II SA/Wa 991/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia postanawia: 1. przyznać J. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2017 r. oddalił wniesioną przez J. K. skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Skarżący, po otrzymaniu odpisu nieprawomocnego orzeczenia wraz z uzasadnieniem wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, natomiast rodzice posiadają mieszkanie w [...] o powierzchni 59,8 m2. Podniósł, że jest studentem, wynajmuje pokój w [...], opłaca czesne za studia niestacjonarne w wysokości 2.600 zł za semestr. Do kosztów swojego utrzymania zaliczył opłaty za media, telefon, internet, zakup biletów MZK oraz biletów PKP. Wskazał, że przez 9 miesięcy, jako student, otrzymuje stypendium socjalne w wysokości 550 zł oraz stypendium rektorskie w kwocie 420 zł - łącznie 970 zł miesięcznie. Podał, że łączne dochody rodziców, na które składają się świadczenia emerytalno-rentowe wynoszą 2.150 zł miesięcznie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Należy stwierdzić, że stosownie do art. 199 powołanej ustawy, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Prawo pomocy, szczególnie w zakresie całkowitym, winno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W myśl zaś art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy). Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że obecnie skarżący studiuje i otrzymuje stypendia w łącznej wysokości 970 zł miesięcznie. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami, którzy posiadają stałe, choć niewysokie dochody. Należy podkreślić, że to osoby najbliższe w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspakajania koniecznych potrzeb członków rodziny, a dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe - powołane do tego instytucje społeczne i państwowe. Nadto, skarżący w niniejszej sprawie opłacił zarówno wpis sądowy od wniesionej skargi, w kwocie 200 zł, jak również opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku, w wysokości 100 zł. Z uwagi na powyższe uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie jednak, biorąc pod uwagę aktualne koszty utrzymania, fakt, że skarżący studiuje (w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania rodziców), ponosi koszty codziennego utrzymania (w tym wynajmu pokoju), otrzymał stypendium socjalne, z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny, należało uznać, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.