II SA/Wr 237/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.z dnia ... w przedmiocie uchylenia w całości decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy odmowy uchylenia własnej decyzji o naliczeniu opłat eksploatacyjnych za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W skardze na wyżej oznaczoną decyzję skarżący złożyli wniosek o zwolnienie ich z kosztów sądowych. W piśmie złożonym w dniu 8 maja 2014 r. skarżący wskazali, że nie otrzymują dopłat z UE i nie mają zysków z gospodarstwa rolnego, skarżący uzyskuje dochód z tytułu stosunku pracy w wysokości 420 zł, nie korzystają z pomocy osób trzecich i nie mają zdolności kredytowej, a ich wydatki kształtują się następująco: opłata za mieszkanie- 223, 30 €, za gaz- 10 €; za energię elektryczną- 28 €; za TV- 18 €; za telefon- 39, 32 €. Dodali, że są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 50 zł, "osoba która sporządziła im skargę otrzyma wynagrodzenie po wygraniu procesu", a "od swojego syna nie dochodzą świadczeń alimentacyjnych, bo syn ma kredyt we frankach szwajcarskich oraz trójkę dzieci, w tym jedno niepełnosprawne". Skarżący poinformowali, że z przedmiotowych stawów nie czerpią zysków, "ponieważ nie można ich dofinansować tak jak w projekcie było zaplanowane". We wnioskach złożonych na urzędowym formularzu skarżący oświadczyli, że utrzymują się z wynagrodzenia skarżącego- 420 zł oraz ze świadczenia emerytalnego skarżącej- 842 €, a ich wydatki kształtują się następująco: koszt żywności – 700 zł, koszt odzieży- 100 zł, wydatki na leki stałe- 300 zł; utrzymanie mieszkania w Niemczech- 320 €; podatek od nieruchomości –ok. 1600 zł rocznie (w tym podatek rolny -1200 zł); koszty ogrzewania- 6.000 zł rocznie; wydatki na naprawy i konserwację- 350 zł rocznie; koszt ubezpieczenia domu- 1.200 zł rocznie; składka skarżącej na ubezpieczenie zdrowotne w N. (AOK)- 163 €. Dodali, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu z powodu braku dofinansowania, a sami skarżący cierpią na liczne i poważne schorzenia. Wskazali, że skarżąca posiada nieruchomość rolną o pow. 5 ha oraz dom o pow. 260 m2. Podnieśli, że mają zobowiązania w postaci zaległych podatków oraz składek na ZUS w wysokości 120 000 zł i do uiszczenia przedmiotową opłatę eksploatacyjną w wysokości 436.227 zł (plus odsetki). Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawcy nie dopełnili ww. obowiązku. Skarżący nie wykazali bowiem, że konieczność poniesienia przez nich wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla ich koniecznego utrzymania, w szczególności, że sami skarżący oświadczyli, że są gotowi do uiszczenia wpisu w wysokości 50 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W ocenie Sądu przedstawione przez skarżących okoliczności dotyczące ich sytuacji finansowej określone zostały nieprecyzyjne i niejednokrotnie są sprzeczne ze sobą, a kilka istotnych okoliczności nie zostało w ogóle wyjaśnionych np. skarżący nie przedłożyli aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu; nie wyjaśnili, dlaczego nie wskazują ojca skarżącej, jako osoby prowadzącej z nimi gospodarstwo domowe (jak to było dotychczas); nie określili także, dlaczego nie otrzymują unijnego dofinansowania do gospodarstwa rolnego (dlaczego się o to nie starają); nie wyjaśnili dlaczego w ich trudnej - jak wskazują – sytuacji materialnej prowadzą dwa "domy" (w Polsce i w N.); nie wyjaśnili czy prowadzą działalność gospodarczą, a jeśli nie- to, co stało się ze składnikami majątkowymi wykorzystywanymi wcześniej w tej działalności; nie podali, dlaczego skarżąca nie zbywa posiadanych nieruchomości w Polsce; nie wyjaśnili, z jakich źródeł uzyskują środki na pokrycie wydatków przekraczających ich dochód; nie przedłożyli dokumentu, który by świadczył, iż nie posiadają zdolności kredytowej oraz, że podjęli starania uzyskania świadczenia alimentacyjnego od swojego syna; nadto nie udokumentowali wysokości większości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków. Zdaniem Sądu niewiarygodne jest m.in. to, że skarżący utrzymują się tylko ze wskazanych we wniosku dochodów, że nie mają żadnego rachunku bankowego, że nie uzyskują przychodu z posiadanych nieruchomości rolnych (stawów) czy fakt, że osoba, która sporządziła im skargę otrzyma za to wynagrodzenie dopiero, gdy sprawa zostanie wygrana. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Podkreślić również należy, że niedopuszczalne jest przerzucanie na Państwo skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. W orzecznictwie wskazuje się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.