II SA/Wa 838/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. U. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania Z. U. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Z. U., wystąpił w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, jest osobą schorowaną. Podał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 3.960,73 zł netto miesięcznie. Oświadczył, że oprócz mieszkania komunalnego oraz około 2.000 zł oszczędności "na koszty własnego skromnego pogrzebu", nie posiada żadnego majątku. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył czynsz za mieszkanie oraz opłaty za media w łącznej wysokości 1.500 zł, rachunki za telefon - 150 zł, przejazdy i koszty leczenia - 400 zł miesięcznie oraz koszty ubezpieczenia mieszkania i ubezpieczenia siebie od następstw nieszczęśliwego wypadku - 600 zł rocznie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy, szczególnie w zakresie całkowitym, powinno przysługiwać przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Użyty w przepisie zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że na datę złożenia wniosku spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób niebudzący wątpliwości. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie ma długów ani kredytów, obecnie posiada stały dochód w wysokości 3.960 zł miesięcznie, nadto oszczędności w wysokości około 2.000 zł. Stałe koszty utrzymania, wskazane przez stronę, wynoszą około 2.500 zł miesięcznie, a więc nie przekraczają osiąganego dochodu. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym 200 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.