II SA/Wa 999/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego postanawia: umorzyć postępowanie w sprawie wniosku skarżącej z dnia 25 września 2017 r. o przyznanie prawa pomocy.

E. S. złożyła skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Do skargi załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2017 r. zostało przyznane skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i umorzono postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów z uwagi na fakt, że skarżąca stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla strony pełnomocnikiem z urzędu adw. M. B. W dalszej kolejności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r. oddalił skargę E. S. na wyżej opisaną decyzję Prezesa Rady Ministrów. Pełnomocnik skarżącej z urzędu sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Przedmiotowa opinia została doręczona skarżącej przez Sąd. E. S. wnioskiem z dnia 25 września 2017 r. ponownie wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie jej prawa pomocy. W formularzu wniosku PPF wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca podniosła, że wyznaczona pełnomocnik sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i tym samym rola tej pełnomocnik się zakończyła, a skarżąca nadal pozostaje bez pełnomocnika. Zdaniem skarżącej, to że jeden adwokat uważał, że nie ma podstaw do wnoszenia skargi kasacyjnej, nie oznacza, że drugi adwokat będzie miał takie samo zdanie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Rozpoznając kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, złożony w tej sprawie, należy wskazać, że zgodnie z art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżąca w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy zatem za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Odnosząc się zaś do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata trzeba podkreślić, że skarżącej prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2016 r. przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyznaczenie przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką konkretnej osoby, pełniącej funkcję adwokata z urzędu i podjęcie przez nią czynności procesowych, w tym sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tych względów nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Wskazać należy, że przepisy art. 243–246 p.p.s.a. określają zasady przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i częściowym osobie fizycznej i osobie prawnej. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że właściwość Sądu obejmuje rozpoznanie wniosku w przedmiocie prawa pomocy i wydanie orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania stronie tego prawa. Sąd przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika nie wskazuje personaliów tego pełnomocnika, a jedynie ocenia wystąpienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Natomiast konkretny pełnomocnik wyznaczany jest na wniosek Sądu przez m.in. Okręgową Radę Adwokacką, o czym stanowi art. 253 p.p.s.a. Z art. 244 § 3 p.p.s.a. wynika zaś, że jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, to właściwa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. Z tych regulacji jednoznacznie wynika, że o osobie pełnomocnika nie decyduje sąd administracyjny. W związku z tym, jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika. W tej sprawie oznacza to, że skoro postanowieniem z 22 czerwca 2016 r. przyznane zostało skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, które nie zostało cofnięte w całości ani w części (art. 249 p.p.s.a.), to skarżąca nadal korzysta z uprawnień wynikających z tego, nadal obowiązującego i aktualnego, postanowienia referendarza sądowego z 22 czerwca 2016 r. Raz jeszcze podkreślić należy, że niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia Sądu do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny (referendarz sądowy) nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd (referendarz sądowy) wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, po spełnieniu przez stronę skarżącą przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa. Z tego względu, na podstawie art. 249a, art. 239 pkt 1 lit. "a" oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.