II SA/Wa 466/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska Sędziowie WSA Danuta Kania Andrzej Góraj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji

Dnia [...] grudnia 2014 r. T.M. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna. Decyzją z tego samego dnia Starosta Powiatu w P. orzekł o uznaniu strony z dniem 9 grudnia 2014 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Rozpoznając sprawę wskutek odwołania strony, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał przepisy art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazał, że stosując ww. normę prawną i licząc 18 miesięcy wstecz od dnia poprzedzającego rejestrację w Urzędzie Pracy, tj. od 8 grudnia 2014 r. do 8 czerwca 2013 r. strona nie legitymuje się w tym okresie 365 dniami uprawniającymi do przyznania prawa do zasiłku. Uwzględnieniu podlega bowiem jedynie okres zatrudnienia w miesiącach październik, listopad i grudzień 2013 r., bowiem tylko w tych miesiącach strona uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. To zaś daje łącznie tylko 92 dni. W ocenie organu, do okresu uprawniającego do zasiłku nie można zaś zaliczyć pozostałego zatrudnienia u pracodawcy, tj. okresu od 1 stycznia 2014 r. do 30 listopada 2014 r. z powodu uzyskiwania przez stronę wynagrodzenia w kwocie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Dla sprawy bez znaczenia pozostaje zaś fakt zatrudnienia w tym czasie strony na pół etatu, gdyż, w ocenie organu, znaczenie ma tylko rzeczywiście pobierane wynagrodzenie. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiodła T.M., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła organowi naruszenie przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Podniosła również, iż organ bezzasadnie nie zastosował w sprawie normy art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w niniejszej sprawie orzekał w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Analizując skargę w trybie wyżej powołanych przepisów uznać należało, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), a w szczególności do użytego w tym przepisie sformułowania "osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy". W pierwszej kolejności uwypuklić należało okoliczność, iż dokonując wykładni przepisów prawnych należy brać pod uwagę znaczenie użytych tam pojęć i zwrotów w kontekście ich ujednolicenia i nadania im znaczenia uniwersalnego, a odpowiadającego ratio legis ustawodawcy, który tworząc prawo czyni to w sposób racjonalny. Do takiego efektu nie zawsze zaś prowadzi wykładnia gramatyczna. M.in. w realiach niniejszej sprawy zasadnym jawiło się odniesienie do wykładni systemowej. Analizując znaczenie pojęcia minimalnego wynagrodzenia za pracę, należało więc to czynić w nawiązaniu do unormowań zawartych w ustawie z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679). Racjonalny ustawodawca nie prowadziłby bowiem do sytuacji, gdy takie samo sformułowanie byłoby rozumiane odrębnie dla każdego aktu prawnego, w jakim zostało użyte. Jako zasadne wydaje się więc przede wszystkim nawiązanie do aktu prawnego, który definiuje omawiane pojęcie. Sposób ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustawa ta określa w art. 8 ust. 1, stanowiąc, że ustala się je w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin pracy przypadającej do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu, biorąc za podstawę wysokość minimalnego wynagrodzenia ustalonego na podstawie niniejszej ustawy. Odnośnie zaś warunku obowiązkowego opłacania od wynagrodzenia za pracę składki na Fundusz Pracy, podkreślić należy, iż są one opłacane za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowego w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne (art. 107 ust. 1 cyt. ustawy). Podmioty zobowiązane do opłacania tych składek i sposób ich ustalania określa art. 104 ust. 1 ustawy, który stanowi, że są one ustalane od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, wynoszących (chodzi tu o kwoty) w przeliczeniu na dni miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie. W świetle powyższego, zdaniem tutejszego Sądu, użyte w odkodowywanym przepisie sformułowanie oznacza, że kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacenia składki na Fundusz Pracy dotyczy pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy, osiągającego w miesiącu co najmniej minimalne wynagrodzenie. W stosunku natomiast do pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy wysokość osiąganego przez niego minimalnego wynagrodzenia, od którego opłacana będzie składka na Fundusz Pracy, będzie ustalana według zasad określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. Pogląd zbieżny z powyższym prezentował również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie o sygn. OSK 1357/04, wydanym jeszcze pod rządami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). Sąd ten stwierdził, iż "wadliwe jest stosowanie gramatycznej wykładni przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. a (aktualnie 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy) w zakresie wielkości osiąganego wynagrodzenia, bez powiązania go z innymi przepisami". Sąd wskazał na art. 56 ust. 1, art. 57 ust. 1 i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.). Przepisom tym odpowiadają przepisy art. 104, art. 106 i art. 107 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001). W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż stosowanie wykładni gramatycznej prowadziłoby do niekorzystnego traktowania tych pracowników, którzy zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy osiągają kwotowo niższe wynagrodzenie od najniższego ustalonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia ta stawiałaby w nierównej sytuacji pracowników znajdujących się w analogicznej sytuacji prawnej (a więc zatrudnionych w tym samym wymiarze czasu pracy), stwarzając sytuację uprzywilejowaną tym, którzy za swą pracę pobierają wyższe uposażenie. Jeżeli w obu przypadkach zatrudnienia (a więc zarówno gdy pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy osiąga równowartość najniższego wynagrodzenia, jak i wówczas, gdy zarabia poniżej tej kwoty) pracownik świadczy składki na ubezpieczenie społeczne i na Fundusz Pracy, to pozbawienie go w drugim z opisanych przypadków możliwości zaliczenia okresu pracy naruszałoby zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tak więc, również wzgląd na zgodność z zasadami konstytucyjnymi przemawia za stosowaniem w tym przypadku wykładni systemowej. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż użyte w art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) określenie kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia odnosi się do wynagrodzenia pracownika w przeliczeniu na okres miesiąca". Także dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie I OSK 175/06 analiza przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jest bardzo zbliżona do wyżej przytoczonej. Sąd kasacyjny również w tym rozstrzygnięciu zawarł stwierdzenie, iż: "w stosunku do pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, wysokość osiąganego przez niego minimalnego wynagrodzenia, od którego opłacana będzie składka na Fundusz Pracy, będzie ustalana według zasad określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu". Wyżej przytoczone argumenty Naczelnego Sądu Administracyjnego, tutejszy Sąd w pełni zaś podziela i traktuje jak własne. Stąd więc stwierdzić należało, iż organy administracji przy wydawaniu badanych rozstrzygnięć, naruszyły przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tutejszy Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię przepisów prawa, winny przeanalizować zebrany materiał dowodowy pod kątem posiadania przez skarżącą uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych.