II SA/Wa 977/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych kosztów przekwalifikowania zawodowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...].

J. P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2020r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] listopada 2019r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pobranych kosztów przekwalifikowania zawodowego. [...] J. P. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2015 r, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zgodnie z decyzją Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] Nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Zainteresowany uzyskał prawo do korzystania z pomocy rekonwersyjnej na sfinansowanie przekwalifikowania zawodowego na kursach: podstawowym [...], zaawansowanym [...] oraz [...] wraz z wydaniem certyfikatów potwierdzających ukończenie kursów organizowanych w [...] przez A. W. działającą pod nazwą "Centrum [...]" w [...] w terminie od [...] grudnia 2017 r. do [...] września 2018 r. w łącznej wysokości 3050 zł oraz zwrot kosztów zakwaterowania i przejazdów. Na skutek wniosku [...] J. P. z dnia [...] sierpnia 2018r., ww. decyzja z [...] października 2017 r. została zmieniona decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., w zakresie zamiany organizatora szkolenia na "[...] M. K." w [...]. W dniu [...] października 2018 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] pismem Nr [...] zwrócił się z prośbą do [...] J. P. o przesłanie zaświadczenia o ukończeniu szkolenia. Następnie, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] pismem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. wezwał [...] J. P. do zwrotu kosztów przekwalifikowania zawodowego. W dniu [...] czerwca 2019 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] pismem Nr [...] zawiadomił zainteresowanego o zakończeniu postępowania w sprawie i poinformował o możliwości czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. W dniu [...] lipca 2019 r. [...] J. P. osobiście stawił się w siedzibie Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] w związku z otrzymanym zawiadomieniem. W dniu [...] października 2019 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] pismem Nr [...] ponownie zawiadomił zainteresowanego o zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] w dniu [...] listopada 2019 r. wydał w stosunku do [...] J. P. decyzję Nr [...] o zwrocie nienależnie pobranych kosztów przekwalifikowania zawodowego. Przedmiotową decyzję zainteresowanemu doręczono w dniu 20 listopada 2019r. W dniu 2 grudnia 2019 r. (data ze stempla pocztowego) [...] J. P. wystąpił do Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON z odwołaniem od niniejszej decyzji. W przedmiotowym odwołaniu zainteresowany wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Ponadto w odwołaniu zainteresowany stwierdził, że - w jego ocenie – Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] w uzasadnieniu swojej decyzji przywołał wybiorczo zaistniałe fakty pomijając lub minimalizując te priorytetowe. Nadto zarzucał organowi niewłaściwą interpretację przepisów prawnych i brak kontynuacji działań prowadzących do odzyskania przez budżet MON części pieniędzy od firmy [...], co powoduje bezpodstawne obarczenie go wina za nieukończenie kursu. W celu wyjaśnienia sprawy Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON pismem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. zwrócił się do [...] M. K. w [...] z prośbą o informację: - czy [...] J. P. rozpoczął szkolenie podstawowe [...], zaawansowane [...] oraz [...] i czyje ukończył; - jeśli ukończył to czy zostały wystawione certyfikaty ukończenia kursu lub kursów; - a jeśli nie ukończył, to jakie były tego przyczyny. W dniu [...] stycznia 2019 r. do Departamentu Spaw Socjalnych MON wpłynęło pismo (nr wchodzący [...]), w którym właściciel [...] M. K. oświadczył, że [...] J. P. szkoleń nie ukończył i z tego względu "nie można było wystawić certyfikatów potwierdzających ich ukończenie". M. K. poinformował, że proponował zakończenie szkolenia w innym terminie, ale [...] J. P. nie był tym zainteresowany. "Stwierdził, że to nie dla niego i zrezygnował z dalszego szkolenia. Sugerował żebym wystawił mu uprawnienia on i tak z nich nie będzie korzystał, na takie rozwiązanie nie byłem i nie jestem w stanie się zgodzić." Organ odwoławczy wskazał, że zainteresowany miał do dnia [...] października 2018 r. przedstawić Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] dokument potwierdzający ukończenie szkolenia z wynikiem pozytywnym. Z akt sprawy wynika, że tego nie zrobił. W zgromadzonej dokumentacji znajduje się pismo z dnia [...] września 2018 r., w którym zainteresowany informuje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], "że w wyniku niezależnych od niego okoliczności niemożliwe jest kontynowanie kursów [...] i [...],[...] oraz ubieganie się o certyfikaty [...],[...],[...]. Do zasadniczych powodów poza chorobą zaliczam nieprzestrzeganie przez [...] M. K. procedur szkolenia zawartych w podręczniku "[...]. " Organ wskazał, iż co prawda w materiale dowodowym znajduje się kserokopia dokumentu, z dnia [...] września 2018 r., z którego wynika, że zainteresowany miał infekcję dróg oddechowych, niemniej jednak zapis "pacjent podaje, że od dnia [...].08.2018 r. miał infekcję ... " nie stanowi wystarczającego dowodu w sprawie. Nadto z drugiej, dołączonej do akt sprawy kserokopii zaświadczenia lekarskiego wynika, że "pacjent zgłosił się [...].09.2018 r. na wizytę lekarską, wymaga leczenia farmakologicznego, leżenia. Poprawa choroby nastąpiła [...].10.2018 r." Zdaniem organu należy jednak zauważyć, że przedmiotowy dokument datowany jest na dzień [...] października 2018 r. Z powyższego wynika, że zainteresowany miał infekcję dróg oddechowych od [...] sierpnia 2018 r. do [...] października 2018 r. W akiach sprawy nie ma informacji czy w tym okresie zainteresowany przebywał na zwolnieniu lekarskim, a jedynie znajduje się ww. dwa zaświadczenia informujące post factum o zaistniałych sytuacjach. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że [...] J. P. nie dołożył należytej staranności w działaniach zmierzających do ukończenia przekwalifikowania zawodowego w ramach rekonwersji. J. P. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2020r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] listopada 2019r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pobranych kosztów przekwalifikowania zawodowego. Skarżący zarzucił organowi obrazę przepisów art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez subiektywną interpretację wniosku dowodowego w postaci zaświadczeń lekarskich o chorobie uniemożliwiającej dokończenie kursu [...] przez co nie uwzględniono materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Ponadto, bezpodstawnie zinterpretowano wolę skarżącego jako złą w celu ukończenia kursu w innym terminie. Ponadto, zarzucał stronniczą ocenę wniosku dowodowego w postaci zaświadczeń lekarskich. W związku z powyższym skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu drugiej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały wpływ na wynik postępowania, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Podnosił, iż w dniu [...] września 2018 r. lekarz chorób wewnętrznych PZOZ Wojskowego Instytutu Medycyny [...], B. W. stwierdziła u skarżącego infekcję dróg oddechowych (zał. 2 skargi). Następnie w dniu [...] września 2018 r, lekarz I. B. stwierdziła "przewlekającą się infekcja wirusową" i skierowała skarżącego na badania RTG oraz laboratoryjne (zał. 3 skargi). Ostatecznie w dniu [...] października 2018 r. lekarz I. B. stwierdza, że "poprawa choroby nastąpiła w dniu [...] października 2018 r." Skarżący wskazywał, iż odnośny zapis jest udokumentowany w karcie choroby (zał. 4 skargi). Podkreślał, że termin ten wykraczał zatem poza ostateczną datę określoną przez WBE ukończenia kursu, tj. do dnia [...] września 2018 r. Natomiast nie ukończenie kursy wynikało z przyczyn niezależnych – choroby. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON wnosił o oddalanie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia żołnierzy zwolnionych po dniu 1 lipca 2004 r. określa ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.), w tym jej art. 120 przewidujący możliwość korzystania przez żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy. Zgodnie z art. 120 ust. 1 ww. ustawy, były żołnierz zawodowy, z wyjątkiem zwolnionego ze służby wojskowej z powodu, o którym mowa w art. 111 pkt 1, 12-15, w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, może korzystać z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania i pośrednictwa pracy. Natomiast, zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 listopada 2014 r. w sprawie pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych (Dz.U., poz.1622) uprawniony, któremu pokryto koszty przekwalifikowania zawodowego, przedstawia właściwemu dyrektorowi WBL, w terminie 30 dni od daty zakończenia przekwalifikowania dokument potwierdzający jego ukończenie z wynikiem pozytywnym. W przypadku nieukończenia tego przekwalifikowania z winy uprawnionego jego koszty podlegają zwrotowi, a postępowanie w sprawie zwrotu kosztów wszczyna i prowadzi organ wypłacający świadczenie (§ 12 ww. rozporządzenia). Ustawodawca uzależnił zatem możliwość żądania zwrotu kosztów od winy uprawnionego w nieukończeniu kursu. Na podstawie dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, iż kurs zaawansowany [...] – [...] nie został ukończony z winy skarżącego. W materiale dowodowym znajduje się kserokopia dokumentu z którego wynika, iż w dniu [...] września 2018 r. lekarz chorób wewnętrznych PZOZ Wojskowego Instytutu Medycyny [...], B. W. stwierdziła u skarżącego infekcję dróg oddechowych. Następnie w dniu [...] września 2018 r, lekarz I. B. stwierdziła "przewlekającą się infekcja wirusową" i skierowała skarżącego na badania RTG oraz laboratoryjne. Ostatecznie w dniu [...] października 2018 r. lekarz I. B. stwierdza, że "poprawa choroby nastąpiła w dniu [...] października 2018 r." Skarżący wskazywał, iż odnośny zapis jest udokumentowany w karcie choroby. Termin ten wykraczał poza ostateczną datę określoną przez WBE ukończenia kursu, tj. do dnia [...] września 2018 r. Zdaniem organu należy zauważyć, że przedmiotowy dokument wskazujący datę poprawy stanu zdrowia datowany jest na dzień z dnia [...] października 2018 r. W aktach sprawy nie ma informacji czy w tym okresie zainteresowany przebywał na zwolnieniu lekarskim, a jedynie znajduje się ww. dwa zaświadczenia informujące post factum o zaistniałych sytuacjach. Skarżący wyjaśnił, iż w okresie w którym miał odbywać kurs nie wykonywał pracy zawodowej. Nie było więc podstawy prawnej i faktycznej do wydania zwolnienie lekarskiego. Powyższy stan faktyczny potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach organu. Nie było też podstaw do kwestionowania przez organy informacji o stanie zdrowia zawartych w ww. zaświadczeniach oraz zapisach. Należy jednocześnie zaznaczyć, iż nawet gdyby skarżący wykonywał w tym okresie prace zawodową, to infekcja mogła nie stanowić przeszkody dla obowiązków pracowniczych, natomiast mogła wyłączać kontynuowanie kursu. Nie należy bowiem zapominać, iż skarżący przechodził szkolenie w zakresie [...], w tym zakresie miał również przechodzić szklenie tzw. [...]. Czynności te wymagają wysokich parametrów w zakresie stanu zdrowia. Nawet niewielka infekcja wirusowa, może wykluczyć bezpieczny dla zdrowia udział w zajęciach. Powyższe nie wymaga wiedzy specjalistycznej a jedynie podstawowej. [...] i jego poszczególne fazy, zwłaszcza wynurzenia powodują niedotlenienie (w różnym zakresie, w zależności od techniki i predyspozycji indywidulanych), które można ograniczyć ale nie da się wykluczyć całkowicie. Bezpieczne wykonywanie tego rodzaju czynności wymaga pełnej sprawności fizycznej, którą infekcja wirusowa czasowo ogranicza. Całkowicie niezrozumiałym jest kwestionowanie przez organy zaświadczeń i ocen lekarzy, którzy wskazywali właśnie na taką infekcję wirusową. Organ wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2019 r. wpłynęło pismo (nr wchodzący [...]), w którym właściciel [...] M. K. oświadczył, że [...] J. P. szkoleń nie ukończył i z tego względu "nie można było wystawić certyfikatów potwierdzających ich ukończenie". M. K. poinformował, że proponował zakończenie szkolenia w innym terminie, ale [...] J. P. nie był tym zainteresowany. "Stwierdził, że to nie dla niego i zrezygnował z dalszego szkolenia. Sugerował żebym wystawił mu uprawnienia on i tak z nich nie będzie korzystał, na takie rozwiązanie nie byłem i nie jestem w stanie się zgodzić." W ocenie Sądu trudno przyjąć oświadczenie właściciela [...] jako okoliczności wskazujące na winę skarżącego. Skarżący przedstawił obiektywne dowody (zaświadczenia lekarskie) potwierdzające chorobę uniemożliwiającą zakończenie kursu. Ponadto, z materiału dowodowego wynika konflikt pomiędzy skarżącym a szkoleniowcem w zakresie techniki szkolenia. Skarżący zgłaszał powyższe wskazując na swój zły stan zdrowia (m.in. krwawienia z nosa) i sprzeczność metod szkoleniowych z metodami opisanymi m.in. w podręczniku "[...]". W ocenie Sądu ani infekcja wirusowa (potwierdzona zaświadczeniami) ani zgłaszanie zastrzeżeń, co do metod szkolenia (zwłaszcza jeśli były sprzeczne z przyjętymi w specjalistycznym podręczniku) nie stanowi o winie skarżącego w nieukończeniu kursu. Organ nie miał zatem żadnych podstaw do wdrożenia dyspozycji § 12 rozporządzenia MON z dnia 19 listopada 2014r. a wydając obie decyzje naruszył ww. przepis prawa materialnego. Organ jednocześnie naruszył dyspozycję art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Nie ustalił bowiem dokładnie stanu faktycznego a swoje rozstrzygnięcia oparł na domniemaniach i przypuszczeniach. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie będąc związanym oceną prawną przedstawioną w powyższej sprawie (art. 153 p.p.s.a.).