II SA/Wa 896/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla postanowienie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...]

Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", - postanowienie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej, podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej: "Rejonowa Komisja") z [...] stycznia 2025 r., o odmowie wszczęcia postępowania - w związku z wpływem skierowania Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w [...] z [...] stycznia 2025 r. (dalej: "Skierowanie") - dotyczącego p. W. P., zwanej dalej "Funkcjonariuszem". W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu; wedle zaś art. 61a § 1 danego aktu, gdy żądanie wniosła niebędąca stroną osoba lub nie można wszcząć postępowania z innych, uzasadnionych przyczyn, wydaje się postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, - stosownie do art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2024 poz. 310), zwanej dalej "ustawą o komisjach lekarskich", w zakresie nieuregulowanym w danym akcie, stosuje się przepisy K.p.a., - jak wskazuje się w orzecznictwie, art. 61 a § 1 K.p.a. stanowi podstawę odmowy wszczęcia postępowania, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej lub sprawy, w której już toczy się postępowanie; tożsamość spraw administracyjnych zachodzi, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego – w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (tak: wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1173/22, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - organ II. instancji podzielił ocenę, zaprezentowaną w uzasadnieniu postanowienia Komisji Rejonowej; w realiach sprawy zachodziły przyczyny, określone w art. 61a §1 K.p.a.; Rejonowa Komisja była zobligowana wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, - jak stanowi art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o komisjach lekarskich, określono tam zasady działania komisji lekarskich oraz zasady i tryb orzekania przez te komisje w sprawach m.in. ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy doznanego wskutek wypadku, pozostającego w związku z pełnieniem służby, zwanego dalej "wypadkiem", lub pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby choroby, a także związku śmierci funkcjonariusza z wypadkiem lub chorobą, pozostającą w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, - warunkiem orzekania w przedmiocie, określonym w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o komisjach lekarskich, jest uprzednie stwierdzenie prawomocnym orzeczeniem komisji lekarskiej, że u osoby orzekanej istnieje choroba, pozostająca w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby; w niniejszej sprawie warunku takiego nie spełniono; jak słusznie wskazała bowiem Rejonowa Komisja - w prawomocnym orzeczeniu [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej, podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] - stwierdzono, że żadne z rozpoznanych u Funkcjonariusza schorzeń nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby; okoliczność ta wykluczała wydanie orzeczenia w przedmiocie określonym w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o komisjach lekarskich, - odnosząc się do zaprezentowanej w odwołaniu argumentacji, wskazano, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawała treść przedłożonego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] (sygn. akt [...]) wraz z uzasadnieniem (dalej: "Wyrok"); komisje lekarskie nie były stroną tego postępowania ani adresatem wytycznych, zawartych w uzasadnieniu Wyroku; stwierdzono tam wadliwość procedowania organów, właściwych w zakresie wypłaty jednorazowego odszkodowania – nie zaś komisji lekarskich, - nie naruszono też art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 16 § 1 K.p.a.; w realiach sprawy nie było dopuszczalne ponowne badanie kwestii istnienia związku schorzeń ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, która była przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia komisji lekarskiej. W skardze zarzucono wydanie kwestionowanego postanowienia z naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a. - przez zastosowanie w sprawie, gdy nie zachodziły ku temu przesłanki. W szerszym uzasadnieniu skargi rozwinięto ten zarzut, wywodząc m.in.: - argumentacja organu jest błędna; Wyrokiem uchylono wcześniejszą decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie wypłaty jednorazowego odszkodowania; postępowanie przed komisją lekarską nie jest odrębnym, lecz incydentalnym; występuje ono w ramach prowadzonego ponownie postępowania o przyznanie jednorazowego odszkodowania; tym samym - wobec przekazania przez Sąd sprawy do ponownego rozpoznania – komisja lekarska nie może stawiać się w roli samodzielnego organu, nieuwzględniającego wydanego przez sąd Wyroku - starać się nadać postępowaniu samodzielny kierunek, inny niż wskazany przez sąd powszechny, - trafne jest wyrażone w judykaturze stanowisko, gdzie stwierdzono: "[...] przyczyny, o których mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu." (tak: wyrok WSA o sygn. akt II SA/Łd 918/24 – dostępny w CBOSA), - stanowisko to należy czytać, jako dyrektywę dla organów administracji, aby prawo strony do rozpoznania sprawy traktować szeroko - nie ograniczać go w sytuacjach, gdy organ ma wątpliwości, czy zachodzą "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w analizowanym przepisie; należy zaś dawać stronie możliwość obrony swoich praw; wynika to z istoty postępowania administracyjnego, w którym ścierają się interesy obywatela oraz organów władzy publicznej - w kontekście konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, - w rozpatrywanej sprawie strona winna mieć możliwość obrony swoich praw (uprawnień majątkowych); można to zagwarantować jedynie w postępowaniu, gdzie zostaną uwzględnione sformułowane w Wyroku zalecania. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2026 r. poz. 143). Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługują na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej wprost wskazanych. Sąd, w związku z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Organ trafnie wprawdzie przywołał ramy prawne orzekania w myśl art. 61a § 1 K.p.a. Wobec zreferowania stanowiska w tym zakresie jego ponowne przywoływanie byłoby bezzasadne. Wydane w rozpoznanej sprawie rozstrzygnięcie jest jednak przedwczesne. Sprawy nie rozpoznano mianowicie w jej istotnych aspektach, co musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonego aktu. Organ skonstatował, jakoby przeszkodą dla rozpatrzenia sprawy - wedle Skierowania - było uprzednie wydanie rozstrzygnięcia w tym samym przedmiocie. Akt ten opisano precyzyjniej jedynie w postanowieniu organu I. instancji - jako orzeczenie [...] Komisji Lekarskiej, podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z [...] lipca 2020 r (nr: [...]). Wywodzono, że rozstrzygnięto nim sprawy objęte Skierowaniem. W przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się Skierowanie, gdzie przedmiotem oceny komisji lekarskiej ma być ustalenie stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza doznanego wskutek wypadku, pozostającego w związku z pełnieniem służby lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby (tak k. 1 akt. adm. – plik, poprzedzony kartą "Spis zawartości akt sprawy"). Z uzasadnienia zaskarżonego aktu wynika jednocześnie, że - wedle wiedzy organu - uprzednie orzeczenie dotyczyło związku rozpoznanych u Funkcjonariusza schorzeń ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, a więc tylko niektóre spośród kwestii, ujętych w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o komisjach lekarskich oraz odpowiednio w Skierowaniu. Nie twierdzono mianowicie, aby oceną objęto również ustalenie stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby - wedle obecnego Skierowania – w myśl art. 1 ust. 1 pkt 4 in principio ustawy o komisjach lekarskich. Z uzasadnienia Wyroku wynika z kolei, że dostrzeżoną przez Sąd wadliwością w postępowaniu organów, właściwych w kwestii orzekania o odszkodowaniu, był brak orzeczenia stosownej komisji lekarskiej w przedmiocie stwierdzenia procentowego stopnia uszczerbku na zdrowiu. W przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych, nie zamieszczono jednocześnie orzeczenia z 2020 roku. Wedle wyjaśnień, uzyskanych przed rozpoznaniem sprawy, nie sposób przyjąć kategorycznie, że orzeczeniem (bądź jego kopią) dysponował także organ odwoławczy, lub choćby Rejonowa Komisja (tak: k. 33). Wobec tak zakreślonych realiów sprawy, przedwczesne byłoby zajmowanie przez Sąd stanowiska, czy konstatacja organu, jakoby w przedmiotowej sprawie wydano uprzednio rozstrzygnięcie, była zasadna. Sformułowanie ocen w tym zakresie nie jest możliwe - w świetle uzasadnienia zaskarżonego aktu ani przedłożonych akt. Nie jest też możliwa ocena zasadności zarzutu skargi, co do naruszenia dyspozycji art. 61a § 1 K.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania byłaby uprawniona, gdyby w przedmiotowej sprawie wydano w rzeczywistości uprzednio ostateczne rozstrzygnięcie. Ocena tej kwestii nie jest na danym etapie możliwa - ma zaś kluczowe znaczenie. W takiej sytuacji naruszenie przepisów postępowania - w kontekście powinności właściwego wyjaśnienia sprawy (tak art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (tak art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w związku z 8 § 1 i art. 11 wobec art. 126 i 144 K.p.a.) - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ analogiczną wadliwością dotknięte jest rozstrzygnięcie wydane w I. instancji, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego także postanowienie, utrzymane w mocy zaskarżonym aktem. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę ograny obu instancji uwzględnią ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.