II SA/Wr 147/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania świetlicy wiejskiej postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.

W dniu 24 kwietnia 2009r. skarżący wniósł o ustanowienie adwokata, wskazując że nie jest w stanie opłacić pomocy prawnej, a tylko z pomocą prawną jest w stanie wykazać nieprawidłowości w Gminie N.. Ponadto wniósł o zwolnienie w całości z wpłaty, uzasadniając, że jest emerytem (ma 67 lat), otrzymuje emeryturę w wysokości 985,40 zł bez możliwości zaciągnięcia kredytu. Nie posiada nieruchomości, samochodu, wynajmuje lokal. Ponadto jest aktualnie chory, a za leki płaci miesięcznie 170 zł. W nadesłanym następnie w dniu 8 maja 2008r. formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, E.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wynika z niego, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu oraz nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z dołączonego obliczenia wysokości emerytury z ZUS`u wynika, że otrzymuje świadczenie – po potrąceniu m.in. alimentów w kwocie 178,70 zł i egzekucji administracyjnej w kwocie 680,04 zł - w wysokości 985,85 zł netto miesięcznie. Skarżący zajmuje pokój w mieszkaniu o powierzchni 18 m2. Nie posiada żadnych innych nieruchomości, żadnych oszczędności ani papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto jest samotny, po rozwodzie, mieszka czasowo u syna i synowej oraz u siostry. Kiedy przebywa w M. płaci 500 zł miesięcznie, gdy zaś jest u siostry – 400 zł. Aktualnie stara się o mieszkanie socjalne. Postanowieniem z dnia 13 maja 2009r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł E.S., wskazując, że opłaty 500 zł i 400 zł to energia, gaz, telefon i opłaty za c.o. oraz środki piorące i środki higieny osobistej. Wyżywienie we własnym zakresie. Ponadto oświadczył, że nie posiada kwot na kącie bankowym, oprócz wpłat z ZUS`u (emerytura), nie korzysta z żadnej pomocy społecznej ani osób trzecich. Wyjaśnił także, że prowadził działalność gospodarczą z synem D.S., który zachorował na ostrą białaczkę szpikową, był leczony i zmarł w L.. Skarżący zbankrutował i wyprzedał wszystko, łącznie z mieszkaniem w S.. Z tego tytułu (działalności gospodarczej) pozostało zadłużenie, które spłaca (zajęcie komornicze w wysokości 25.000 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej ustawą, stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 powołanej wyżej ustawy - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1w/w ustawy - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Istotą zaś prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z pomocy pełnomocnika z racji przejęcie przez sąd ciężaru ponoszenia kosztów związanych z tą reprezentacją. Kryterium przyznania prawa do korzystania z bezpłatnej pomocy prawnej radcy prawnego jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Udział radcy prawnego jest zatem potrzebny w takiej sprawie, w której strona wnosząc o ustanowienie radcy prawnego jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych, a jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów związanych z czynnościami podejmowanymi przez adwokata. Należy zauważyć, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez niego kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie skarżący na obecnym etapie postępowania jest zobowiązany ponieść koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Ze wskazanych zaś w formularzu i pismach danych - w ocenie Sądu – wynika, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności wskazane przez skarżącego, zwłaszcza wysokość dochodu - 985,85 zł netto miesięcznie, uzasadniają przyznanie E.S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów również wniosek o ustanowienie radcy prawnego został uwzględniony. Sąd wyszedł bowiem z założenia, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji, w której wymaga pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.