II SA/Wa 519/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: 1. odmówić przyznania W. M. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2016 r. oddalił skargę W. M. na postanowienie Komendanta Głównego Policji w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Skarżący wnioskiem z dnia 29 listopada 2016 r. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, podnosząc, że dokonanie opłat sądowych oraz opłacenie adwokata spowoduje znaczne obciążenie jego budżetu domowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, a na dochód rodziny składa się jego emerytura w wysokości 3.300 zł oraz wynagrodzenie jego żony z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.300 zł - łącznie 4.600 zł netto. Podniósł, że do stałych kosztów utrzymania rodziny należą opłaty czynszowe - 630 zł, opłaty za energię elektryczną - 100 zł, opłaty za TV i internet- 95 zł - razem 725 zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada wraz z żoną mieszkanie o powierzchni 62,14 m2, samochód marki [...] z 2003 r., 1/2 udziału we własności gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,9 ha (nieużytki, dwa drewniane budynki), 12.000 zł oszczędności, akcje kilku firm [...] o wartości 2.500 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249a § 1 powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Natomiast zgodnie z art. 262 powołanej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że wnioskodawca posiada wraz z żoną stałe dochody w łącznej wysokości 4.600 zł, a także oszczędności w wysokości 12.000 zł oraz akcje kilku firm na kwotę 2.500 zł. Stałe miesięczne wydatki, związane z utrzymaniem mieszkania nie wyczerpują natomiast miesięcznego dochodu - wynoszą (zgodnie z oświadczeniem skarżącego) 725 zł miesięcznie. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Z tych względów, na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.