wyznaczyła adwokata M.R. jako pełnomocnika procesowego z urzędu dla skarżącego. Wyznaczony z urzędu adwokat przedłożył do akt sprawy opinię z dnia 6 lutego 2020 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 24 września 2019 r. W treści tej opinii pełnomocnik zawarł wniosek "o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dzielonej G. S.za sporządzenie niniejszej opinii według norm przepisanych". Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2020 r. referendarz sądowy odmówił przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity w Dz. U. z 2019 r. poz. 18, dalej powoływana jako: Rozporządzenie z 2016 r.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Brak niniejszego wywołuje zaś skutek prawny w postaci pozbawienia jej adresata (adwokata) świadczenia pieniężnego, dla którego uzyskania wprowadzono między innymi przedmiotowy warunek. Zdaniem referendarza sądowego wymóg złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) - wykonującego zawód zaufania publicznego – oświadczenia w przedmiocie zapłacenia w całości lub w części opłaty za zastępstwo prawne bez konieczności wykazania czy uprawdopodobnienia przezeń w jakikolwiek sposób tej okoliczności, winien być przestrzegany bezwarunkowo, z wykluczeniem możliwości jego wyinterpretowania z okoliczności towarzyszących przyznaniu prawa pomocy, z charakteru pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu czy sposobu sformułowania przez adwokata rozpoznawanego żądania. Sprzeciw od postanowienia złożył adwokat M.R. zarzucając naruszenie § 3 rozporządzenia z 2016 r. przez błędne przyjęcie, że nie złożył oświadczenia o nieopłaceniu pomocy prawnej podczas gdy zawarł we wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej oświadczenie, z którego wynika, że udzielona stronie pomoc prawna nie została opłacona, czego logiczną konsekwencją jest przyjęcie, że nie została opłacona ani w całości ani w części. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwany jako p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przedmiotem sprzeciwu jest postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2020 r., którym odmówiono przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie zaś do § 3 rozporządzenia z 2016 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W realiach badanej sprawy Sąd oczywiście podziela stanowisko, iż ww. przepis określa wymóg niezbędny wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a mianowicie oświadczenie, że koszty nie zostały pokryte w całości lub części. Rację ma również referendarz, iż brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia, a powodowane jest to tym, iż w takim przypadku koszty sądowe są opłacane przez Skarb Państwa. Wymaga to więc wcześniejszego stwierdzenia, iż należne koszty sądowe nie zostały rzeczywiście uiszczone, a wymagają sfinansowania ze środków publicznych. Stąd potrzeba przedłożenia przez pełnomocnika wraz z wnioskiem wskazanego w rozporządzeniu oświadczenia i przyjęty rygor w przypadku zaniechania uczynienia zadość tej dyspozycji skutkujący odmową przyznania kosztów. Niemniej trzeba zauważyć, iż na przedmiotowe oświadczenie trzeba spojrzeć w sposób funkcjonalny przyjmując, że jego istotą jest poinformowanie Sądu, że koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Tym samym nie wymaga ono szczególnej formy, a za dopuszczalne należy uznać jego sformułowanie we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, co też miało miejsce w realiach niniejszej sprawy. Z treści bowiem załączonego w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wniosku końcowego wynika wprost, że koszty pomocy prawnej za sporządzenie opinii nie zostały ani w całości ani w części pokryte. Tym samym Sąd uznał, iż wyznaczony z urzędu pełnomocnik wykonał ciążący na nim obowiązek złożenia wskazanego w § 3 rozporządzenia z 2016 r. oświadczenia i zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2020 r. przyznając kwotę 221,40 zł za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2016 r. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji opłata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1 (tzn. w sprawie niniejszej 240 zł), a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, nie mniej niż 120 zł. W realiach niniejszej sprawy wskazany pełnomocnik nie brał udziału w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji, w związku z czym wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 75% opłaty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, tj. 120 zł. Ponadto stawkę opłaty w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23%), co w konsekwencji daje kwotę 221,40 zł. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i 3 w związku z art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.