II SA/Wa 692/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. i J. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 692/17 w sprawie ze skargi K. S. i J. S. na decyzję [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

K. S. i J. S. wraz ze skargą na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 692/17 r. odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie wskazując, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Referendarz sądowy poniósł, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy posiadają stałe, choć niewysokie dochody o łącznej wysokości 2.641 zł. Nadto w niniejszej sprawie są reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. skarżący reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 czerwca 2017 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 246 § 1 ust. 1 P.p.s.a., wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat sądowych i wydatków w całości. Skarżący uzasadniając wniesiony sprzeciw wskazali na ciężką sytuację finansową, która powoduje, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z przedłożonym formularzem PPF miesięczny dochód skarżących kształtuje się na poziome ok. 2641 zł. do stałych kosztów utrzymania zalicza się 606 zł czynsz za mieszkanie, 75 zł prąd, 29 zł gaz, 40 zł wywóz śmieci, 500 zł alimenty na dziecko J. S., wyżywienie 1000 zł, 200 zł środki czystości i kosmetyki. Do dyspozycji skarżących pozostaje kwota ok. 191 zł, która przeznaczana jest na odzież i obuwie. Nadto skarżący wskazali, że posiadanie pełnomocnika z wyboru w żaden sposób nie przesądza o tym, że skarżący posiadają środki na uiszczenie na obecnym etapie postępowania wpisu w wysokości 200 zł, zwłaszcza że skarżący na ten moment nie ponieśli kosztów ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; autorzy: Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek; wydanie II, Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia (również częściowego) od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W ocenie Sądu, referendarz zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżących nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Nadto skarżący na etapie sprzeciwu nie przedstawili argumentacji (ani nie załączyli wspierających tą argumentację dokumentów), która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy, dokonaną przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu z dnia 2 czerwca 2017 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2015 r., sygn. II OZ 1174/15 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący uzyskując stałe miesięczne dochody, posiadają płynność finansową. Instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności przedstawione w złożonym wniosku K. S. i J. S., Sąd przyjął, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.