II SA/Wa 973/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o wyłączenie stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626, z późn. zm.); zwaną dalej K.p.a. w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, umorzył postępowanie z wniosku K. K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że K. K. wnioskiem z [...] marca 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Pismem [...] kwietnia 2017 r. organ zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (ZER MSWiA) o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie. W odpowiedzi na przedmiotowe wystąpienie w piśmie z [...] kwietnia 2017 r. ZER MSWiA wskazał, że K. K. został zwolniony ze służby w Biurze [...] [...] grudnia 2015 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury. Jednocześnie pismem z [...] sierpnia 2017 r. przekazano potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji z [...] lipca 2017 r., wydanej przez organ emerytalny na podstawie art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, w związku z otrzymaną z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Informacją o przebiegu służby nr [...], z której wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b tej ustawy w okresie od dnia [...] maja 1985 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Jak wynika z dokumentacji sprawy wnioskodawca złożył odwołanie od ww. decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec K. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Od powyższego rozstrzygnięcia wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 11/19 oddalił. Przedmiotowe orzeczenie wpłynęło do organu 18 czerwca 2019 r. K. K. złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1653/21 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2018 r. nr [...]. Orzeczenie doręczono organowi 12 grudnia 2022 r. W dniu [...] lutego 2023 r. do Ministerstwa wpłynęło pismo z ZER MSWiA informujące, że organ emerytalny na skutek wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydział [...] z [...] listopada 2021 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję o obniżeniu K. K. emerytury i zobowiązał organ emerytalny do ustalenia prawa do świadczenia w wysokości obowiązującej przed [...] października 2017 r. W wyniku rozpoznania apelacji organu emerytalnego Sąd Apelacyjny w [...] [...] wyrokiem z [...] kwietnia 2022 r., sygn. akt [...] zmienił decyzję z [...] lipca 2017 r., ustalając od [...] października 2017 r. wysokość emerytury K. K. na 75% podstawy jej wymiaru przy przyjęciu 0% podstawy wymiaru za każdy rok służby od [...] maja 1985 r. do [...] lipca 1990 r. W pozostałym zakresie oddalił apelację. Organ emerytalny [...] października 2022 r. wniósł skargę kasacyjną. Wyrok jest prawomocny i został wykonany decyzją z [...] maja 2022 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury. Świadczeniobiorcy wypłacono wyrównanie należnych świadczeń. Minister podał, że stosownie do treści art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W przedmiotowej sprawie zgodnie z dokumentacją przekazaną przez ZER MSWiA, K. K. nie podlega regulacjom zawartym w art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. W związku z powyższym organ stwierdził, że postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest umorzenie go w całości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2023 r. [...], wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie skarżącego brak było podstaw do umorzenia postępowania z jego wniosku złożonego w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] kwietnia 2022 r., sygn. akt: [...], wydanym w sprawie z odwołania od decyzji obniżającej jego emeryturę, wysokość tej emerytury ustalono od [...] października 2017 r. na 75% podstawy jej wymiaru, przy czym w obliczeniach dotyczących emerytury za każdy rok jego służby w okresie od [...] maja 1985 r. do [...] lipca 1990 r. przyjęto 0% podstawy wymiaru emerytury na podstawie art. 15c ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że (...) "W konsekwencji Sąd Apelacyjny podzielił zarzut apelacji naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego art. 13b, art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy z informacji o przebiegu służby wystawionej przez IPN i przede wszystkim ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów dotyczących przebiegu służby odwołującego się wynika, że w okresie od [...] maja 1985 r. do [...] lipca 1990 r. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ust. 1 pkt 5 lit. c) tiret 14 ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z cytowanym we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 0% podstawy wymiaru - za każdy rok "służby na rzecz totalitarnego państwa" (...). W związku z powyższym należy stwierdzić, że umorzenie postępowania na mocy decyzji było nieprawidłowe, gdyż ustalenie jego prawa do emerytury na mocy ww. wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] - w zakresie obejmującym okres służby od [...] maja 1985 r. do [...] lipca 1990 r. - jest dla niego niekorzystne, a dalsze prowadzenie postępowania z wniosku na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest uzasadnione, gdyż w razie zastosowania art. 8a tej ustawy nastąpiłoby całkowite wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c ustawy, tj. także z pominięciem regulacji art. 15c ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodów w niej podanych. Przedmiotem kontroli sądowej stała się decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie o wyłączenie stosowania wobec K. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Natomiast art. 105 § 1 K.p.a. stanowi, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość tego postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość przedmiotowa ma miejsce wtedy, gdy przedmiot sprawy nie istnieje, albo gdy był już objęty ostatecznym rozstrzygnięciem. W analizowanym przypadku taka sytuacja nie zachodzi, bowiem nie ma przeszkód natury podmiotowej oraz przedmiotowej w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] marca 2017 r. Organ błędnie uznał, że wejście do obrotu prawnego wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] kwietnia 2022 r., sygn. akt [...], mocą którego zmieniona została decyzja z [...] lipca 2017 r. ustalająca od [...] października 2017 r. wysokość emerytury K. K. na 75% podstawy jej wymiaru przy przyjęciu 0% podstawy wymiaru za każdy rok służby od [...] maja 1985 r. do [...] lipca 1990 r., skutkowało odpadnięciem podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy. Organ pominął, iż skarżącemu nie przywrócono prawa do pełnego świadczenia emerytalnego jakie otrzymał on do [...] października 2017 r. Na skutek stwierdzenia przez Sąd Apelacyjny, że służba pełniona przez K. K. w okresie od [...] maja 1985 r. do [...] lipca 1990 r. wyczerpywała przesłanki z art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, za każdy rok w tym okresie przyznano skarżącemu 0% podstawy emerytury, co skutkowało obniżeniem świadczenia do 75% podstawy jej wymiaru. Tym samym skarżący został objęty ustawą z 16 grudnia 2016 r. określającą rygorystyczne zasady ustalania świadczeń emerytalnych (art. 15c), rent inwalidzkich (art. 22a), rent rodzinnych (24a) dla tych funkcjonariuszy objętych regulacją ustawy zaopatrzeniowej z 18 lutego 1994 r., którzy "pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa", o którym mowa w art. 13b. Powołany prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego ma moc wiążącą co do tego, że skarżący we wskazanym powyżej okresie pełnik służbę na rzecz totalitarnego państwa i z tego powodu nie przysługuje mu świadczenie emerytalne w pełniej wysokości jak przed [...] października 2017 r. Ta kwestia jest już ostatecznie przesądzona i nie może być kwestionowana (ewentualnie do czasu wyeliminowania wyroku z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym). Nie oznacza to jednak, że jego sprawa o przywrócenie prawa do pełnego świadczenia emerytalnego nie może być załatwiona w trybie wyjątkowym na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowym. Przeciwnie, sprawa zainicjowana wnioskiem z [...] marca 2017 r. wymaga zakończenia rozstrzygnięciem merytorycznym, gdyż skarżący jest cały czas stroną postępowania, wobec której zastosowano art. 15c ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej i o wyłączenie stosowania którego strona wnosi. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie był uprawniony do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym będzie obowiązany rozpoznać wniosek skarżącego o wyłączenie wobec niego art. 15c ustawy i wydać decyzję załatwiająca sprawę do istoty. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.