II SA/Wa 970/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie uchyla zaskarżone postanowienie.

Prezes Agencji Mienia Wojskowego (dalej: "Prezes AMW") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. K. (dalej "Skarżący") z dnia [...] marca 2022 r. w pkt. 1 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] (dalej" "Dyrektor ORAMW") z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji nr [...] Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] w [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 1998 r. dotyczącej przydziału osobnej kwatery stałej nr [...], położonej przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej "k.p.a."), w pkt. 2 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia ww. zażalenia. W podstawie prawnej ww. postanowienia powołano m.in. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 141 § 2, art. 17 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 303, dalej "u.AMW") i art. 58 k.p.a. w związku z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: "ustawa covidowa"). W uzasadnieniu Prezes AMW wyjaśnił, że Skarżący w dniu [...] maja 2021 r. zwrócił się do Dyrektora ORAMW o zmianę decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] marca 1998 r., w ten sposób aby w miejsce: 1. K. M. - żona, 2. K. M. - córka, wpisać: 1. K. D. - żona, 2. K. M. - córka. Dyrektor ORAMW postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania uznając, że podstawą żądania jest art. 155 k.p.a. Prezes AMW po rozpatrzeniu zażalenia uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że Dyrektor ORAMW nie może kształtować żądania strony. Dyrektor ORAMW wezwał Skarżącego do wskazania przepisu prawa stanowiącego podstawę żądania zmiany prawomocnej decyzji. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] października 2021 r. podał, że żąda zmiany decyzji na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. Dyrektor ORAMW ponownie wezwał do podania jednego przepisu prawa. Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] listopada 2021 r. wskazał art. 155 k.p.a. jako podstawę swojego żądania. Dyrektor ORAMW postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniając, że ewentualna decyzja, wydana w trybie art. 155 k.p.a., może dotyczyć tych samych stron postępowania. W ocenie Dyrektora ORAMW, zaistniały inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Skarżący w dniu [...] stycznia 2021 r. odebrał ww. postanowienie Dyrektora ORAMW. W dniu [...] stycznia 2022 r. nadal w placówce Urzędu Pocztowego w [...] zażalenie. Prezes AMW zawiadomił Skarżącego, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego złożenia oraz pouczył o treści art. 58 k.p.a. w związku z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy covidowej, tj. o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do organu, w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżący odebrał zawiadomienie w dniu [...] marca 2022 r. W dniu [...] kwietnia 2022 r. do siedziby Prezesa AMW wpłynął wniosek (nadany w dniu [...] marca 2022 r.) o przywrócenie terminu do złożenia zażalenie na postanowienie Dyrektora ORAMW z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]. We wniosku Skarżący podał, że przyczyną uchybienia terminowi był fakt, że "w dniach [...].01 - [...].01. 2022 r. u córki ataki padaczkowe pojawiały się co dwie - trzy godziny i w związku z tym byłem skupiony przede wszystkim na wsparciu żony która przez ponad 48h nie spała opiekując się dzieckiem niż pilnowaniem terminu złożenia na poczcie przedmiotowego zażalenia. Zrobiłem to od razu, kiedy stan zdrowia mojej córki na to pozwalał". Prezes AMW wskazał, że dla skutecznego przywrócenia terminu, wskazane w art. 58 k.p.a. w związku z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy covidowej przesłanki muszą być spełnione łącznie. W przypadku niespełnienia choćby jednej z nich, wniosek o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony. Wyjaśnił, że przewidziany trzydziestodniowy termin, liczy się od dnia ustania przeszkody do złożenia wniosku, zatem w przypadku Skarżącego termin na jego przywrócenie biegł od dnia [...] stycznia 2022 r. (data ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia) do dnia [...] lutego 2022 r. Z tej przyczyny, zdaniem Prezes AMW, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia (nadany w dniu [...] marca 2022 r.) - jako spóźniony - nie mógł zostać uwzględniony. Prezes AMW dodatkowo zaznaczył, że postanowienie zostało prawidłowo doręczone, bezpośrednio Skarżącemu w miejscu zamieszkania w dniu [...] stycznia 2022 r., stosownie do treści art. 141 § 2 k.p.a. termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu [...] stycznia 2022 r. Skarżący, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] maja 2022 r. wniósł o uchylenie postanowienia Prezesa AMW z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w całości zarzucając złamanie przez Dyrektora ORAMW "prawa polegającego na przesłaniu do organu nadrzędnego odwołania złożonego z uchybieniem terminu i treści art. 15 zzzzzn2 - zawiadomienia strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego"; niezastosowaniu przez Dyrektora ORAMW, "jako organu prowadzącego art. 15 zzzzzn2 specustawy o COVID-19, dotyczącego ochrony prawnej dla stron w postępowaniu administracyjnym"; złamaniu prawa przez Prezesa AMW "polegającego na zaniechaniu wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia przez organ prowadzący rażącego naruszenia prawa polegającego na przesłaniu do organu odwoławczego wniosku, który wpłynął do niego z uchybieniem terminu ustawowego"; wydaniu przez Prezesa AMW zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 6 k.p.a. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił dodatkowo, że organy obu instancji dopuściły się wielu nieprawidłowości, "co w związku z treścią art. 156 § 1 pkt. 2 postanowienie (...) w świetle obowiązującego prawa jest nieważne". Prezes AMW w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W uzasadnieniu Prezes AMW dodał, że zarzuty pod adresem organu I instancji, w świetle art. 133 k.p.a. są bezprzedmiotowe, bowiem organ, który wydał decyzję (tu: postanowienie) obowiązany jest przesłać odwołanie (tu: zażalenie) wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu i to organ II instancji stosuje art. 15 zzzzzn2 ustawy covidowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. W realiach faktycznych niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę wyjątkowość regulacji zawartej w przepisie art.15 zzzzzn2 ustawy covidowej [uregulowanie to odbiega od zasad przewidzianych w K.p.a.] oraz biorąc pod uwagę to, że z uwagi na ową wyjątkowość regulacji organ pouczył stronę o treści w/przywołanego przepisu, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miał moment dotarcia do strony pouczenia dotyczącego możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, oraz procedury składania takiego wniosku. Dopiero bowiem z tą chwilą (dowiedzenia się o regulacji art. art.15 zzzzzn ze znaczkiem 2 ww. ustawy) strona ma wiedzę zarówno o wskazanym uprawnieniu, jak i o warunkach formalnych, które musi spełnić aby w sposób skuteczny skorzystać z owego uprawnienia. Stąd też, dopiero od momentu otrzymania pouczenia przez stronę, zachodzi realna możliwość spełnienia przez nią wymogów proceduralnych, koniecznych dla skorzystania z prawa, o istnieniu którego została pouczona przez organ. Konsekwentnie też, dopiero w tym momencie rozpoczynają bieg terminy, o których organ pouczył stronę. Oczywistym i nie wymagającym dowodzenia jest przecież fakt, że strona może skutecznie skorzystać z przysługujących jej uprawnień dopiero w chwili, gdy dowie się o ich istnieniu. W związku z powyższym, jako uprawniona jawi się teza, iż zarówno termin 30 dni dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jak i termin 30 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, rozpoczynają swój bieg najwcześniej z chwilą dotarcia do strony informacji o nich i o czynnościach procesowych których dotyczą. Powyższe konkluzje uzasadniają również okoliczności czysto praktyczne. Oczywistą konsekwencją wydłużenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest przecież to, że pomiędzy ustaniem przyczyny uchybienia terminowi, a pouczeniem, a następnie upływem 30 dni od chwili dotarcia pouczenia do strony, może minąć bardzo wiele czasu. Nadto nie sposób także pomijać tego, iż na kształtowanie długości tego okresu, bezpośredni wpływ ma sam organ. To od organu zależy przecież to, kiedy dokona pouczenia strony o treści art.15 zzzzzn2 ze ustawy covidowej. Przyjęcie więc konstrukcji zaprezentowanej przez organ prowadziłoby do tego, że niemal w każdej sprawie mógłby on doprowadzać do sytuacji, gdy termin oznaczony w ustępie 3 w/powołanej normy prawnej, byłby przekraczany przez strony. Konsekwencją powyższego byłoby wiec jaskrawe naruszenie zasady równości stron postępowania. Wykładnia prezentowana przez organ stawia go przecież w uprzywilejowanej sytuacji. Organ stawałby się podmiotem, który swym działaniem mógłby kształtować stan faktyczny sprawy na niekorzyść strony. Przenosząc powyższe uwagi na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż nie doszło do stwierdzonego przez organ uchybienia terminowi oznaczonemu w art. 15 zzzzzn2 ust. 3 ustawy covidowej. Skoro bowiem strona została pouczona o treści powyższego przepisu pismem które otrzymała w dniu [...] marca 2022 r. a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i samo odwołanie wniosła już w dniu [...] marca 202 2r. (w dniu [...] kwietnia 2022 r. dotarło do organu) to oczywistym jest, że nie uchybiła 30-sto dniowemu terminowi o jakim mowa w art. 15 zzzzzn2 ust. 3 ustawy covidowej. Uwzględniając więc fakt, że wskazana przez organ w skarżonym postanowieniu, formalna podstawa odmowy przywrócenia stronie terminu, nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym, samo rozstrzygnięcie w tej materii jawi się jako wadliwe. Brak było bowiem przesłanek do tego, aby z przyczyn formalnych odmawiać przywrócenia terminu. Konsekwentnie przedwczesnym było wiec również rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 2 skarżonego postanowienia. Stąd, organ powinien dokonać merytorycznej oceny wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Winien więc rozważyć argumenty strony podniesione w tym wniosku i ocenić, czy ewentualnie świadczą one o uchybieniu terminowi bez winy strony. W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienie narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni argumenty podniesione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu.