II SA/Wa 883/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.), Iwona Dąbrowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P.F. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego małoletniej K.F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2014 r. odmawiającą przyznania małoletniej P. F. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłej matce. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podniósł, że w przypadku wnioskodawczyni nie została spełniona jedna z przesłanek zwartych w wyżej powołanej normie prawnej, od istnienia której uzależniona jest możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mianowicie, w ocenie organu, potencjalna świadczeniobiorczyni posiada niezbędne środki utrzymania, gdyż jej ojciec pobiera miesięczne wynagrodzenie w wysokości 1900 zł oraz świadczenie rodzinne w kwocie 276 zł. To zaś sprawia, że dochód przypadający na jednego członka dwuosobowej rodziny wynosi 1088 zł i przekracza kwotę najniższego świadczenia emerytalnego. Organ szeroko odniósł się także do wyjaśnienia pojęcia ustawowego "brak niezbędnych środków utrzymania", powołując bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyni, wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu przedstawił szeroko historię ubezpieczenia zmarłej matki wnioskodawczyni. Zakwestionował działania organu, sprowadzające się do ustalenia niezbędnych środków utrzymania, w odniesieniu do kwoty najniższej emerytury. Zwrócił również uwagę na fakt, że organ, wyliczając dochód miesięczny, przypadający na każdego członka rodziny, nie wziął pod uwagę, że na utrzymaniu przedstawiciela ustawowego skarżącej, oprócz niej samej, znajduje się także jej pełnoletnia, studiująca, lecz niepracująca siostra. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wyczerpująco zebrał cały materiał dowodowy i czy uzasadnił w sposób prawidłowy skarżone rozstrzygnięcie oraz rozstrzygnięcie utrzymane nim w mocy. Zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zestawiając treść wyżej powołanej normy prawnej z sytuacją faktyczną, z jaką organ zetknął się na poziomie rozpoznawania wniosku strony, pojawia się konkluzja, iż organ przy pierwszym, jak i przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, winien przede wszystkim odnieść się do zarzutów i argumentów strony, sformułowanych we wniosku. Na tym etapie postępowania administracyjnego nie wystarczy bowiem samo przedstawienie przez organ motywów, jakimi kierował się wydając decyzję. Koniecznym jest również wykazanie swych racji przez pryzmat twierdzeń przedstawionych przez stronę w piśmie inicjującym postępowanie. Inaczej rzecz ujmując, na organie spoczywa ciężar zbicia argumentacji wskazanej we wniosku jako jego uzasadnienie. Czyniąc to organ winien oczywiście poruszać się w granicach stanu faktycznego danej sprawy. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną jest, że przedstawiciel ustawowy strony, we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, wskazał, że na utrzymaniu ma dwie córki – P., którą reprezentuje w niniejszym postępowaniu, oraz drugą, pełnoletnią córkę, która studiuje i nie pracuje zawodowo. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż organ w skarżonej decyzji, jak i decyzji utrzymanej nią w mocy, ustalał wysokość średniego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, biorąc pod uwagę jedynie dwie osoby (jak należy się domyślać wnioskodawczynię i jej ojca). Organ w swych ustaleniach pominął natomiast drugą córkę przedstawiciela ustawowego skarżącej, która według jego oświadczenia pozostaje na jego utrzymaniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organ nie wyjaśnił natomiast powodów, dla których tak postąpił. W szczególności nie powołał żadnych dowodów mogących świadczyć o tym, że przedmiotowe oświadczenie zawarte we wniosku, a dotyczące ilości osób w rodzinie uprawnionej, jest niezgodne z rzeczywistością. Z akt administracyjnego postępowania nie wynika także to, aby organ prowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie. Powyższe zaniechanie organu świadczy, w ocenie tutejszego Sądu, o tym, iż uzasadnienie skarżonych decyzji jest niepełne i nie spełnia kryteriów przewidzianych w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. To zaś sprawia, iż strona została pozbawiona możliwości polemiki w zakresie pominiętej argumentacji. Sąd administracyjny został zaś pozbawiony możliwości weryfikacji poglądu organu i jego stanowiska, odnośnie spornej kwestii. Powyższe zaniechanie organu świadczy również o tym, że przy wydawaniu skarżonej decyzji naruszono normę art. 77 § 1 K.p.a. W związku z powyższym, uznając że skarżona i utrzymana nią w mocy decyzja naruszają prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby w uzasadnieniu decyzji odnieść się do wszystkich argumentów strony, zawartych we wniosku, po uprzednim wyjaśnieniu podniesionych w nim kwestii i wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego.