II SA/Wa 783/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant referent Beata Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [....] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2025 r., znak: [...]., którą odmówił R. Z. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ przywołał art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.). Wskazał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia wszystkich warunków określonych w powołanym przepisie prawa, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powołany wyżej art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej może być ponadto zastosowany tylko do sytuacji wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na ogólnych zasadach. Prezes ZUS, że w sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest wiec zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Organ zaznaczył, że za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutkow. Dodatkowo trzeba wskazać, że okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby. Organ podał, że po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wnioskodawca nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. Z akt sprawy wynika, że do powstania całkowitej niezdolności do pracy - w wieku 47 lat -udokumentowano 9 lat, 5 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Prezes ZUS zaznaczył, że przyznanie świadczeń na podstawie ustawy emerytalnej uzależnione jest od przepracowania wymaganego okresu, co wiąże się z odprowadzaniem składek. Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Niedostrzeganie bowiem okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń, niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości ( (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r., sygnatura akt III OSK 1214/22, orzeczenia.nsa.gov.pl) Prezes ZUS wskazał, że w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy oraz 10-leciu przypadającym przed dniem złożenia wniosku o rentę w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych – nie udokumentowano żadnych z tych okresów. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 maja 2005 r., sygnatura akt II SA/Wa 373/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2007 r., sygnatura akt II SA/Wa 1010/07 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 listopada 2007 r., sygnatura akt II SA/Wa 1056/07 orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynika, że w okresach od [...] czerwca 2001 r. do [...] marca 2003 r., od [...] sierpnia 2004 r. do [...] maja 2011 r., od [...] lipca 2011 r. do [...] kwietnia 2014 r., od [...] lutego 2015 r. do [...] marca 2024 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi Prezes ZUS wskazał, że z przeprowadzonej analizy akt sprawy nie wynika, aby w wykazanych okresach wnioskodawca nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. W przerwach w zatrudnieniu nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy (całkowita niezdolność do pracy powstała [...] marca 2024 r.), zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia. Nie zostały również udokumentowane inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od woli wnioskodawcy, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Organ podał, że z akt sprawy wynika ponadto, iż w okresach od [...] lutego 2001 r. do [...] czerwca 2001 r. oraz od [...] kwietnia 2014 r, do [...] lutego 2015 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, jednak za okresy od [...] marca 2001 r. do [...] marca 2001 r., od [...] maja 2001 r. do [...] maja 2001 r. od [...] kwietnia 2014 r. do [...] lutego 2015 r. nie odprowadzał z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalno - rentowe. Tym samym miał realną możliwość kształtowania przebiegu swojego ubezpieczenia. Organ wskazał, że świadome prowadzenie działalności gospodarczej bez odprowadzania wymaganych składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za szczególną okoliczność, w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej, która uniemożliwiałaby nabycie uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Zaprzestanie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może być "premiowane" przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku, a trudności z prowadzeniem działalności gospodarczej nie są okolicznościami szczególnymi, o których mowa w art. 83 (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 czerwca 2024 r. sygnatura akt II SA/Wa 2274/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ wskazał też, że z posiadanej dokumentacji wynika, że wnioskodawca nadużywał alkoholu. Prezes ZUS stwierdził, że alkoholizm osoby ubezpieczonej nie jest szczególną okolicznością, uniemożliwiającą wypracowanie odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Pojawienie się choroby nie eliminuje bowiem automatycznie z rynku pracy, jakkolwiek może stanowić pewne utrudnienie w zachowaniu stabilności zatrudnienia (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2009 r., sygnatura akt II SA/Wa 1638/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ wskazał też, że negatywnych skutków nadużywania alkoholu można było uniknąć w drodze skutecznego leczenia odwykowego. Uzależnienie alkoholowe nie stanowi nie dającej się usunąć przeszkody, która uniemożliwiałaby świadczenie pracy. Nie jest też zdarzeniem skutkującym niezdolnością do pracy i jako takie nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2003 r. sygnatura akt II SA 3404/02, LEX nr 142371). Organ wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna z tym, że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Organ stwierdził, że świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Decyzja Prezesa ZUS nr [...] z dnia [...] marca 2025 r. stała się przedmiotem skargi R. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją, wniosło o jej zmianę i przyznanie prawa do renty w drodze wyjątku. Wskazał na ciężką sytuację rodzinną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący pismem z dnia 4 kwietnia 2025 r. podtrzymał skargę i nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący przytoczył treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podniósł, że kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się zwrotem "szczególne okoliczności", prawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo uwypukla i podkreśla cel regulacji. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Podniesiono, że istotną kwestię dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy stanowi ustalenie, czy bezrobocie skarżącego, niewypracowanie przez niego okresu uprawniającego do uzyskania renty w trybie zwykłym były wynikiem okoliczności, których nie mógł przezwyciężyć, czy też świadomym wyborem związanym z chorobą alkoholową. Samo stwierdzenie choroby alkoholowej nie może determinować negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie w drodze wyjątku renty z tytułu niezdolności do pracy. Skarżący podniósł, że od trzech lat nie spożywa alkoholu. Zajmuje się samodzielnie trojką dzieci, wychowuje je. Renta jest potrzebna do zabezpieczenia podstawowych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu – radca prawny – w piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2025 r. podtrzymał skargę i stanowisko w niej wyrażone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie podlegała uwzględnieniu. W ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej k.p.a. Prezes ZUS nie naruszył przepisów postępowania, w tym m.in. art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie naruszył również przepisu prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zarzuty skargi podniesione przez przedstawicielkę ustawową małoletniej i pełnomocnika z urzędu nie są zasadne. Ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania skarżącemu renty rodzinnej w drodze wyjątku jest – w stanie faktycznym tej sprawy – prawidłowe. Zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2025 r. i poprzedzająca ją decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2025 r. nie naruszają zatem prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. W sprawie niniejszej organ zasadnie stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu nabycie uprawnień w trybie zwykłym. Ocena organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu prawidłowa, a tym samym ocena materiału dowodowego nie była dowolna (nie naruszono art. 80 k.p.a.). Ustalenia faktyczne są prawidłowe (art. 7 k.p.a.). Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie powołał się na żadne okoliczności, które wymagałyby od organu przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w tym podjęcia przez organ działania z urzędu. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił żadnych dokumentów, które pozwalałyby organowi na przyjęcie, że mogły istnieć obiektywne i niezależne od woli skarżącego okoliczności, których nie mógł on przezwyciężyć, które uniemożliwiały wykonywanie zatrudnienia, czy innej działalności objętej ubezpieczeniami i wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Ustawowy obowiązek podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) nie oznacza, że strona zwolniona jest ze współdziałania z organem w ustaleniu faktów i przedłożenia dowodów na ich potwierdzenie. W sprawach z zakresu świadczeń w drodze wyjątku inicjatywa dowodowa należy do strony, jeśli jej zdaniem istnieją dowody potwierdzające okoliczności przez nią wskazywane, a nie wynikają one z dokumentów zgromadzonych z urzędu przez organ. W sprawie niniejszej zasadnie organ stwierdził, że skarżący nie wykazał szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły mu wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Już z tego powodu brak było możliwości przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W sprawie nie chodzi o szczególną sytuację w jakiej znajduje się obecnie wnioskodawca, której to sytuacji organ nie kwestionował. Szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS odnosić należy do sytuacji wnioskodawcy, która była przyczyną niewypracowania świadczenia w trybie zwykłym. Sąd na podstawie całokształtu materiału dowodowego zawartego w aktach postępowania administracyjnego nie znalazł podstaw do zakwestionowania twierdzenia organu o braku spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły wypracowanie ojcu dziecka świadczenia w trybie zwykłym. Ocena organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu prawidłowa, a tym samym ocena materiału dowodowego nie była dowolna (nie naruszono art. 80 k.p.a.). Ustalenia faktyczne są prawidłowe (art. 7 k.p.a.). Odnosząc się do przesłanki szczególnych okoliczności, wskazania wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA 306/00, niepublikowany), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2987/19 wskazano, że kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", prawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo uwypukla i podkreśla cel regulacji. Jednak nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zdarzenie to musi mieć taki charakter, by uniemożliwiało ubezpieczonemu pracę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2000 r., II SA 954/00, LEX nr 53788). Podkreślenia wymaga też, że wprawdzie przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależniają wprost przyznania świadczenia w drodze wyjątku od okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak przy ocenie sprawy nie można zupełnie pomijać tej okoliczności, albowiem świadczenie w drodze wyjątku jest świadczeniem związanym ze stażem zatrudnienia oraz z okresem odprowadzania składek na to ubezpieczenie (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1196/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, ocena zasadności wniosku o świadczenie w drodze wyjątku nie powinna być czyniona w całkowitym oderwaniu od długości okresów ubezpieczenia, gdyż świadczenie to może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1046/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej należy oceniać sytuację osoby mającej niewielki okres ubezpieczenia od osoby, która udowodniła okresy ubezpieczenia niewiele odbiegające od wymaganych ustawowo (vide Ł. Prasołek [w:] Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz pod red. B. Gudowskiej i K. Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1023/08). W sprawie jest bezsporne, że w odniesieniu do skarżącego, który stał się całkowicie niezdolny do pracy w wieku 47 lat udokumentowano 9 lat, 5 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy oraz 10-leciu przypadającym przed dniem złożenia wniosku o rentę w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych nie udokumentowano żadnych okresów. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący w okresach od [...] czerwca 2001 r. do [...] marca 2003 r., od [...] sierpnia 2004 r. do [...] maja 2011 r., od [...] lipca 2011 r. do [...] kwietnia 2014 r., od [...] lutego 2015 r. do [...] marca 2024 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W tych okresach, do dnia [...] marca 2024 r. nie była wobec skarżącego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Z akt wynika też, że skarżący w okresach od [...] lutego 2001 r. do [...] czerwca 2001 r. oraz od [...] kwietnia 2014 r, do [...] lutego 2015 r. prowadził działalność gospodarczą. Z akt wynika, że za okresy od [...] marca 2001 r. do [...] marca 2001 r., od [...] maja 2001 r. do [...] maja 2001 r. od [...] kwietnia 2014 r. do [...] lutego 2015 r. nie odprowadzano z tego tytułu składek na ubezpieczenia emerytalno - rentowe. Podkreślenia wymaga przy tym, pojęcie osoby całkowicie niezdolnej do pracy zdefiniowane zostało w art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z powołanym przepisem, jest to osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Oceny tej niezdolności dokonuje – zgodnie z art. 14 ust. 1 powołanej ustawy - lekarz orzecznik ZUS. W sprawie jest bezsporne, że skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2024 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] marca 2024 r. (karta 24 akt administracyjnych), zaś orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2020 r. stwierdzono, że skarżący nie jest niezdolny do pracy (karta 19 akt administracyjnych). W świetle powyższego, przyjąć należało, że w wykazanych już wyżej przerwach w wykonywaniu zatrudnienia to nie stan zdrowia był ich przyczyną. Skarżący stał się całkowicie niezdolny do pracy od [...] marca 2024 r., a w 2020 r. nie orzeczono wobec skarżącego choćby częściowej niezdolności do pracy, która co do zasady także nie wyklucza wykonywania zatrudnienia, ale może je ograniczać, bądź utrudniać. Sytuacja taka nie zachodziła jednakże w przypadku skarżącego. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący podlegał również rejestracji w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w okresach wskazanych na karcie 62 akt administracyjnych. To ustalenie nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże powyższe uchybienie przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Okoliczność zarejestrowania w Urzędzie Pracy nie stanowi bowiem okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż okres formalnej rejestracji jako osoby bezrobotnej w urzędzie pracy nie stanowi okoliczności szczególnej na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 3741/01, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 sygn. akt 444/01, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 517/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Raz jeszcze wskazania wymaga, że na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS za okoliczność szczególną uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt I OSK 1396/14, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 517/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo Prezes ZUS stwierdził, że sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako okoliczności szczególnej nie traktuje się braku odprowadzania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (v. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 sygn. akt 444/01, z dnia 30 maja 2001 r. sygn. akt II SA 435/01, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2001 sygn. akt II SA 3238/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi zatem okoliczności szczególnej. Podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne ma ten skutek, że osoba, która podejmie takie zatrudnienie, świadomie godzi się z powstaniem negatywnych konsekwencji w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 3741/01). W sprawie nie wykazano, aby brak możliwości wykonywania zatrudnienia i opłacania składek na ubezpieczenie we wszystkich wykazanych przez organ przerwach w zatrudnieniu był wynikiem okoliczności spowodowanych stanem zdrowia skarżącego. Wobec skarżącego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy do [...] marca 2024 r. Zatem, stan zdrowia nie uniemożliwiał wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Zasadnie organ stwierdził tym samym, że nie wykazano, aby przyczyną braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym był stan zdrowia, czy też inne okoliczności, których nie można było przezwyciężyć. Organ ustalił nadto w sprawie, że wnioskodawca nadużywał alkoholu. Podkreślenia wymaga, że powyższe nie jest szczególną okolicznością, uniemożliwiającą wypracowanie odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Pojawienie się choroby nie eliminuje bowiem automatycznie z rynku pracy, jakkolwiek może stanowić pewne utrudnienie w zachowaniu stabilności zatrudnienia. Wskazania wymaga przy tym, że wprawdzie alkoholizm co do zasady nie stanowi okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy, gdyż skutków alkoholizmu (a także innych uzależnień) nie można uznać za okoliczności usprawiedliwiające bezczynność zawodową, jednakże brak aktywności zawodowej spowodowany chorobą alkoholową może być uznany za usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, o ile osoba nim dotknięta podejmuje działania zmierzające do przezwyciężenia zaistniałej sytuacji, a w szczególności podejmuje stosowne leczenie. Należy przy tym podkreślić, że chodzi tu o permanentną walkę z nałogiem, czyli podejmowanie nieprzerwanie prób leczenia, nawet jeśli próby te są nieudane (por. wyrok NSA z 30 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1703/21). Konieczne jest tu zatem wykazanie systematycznej walki z nałogiem, wykazanie okoliczności poddania się permanentnemu leczeniu. W takim przypadku okoliczności dotyczące leczenia nałogu alkoholowego mogą mieć znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie świadczenia w drodze wyjątku (vide wyrok NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 3129/23). W sprawie niniejszej nie wykazano jednakże podejmowania przez skarżącego prób leczenia choroby alkoholowej. W przypadku ustalenia tego rodzaju okoliczności i dowodów potwierdzających leczenie, strona może ponownie wnioskować o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Brak jest zatem, w świetle prawidłowo dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, przesłanek do stwierdzenia, że to okoliczność niezależna od skarżącego spowodowała, że nie wypracował świadczenia w trybie zwykłym. Podnoszone okoliczności dotyczące obecnego stanu zdrowia, czy trudnej sytuacji materialnej, nie stanowią samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podkreślenia wymaga bowiem, że zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia (ust.2). Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 powołanej ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej. Z powyższego przepisu wynika, że organ jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, jak również orzeczeniem komisji lekarskiej wydanym wskutek rozpoznania wniesionego sprzeciwu (v. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1397/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9. października 2009 r., sygnatura II SA/Wa 1079/09, orzeczenia.nsa.gov.pl i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 sierpnia 2001 r., sygnatura II SA 646/01, dostępny w LEX nr 121924). W tej sprawie zatem, orzeczenie lekarza orzecznika było dla organu wiążące. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że sama kwestia dotycząca trudnej sytuacji zdrowotnej, finansowej nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Świadczenie w drodze wyjątku nie jest bowiem świadczeniem socjalnym. Organowi nie można zarzucić w tej sprawie, że nienależycie przeprowadził postępowanie. Także w skardze nie powołano się na żadną okoliczność szczególną, która nie pozwalała w wykazanych przerwach w zatrudnieniu na wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1. Brak spełnienia choćby jednego warunku wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Z tego względu Prezes ZUS nie miał możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Omawiane świadczenie nie jest świadczeniem przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy (v. wyrok NSA dnia 5 listopada 2014 sygn. akt I OSK 2148/14, nsa.orzeczenia.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że sama, nawet najtrudniejsza, sytuacja materialna danej osoby nie jest podstawą przyznania świadczeń w drodze wyjątku (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 marca 2002 r., II SA 2955/01, LEX nr 83734 oraz wyrok NSA z dnia 25 lipca 2012 r., I OSK 878/12, LEX nr 1225540). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.