II SA/Wa 659/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2017 r.

Minister Obrony Narodowej (zwany dalej organem) postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Pana J. M. (zwanego skarżącym) od postanowienia Centralnej Wojkowej Komisji Lekarskiej (zwanej organem I instancji/CWKL) z dnia [...] listopada 2017 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (zwanej RWKL) we W. nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., utrzymującej w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (zwanej TWKL) we W. nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, oraz przekazania sprawy związanej z orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] jako nietożsamej z ww. orzeczeniami do rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący wnioskiem z dnia 6 lutego 2017 r., zwrócił się do CWKL o stwierdzenie nieważności decyzji RWKL z dnia [...] lutego 2015 r utrzymującej w mocy orzeczenie TWKL z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. CWKL rozpatrująca przedmiotowy wniosek postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. odmówiła wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń RWKL i TWKL uzasadniając to tym, iż w sprawie zachodzi inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji objętej wnioskiem. W ocenie CWKL przyczyną uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji objętej wnioskiem jest prawomocny wyrok WSA we W. z dnia 27 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 356/12, którym oddalono skargę skarżącego na decyzję RWKL we W. z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymującą w mocy orzeczenie TWKL we W. z dnia 29 lutego 2012 r. CWKL wskazała, że przedmiotowy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W., który to Sąd wyrokiem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2920/12 oddalił skargę kasacyjną, podnosząc w uzasadnieniu m.in., że zasadnie wojskowe organy orzecznicze zakwalifikowały skarżącego - w oparciu o rozpoznane schorzenia - do kat. N jako trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. CWKL podniosła, iż z dniem 11 lutego 2014 r. ww. orzeczenie WSA we W. stało się z dniem 27 sierpnia 2012 r. prawomocne. W zażaleniu na postanowienie CWKL z dnia 8 listopada 2017 r. skarżący podnosi, iż podczas wykonywania czynności orzeczniczych naruszono przepisy dotyczące procedury postępowania administracyjnego (art. 61a k.p.a.), jak również, że CWKL bezzasadnie w swoim postanowieniu powołuje się na art. 170 oraz art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kwestionuje rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu wskazując, iż jest bezpodstawne, niesprawiedliwe i krzywdzące, narusza obowiązujące procedury prawne. Jego zdaniem powoduje ono straty moralne i materialne. Ponadto podnosi naruszenie szeregu praw konstytucyjnych oraz wskazuje na naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwowych. Wskazuje na złamanie szeregu przepisów oraz procedur zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, szczegółowych przepisów wykonawczych zawartych w zarządzeniach Ministra Obrony Narodowej oraz wytycznych dotyczących funkcjonowania wojskowych komisji lekarskich, nie precyzując przepisów wskazanych regulacji. Ponadto, zdaniem skarżącego, naruszono prawa gwarantowane przez organa Unii Europejskiej, tj. prawo do rzetelnego procesu sądowego oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego. Skarżący twierdzi również, iż naruszono przepisy prawa antydyskryminacyjnego zawarte w ustawodawstwie polskim i Unii Europejskiej (Europejska Konwencja Praw Człowieka) oraz że naruszono szereg przepisów z dziedziny zapobiegania wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych, wskazując na fakt bycia inwalidą. Ponownie badając sprawę organ postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., stwierdził, że postanowienie CWKL z dnia [...] listopada 2017 r. jest prawidłowe. Jego zdaniem biorąc pod uwagę zapis art. 61a k.p.a. zaistniały opisane w tym przepisie negatywne przesłanki formalne do wszczęcia postępowania administracyjnego. Wskazał, iż skarżący wszczynając postępowanie wnioskiem z dnia 6 lutego 2017 r. wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane na skutek poprzednio wydanych w sprawie orzeczeń TWKL nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. i RWKL we W. nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. W pierwszym z wydanych orzeczeń TWKL we W. (utrzymanym w mocy ww. orzeczeniem RWKL) określając w sprawie stopień inwalidztwa u orzekanego, wyznaczyła u strony termin badania kontrolnego na luty 2015 r. Z tego też względu zostały przeprowadzone w miesiącu lutym 2015 r. badania kontrolne i w oparciu o nie wydane zostało orzeczenie nr [...] z dnia [...].02.2015 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. Skargę na wskazane na wstępie postanowienie organu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarżący, zarzucając niezasadne odmówienia postępowania (art. 61 k.p.a.); bezpodstawną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1, pkt 2 k.p.a.); naruszenie art. 5 ust. 1, 6, 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz § 5, § 16, § 21 ust. 1 i ust. 2 i § 24 ust. 1, § 30 oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 15 poz. 80); brak funkcji kontrolnej, nadzorującej oraz korygującej podległe organa administracji państwowej (naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a.). W związku z powyższym wniósł o "uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] listopada 2017 r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia RWKL. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej ppsa), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o zastosowanie do jego procedowania przepisów prawa. Wprawdzie wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, ale takie wyjaśnienie nie może być brane przez Sąd pod uwagę bowiem organ nie zastosowała prawidłowego trybu postępowania. Skarga podlega uwzględnieniu z powodu naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., w tej sytuacji nie rozpatruje się sprawy merytorycznie, a winno być wydane rozstrzygnięcie formalne o odmowie wszczęcia postępowania. Analizując treść art. 61 § 1a k.p.a. Sąd stwierdza, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego przez właściwy organ może nastąpić z przyczyn podmiotowych lub z tzw. innych uzasadnionych przyczyn, które posiadają charakter przedmiotowy lub podmiotowo-przedmiotowy. Odnośnie do tego zagadnienia Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone już uprzednio przez WSA w K. w wyroku z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 487/12, zgodnie z którym "Z treści art. 61 a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym". Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych o charakterze podmiotowym na mocy art. 61a k.p.a. może mieć miejsce tylko w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. W innych przypadkach należy wszcząć postępowanie na żądanie osoby mieniącej się jego stroną, zgodnie z art. 61 § 3 bowiem dopiero czynności podejmowane we wszczętym postępowaniu stwarzają możliwość do zweryfikowania tezy wnoszącego podanie co do posiadania przez niego interesu prawnego w sprawie, warunkującego przypisanie mu statusu strony postępowania. W razie negatywnego wyniku czynności dowodowych zmierzających do zbadania statusu osoby wnoszącej podanie jako strony postępowania, organ administracji publicznej powinien zakończyć te czynności procesowe decyzją o umorzeniu postępowania. W okolicznościach mniejszej sprawy jest oczywiste, że orzeczenie nie mogło być prawidłowe także z tej przyczyny (co wynika z jego uzasadnienia). W ponownym postępowaniu organy winny zatem wydać postanowienie w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.