II SA/Wa 390/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. P. z dnia 9 listopada 2017 r. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 390/16 wydanego w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. odrzucił wniesioną przez S. P. skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Skarżący wnioskiem z dnia 14 września 2016 r. wystąpił do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 października 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r. utrzymał w pomocy zaskarżone postanowienie. S. P. wnioskiem z dnia 6 marca 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF ponownie zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. umorzył postępowanie w sprawie ponownie złożonego w tej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie już rozstrzygniętym prawomocnym orzeczeniem. S. P., po wezwaniu przez Sąd do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2016 r., złożył kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie z opłaty od zażalenia (pismo z dnia 21 sierpnia 2017 r.) oraz o ustanowienie adwokata (wniosek uzupełniony przez złożenie formularza PPF z dnia 2 października 2017 r.). Wskazał, że utrzymuje się z emerytury 1.318,08 zł, którą prawie w całości wydaje na stałe zobowiązania. Podniósł, że posiada rozdzielność majątkową z żoną, nie ponosi kosztów zamieszkania. Jednocześnie podał, że posiada 111,43 zł oszczędności, 1.095,89 zł na koncie bieżącym, udziały w spółce [...] Sp. z o.o., która nie prowadzi obecnie działalności i ma zaległości na koncie, oraz na Indywidualnym Koncie Emerytalnym około 1.000 zł. Wyjaśnił, że nie posiada innego majątku. Postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu ponownego wniosku strony w sprawie prawa pomocy, umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy podał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest kolejnym wnioskiem strony w tym zakresie, i podlega ocenie stosownie do art. 165 P.p.s.a. Referendarz uznał, że w kolejnym (trzecim) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazał na zmianę swojej sytuacji materialnej ani nie podał żadnych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska, co do oceny jego zdolności płatniczych. Podane w rozpatrywanym wniosku informacje w żaden sposób nie odbiegają od wskazanych już wcześniej, które nie okazały się wystarczające do uznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy za zasadny. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący złożył zażalenie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Podniósł, że jego sytuacja zdrowotna uległa pogorszeniu. Podał, że musi zażywać droższe leki, co w sposób istotny pogarsza jego sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że pismo S. P. zatytułowane "Zażalenie" na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 11 października 2017 r. Sąd potraktował jako sprzeciw od powyższego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy, jak też umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 P.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując sprzeciw Sąd miał na uwadze, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie, podlega rozpoznaniu z uwzględnieniem art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przypisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r. był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Dane zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie pozwalały bowiem na pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy i tym samym na stwierdzenie, że spełnia ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Sytuacja ta nie uległa zmianie. Tymczasem, niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, aby możliwa była zmiana wcześniejszego postanowienia ma podstawie art. 165 P.p.s.a. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć takie zmiany, które pozwalają stwierdzić, że sytuacja finansowa we wspólnym gospodarstwie domowym uległa zmianie. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, pomimo wcześniejszej negatywnej oceny zasadności wniosku. Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem wskazać nowe okoliczności, bądź podać fakty prowadzące do ocen odmiennych niż dotychczasowe (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. I OZ 1227/13; postanowienie NSA z 23 czerwca 2016 r., sygn. II FZ 286/16). W sprawie tej zaś strona nadal nie przedstawiła oświadczeń o sytuacji majątkowej we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym przypadku kolejne żądanie przyznania prawa pomocy nie powoduje konieczności ponownego wzywania skarżącego do uzupełniania informacji dotyczących sytuacji majątkowej. Skarżący bowiem zasadniczych informacji we wniosku PPF nadal nie przedstawił. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie przedstawia informacji dotyczących sytuacji majątkowej we wspólnym gospodarstwie domowym, to należy przyjąć, że brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 48/17). Z tych wszystkich względów zasadnie starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie. Podobnie jak wcześniej, wnioskodawca powołuje się na zły stan zdrowia i niską emeryturę. Wniosek skarżącego nie wskazuje w istocie na zmianę, która –wobec braku danych o sytuacji majątkowej we wspólnym gospodarstwie domowym- mogłaby wpłynąć na wynik niniejszej sprawy. W związku z powyższym brak było podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 października 2017 r. umarzającego postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.