II SA/Wa 687/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Komendanta Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania K. S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. odrzucił skargę K. S. na decyzję Komendanta Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego lub adwokata. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dziećmi: synem (ur. w 2006 r.) oraz córką (ur. w 2013 r.), które przebywają u niego w czasie zgodnym z postanowieniem Sądu. Nadto wskazał, że z uwagi na zasądzone alimenty na dzieci, w wysokości 2.000 zł oraz na rodziców, w kwocie 400 zł, pozostaje w niedostatku. Wyjaśnił, że z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje 4.300 zł, a z tytułu najmu mieszkania - 1.250 zł - łącznie 5.550 zł miesięcznie. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył koszty codziennego utrzymania, w tym jedzenie, środki higieny - 800 zł, koszty dojazdu do pracy - 300 zł, opłaty za mieszkanie - 700 zł, spłatę kredytu hipotecznego - 900 zł, koszty komornicze - 123 zł, koszty związane z depozytem sądowym - 220 zł oraz koszty pełnomocnika z wyboru do innej sprawy sądowej, w wysokości 200 zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni około 36,12 m2, samochód osobowy [...] z 2011 r. (wspólność małżeńska) oraz około 4.000 zł oszczędności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno przysługiwać przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że uzyskuje stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz wynajmowanego mieszkania w łącznej wysokości 5.550 zł miesięcznie, nadto posiada oszczędności w wysokości około 4.000 zł. Bieżące koszty utrzymania oraz spłatę alimentów pokrywa z uzyskiwanych dochodów. Odnosząc się do wskazanych przez skarżącego ponoszonych kosztów, w tym spłaty rat kredytu, czy kosztów pełnomocnika ustanowionego z wyboru do innej sprawy sądowej, trzeba wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał, iż pozostaje w ubóstwie i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.