II SA/Wa 963/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant referent stażysta Natalia Grzelak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę

Przedmiotem zaskarżenia była uchwała, którą orzeczono o nieudzieleniu p. L. B., zwanemu dalej "Wnioskodawcą" pomocy mieszkaniowej - zwana dalej "Uchwałą". W uzasadnieniu Uchwały wskazano: - Wnioskodawca wystąpił z podaniem o udzielenie pomocy mieszkaniowej - poprzez zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu [...] zwanego dalej "Miastem"; jako adres zamieszkania wskazał lokal komunalny nr [...] przy ul. [...], zwany dalej "Lokalem"; składa się on z 4 pokoi i kuchni o powierzchni użytkowej 82,39 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 53,77 m2; zamieszkują tam 3 osoby, - sprawę rozpatrzono na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 i ust. 3, § 7 ust. 1, § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 wobec ust. 8, § 35 ust. 1, § 37 ust. 1 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz.Urz. Woj.Maz. poz. 14836 ze. zm.), zwanej dalej "uchwała mieszkaniową"; zgodnie z tymi przepisami pomocy mieszkaniowej można udzielić osobom, które spełniają kryterium określone w § 5 (dochodowe) i § 7 (metrażowe), - w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że najemcą Lokalu była matka Wnioskodawcy; ten zaś miał prawo do tam zamieszkiwania; umowę najmu - zawartą [...] września 2016 r. na czas oznaczony - wypowiedziano ze skutkiem na [...] czerwca 2018 r. - wobec zadłużenia; Lokal zajmują obecnie Wnioskodawca i jego dwóch braci; w badanym okresie 3 miesięcy źródłem dochodu Wnioskodawcy było uzyskiwane z prac dorywczych wynagrodzenie; średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym Wnioskodawcy wyniósł 1.000,00 zł; wobec § 5 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 uchwały mieszkaniowej uprawnia to do udzielenia pomocy mieszkaniowej - poprzez najem socjalny lokalu; Wnioskodawca spełnia więc kryterium dochodowe dla uzyskania pomocy mieszkaniowej, - w jego przypadku przekroczone jest jednak kryterium metrażowe; zgodnie z § 7 ust. 1 uchwały mieszkaniowej, norma metrażowa - w przypadku zamieszkiwania 3 osób w lokalu - wynosi 20 m2 powierzchni mieszkalnej, - w myśl § 32 ust. 1 pkt 2 i 3 uchwały mieszkaniowej, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać ponadto szczegółowej analizie, uwzględniającej dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu - w szczególności przestrzeganie przezeń warunków, określonych w umowie najmu, oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały mieszkaniowej dodatkowe informacje, uzyskane w toku analizy sprawy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, - z zebranych informacji wynika, że Wnioskodawca jest dłużnikiem Miasta z tytułu opłat za zajmowany Lokal w wysokości 17 007,64 zł (na [...] stycznia 2023 r.); łączne zadłużenie na koncie przedmiotowego lokalu to 38 891,58 zł.; - Wnioskodawca jest objęty prawomocnym wyrokiem - wydanym [...] października 2018 r. - o eksmisji z Lokalu oraz wyrokiem uzupełniającym z [...] stycznia 2019 r., zgodnie z którym przysługuje mu uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, - wniosek zaopiniowała negatywnie Komisja Mieszkaniowa. W skardze zarzucono podjęcie Uchwały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, 81 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000) – przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych, istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego. Upatrywano tego w szczególności w nie przesłuchaniu Wnioskodawcy. W szerokim uzasadnieniu wywodzono, że organ mylnie przyjął, jakoby Wnioskodawcę można było uznać za odpowiedzialnego za zadłużenie lokalu. Jest bowiem osobą niezdolną do samodzielnego utrzymania. W myśl obowiązujących regulacji rangi ustawowej inne kryteria - niż dochodowe oraz obiektywne niezapewnienie potrzeb mieszkaniowych - nie mogą być przeszkodą dla udzielenia stosownej pomocy przez gminę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazano też: - wyrokiem z [...] października 2018 r. (sygn. akt: [...]) Sąd Rejonowy dla [...] nakazał siedmiu osobom (w tym Wnioskodawcy), opuszczenie i opróżnienie z osób i rzeczy do nich należącego Lokalu - wydanie go w stanie wolnym; orzeczono też, że sześciu osobom - poza Wnioskodawcą - przysługuje prawo do lokalu socjalnego; wykonanie eksmisji Sąd jednocześnie wstrzymał do czasu zaoferowania pozwanym oferty najmu lokalu socjalnego; wobec Wnioskodawcy - w pkt. 5 wyroku nadano wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności; wyrokiem z [...] stycznia 2019 r. Sąd uzupełnił wyrok z [...] października 2018 r. orzekając, że Wnioskodawcy przysługuje prawo do lokalu socjalnego; wstrzymano też wykonanie wyroku do czasu zaoferowania Wnioskodawcy przez Miasto oferty najmu lokalu socjalnego, - Wnioskodawca jest objęty prawomocnym wyrokiem o eksmisji z Lokalu oraz prawomocnym wyrokiem uzupełniającym, zgodnie z którym przysługuje mu uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego; jego sprawę umieszczono w rejestrze wyroków z prawem do najmu socjalnego; realizacja spraw z rejestru wyroków z prawem do najmu socjalnego polega na złożeniu oferty zawarcia umowy najmu lokalu, odpowiadającego strukturze gospodarstwa domowego, i przy uwzględnieniu uzasadnionych potrzeb wnioskodawcy - wynikających w szczególności z niepełnosprawności lub wieku; Wnioskodawca winien oczekiwać zatem na ofertę zawarcia umowy najmu lokalu - w ramach realizacji jego sprawy z rejestru wyroków z prawem do najmu socjalnego - nie zaś występować z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej, poprzez zakwalifikowanie go do niej i skierowanie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. W trakcie rozprawy (k. 45) pełnomocnik Wnioskodawcy poparł skargę. Poinformował Sąd, że ostatecznie Miasto zawarło z Wnioskodawcą umowę najmu. Przedłożył skan pierwszej jej strony (k. 44). Sąd zważył, co następuje: Skargę jako niezasadną oddalono. Wprawdzie wyczerpującą argumentację, przemawiającą za odmową udzielenia pomocy mieszkaniowej Uchwałą, sformułowano dopiero na etapie odpowiedzi na skargę. Nie można jednak stąd wywodzić, jakoby zaskarżone rozstrzygnięcie organu kolegialnego (Uchwała) było wadliwe, co do meritum. W sprawie w istocie nie są sporne jej kluczowe okoliczności faktyczne – odnotowane w uzasadnieniu Uchwały i nie kwestionowane przez Wnioskodawcę. Objęto go mianowicie prawomocnym wyrokiem o eksmisję z Lokalu, gdzie aktualnie zamieszkuje. Wstrzymano przy tym jej wykonanie - do czasu zaoferowania mu przez Miasto lokalu socjalnego. W tym świetle wprawdzie chybiona jest część argumentacji w uzasadnieniu Uchwały, gdzie - jako przeszkodę dla udzielenia pomocy mieszkaniowej - wskazywano przekroczenie - wynikającej z § 7 ust. 1 uchwały mieszkaniowej normy - przy uwzględnieniu zajmowanego dotąd Lokalu - czy kwestie nieuregulowanych należności z tytułu najmu. Zagadnienia te nie mogą mieć istotnego znaczenia w realiach danej sprawy – w kontekście stanowiska organu zajętego w odpowiedzi na skargę. Jedynie więc na marginesie należy odnotować, że dodatkowo bezzasadnym byłoby odnoszenie się do kwestii powierzchni aktualnie zajmowanego lokalu, gdy Wnioskodawca korzysta zeń bez podstawy prawnej - jest objęty wyrokiem eksmisyjnym – gdyby nie wstrzymano jego wykonania. W takim przypadku nie sposób byłoby uznać, jakby - na dzień rozpatrywania wniosku - potrzeby mieszkaniowe były zaspokojone. Nie można bowiem przyjąć, aby racjonalnym było – w tego rodzaju przypadkach - oczekiwanie aż określona osoba - po dokonaniu eksmisji - stanie się rzeczywiście bezdomna. Takie definiowanie - wynikających z przepisów art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o prawach lokatorów" - powinności organu samorządu terytorialnego zapewnienia pomocy mieszkaniowej, byłoby oczywiście sprzeczne z intencją prawodawcy. Nie wynika zaś z brzmienia stosownych przepisów. Kluczowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma jednak okoliczność wstrzymania w prawomocnym wyroku wykonanie eksmisji Wnioskodawcy do czasu zapewnienia mu lokalu socjalnego przez Miasto. Oznacza to, że potrzeby mieszkaniowe Wnioskodawcy muszą zostać zaspokojone przez daną jednostkę samorządu terytorialnego wobec konkretnej podstawy prawnej o charakterze aktu indywidulanego - prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Wedle przyjętych reguł postępowania na obszarze danej gminy (tu, miejscowo na terenie konkretnej dzielnicy Miasta), przyjęto praktykę realizacji zobowiązań wynikających z orzeczeń sądów, poza procedowaniem z wnioskami o udzielenie pomocy mieszkaniowej na podstawie uchwały mieszkaniowej - tak informacja w odpowiedzi na skargę. Pośrednia potwierdza to fakt zawarcia przez Miasto z Wnioskodawcą umowy na najem lokalu - tak informacja na rozprawie. Przyjęta praktyka nie narusza postanowień samej uchwały mieszkaniowej. Nie określono tam wprost trybu postępowania w takich przypadkach. Stąd nie sposób uznać, aby orzekając w sprawie - pomimo częściowo błędnego uzasadnienia Uchwały - uchybiono regułom obowiązującego prawa - miejscowego (tak: uchwała mieszkaniowa), bądź stanowionego na szczeblu ustawowym - ustawy o prawach lokatorów – co do powinności organu samorządu terytorialnego udzielenia pomocy mieszkaniowej. Jedynie na marginesie wypada odnotować, że w przedmiotowej sprawie nie znajdą zastosowania powołane w skardze przepisy K.p.a. Nie zwalnia to jednak procedującego w sprawie organu kolegialnego z powinności właściwego wyjaśnienia sprawy, czy uzasadnienia przyjętego stanowiska. W danym przypadku jednak istotne w sprawie okoliczności faktycznej nie są sporne, zaś uchybienie – co do prawidłowego uzasadnienia (zawarto tam szereg wywodów w kwestiach bez znaczenia) - nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Wobec wskazanych uwarunkowań Sąd nie dopatrzył się - w świetle zarzutów skargi ani też z urzędu - wadliwości skarżonego aktu, która mogłaby skutkować wyeliminowaniem go z obrotu prawnego. Skargę więc oddalono. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.