II SA/Wa 984/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata E. O. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata E. O. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2015 r. uwzględnił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, uchylając zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz decyzję ją poprzedzającą (k-38 akt). Nieprawomocne orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone dorosłemu domownikowi skarżącego w dniu 1 lutego 2016 r. (zpo, k-50 akt). Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 30 marca 2016 r. zostało przyznane stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (k-67 akt). Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego adw. E. O. (pismo ORA w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., k-81 akt). Wyznaczona pełnomocnik, pismem z dnia 20 czerwca 2016 r., odpowiedziała na wezwanie Sądu, wskazując, że wniesione przez skarżącego osobiście pisma po wydaniu przez Sąd wyroku, uwzględniającego skargę, należy traktować jako stanowisko w sprawie, uzasadniające przyznanie stronie renty w drodze wyjątku (k-54 akt). Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 16 stycznia 2017 r. wskazała, że zapoznała się z aktami sprawy, wykonała fotokopie z akt sprawy, skontaktowała się ze skarżącym oraz złożyła pismo do akt sprawy. Jednocześnie wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej stronie z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z treści powołanego przepisu wynika obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona. Sąd bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., s. 317). Trzeba podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93). Należało więc zbadać, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r. Jak wynika z oświadczenia adwokata z urzędu (pismo z dnia 20 czerwca 2016 r.) wyznaczona pełnomocnik zapoznała się z aktami sprawy i kontaktowała się ze skarżącym, nie podjęła jednak w sprawie czynności procesowych, wskazanych w § 21 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. W ocenie referendarza sądowego, brak podjęcia określonych czynności procesowych w imieniu strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji nie uprawniania pełnomocnika do skutecznego ubiegania się o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie wypełnia wymaganych przez prawo znamion realnie udzielonej pomocy prawnej. W tych okolicznościach przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu stanowiłoby nieuzasadniony wydatek z budżetu państwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13, że zapoznanie się z aktami sprawy, analiza sprawy oraz udzielenie stronie informacji telefonicznie bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (publ. LEX nr 1409755, por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, publ. LEX nr 1069714). Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 258 § 2 pkt 8 tej ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, postanowiono jak w sentencji.