II SA/Wa 505/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: odmówić przyznania J. N. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

J. N. wraz ze skargą na decyzję Rektora [...] wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża, który otrzymuje stypendium socjalne w wysokości 380 zł miesięcznie. Oświadczyła, że posiada 7.000 zł oszczędności, samochód marki [...] z 2007 r., natomiast mąż posiada 2.000 zł oszczędności. Jednocześnie wskazała, że do stałych wydatków gospodarstwa domowego należy czynsz za wynajmowane mieszkanie w wysokości 1.100 zł, opłaty za media w wysokości 300 zł, koszty leczenia - 200 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno przysługiwać przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że chociaż nie uzyskuje dochodów, posiada oszczędności w wysokości 7.000 zł, natomiast jej mąż otrzymuje stypendium socjalne w kwocie 380 zł miesięcznie oraz posiada oszczędności w kwocie 2.000 zł. Należy zauważyć, że wpis w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Trzeba też wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.