II SA/Wa 2992/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] marca 2021 r. [...], wydaną na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2, § 45 pkt 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr 7 do Uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r. poz. 8814 oraz z 2019 r. poz. 13139), § 32 ust. 8 w związku z 1 ust. 11, § 34 ust. 1 i ust. 3, § 35 ust. 1 Uchwały Nr XXI11/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 oraz z 2020 r. poz. 5791), odmówił zakwalifikowania wniosku K. L. zamieszkałej w Ośrodku Wsparcia Kobiet z Małoletnimi Dziećmi i Kobiet w Ciąży "[...]" przy ul. [...] w [...] do udzielenia pomocy mieszkaniowej. K. L. wystąpiła [...] września 2020 r. z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy, podając, że prowadzi 2-osobowe gospodarstwo domowe z synem M. A. urodzonym [...] maja 2018 r. Organ uzasadniając uchwałę z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdził, że w sprawie brak jest możliwości ustalenia że m.st. Warszawy jest miejscem stałego pobytu wnioskodawczyni stosownie do § 32 ust. 8 w zw. z § 1 ust. 11 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 oraz z 2020 r. poz. 5791). Wskazał, że na podstawie zebranych dokumentów i oświadczeń nie udało się ustalić adresów zamieszkiwania zainteresowanej. K. L. oświadczyła, że przed umieszczeniem w Domu Samotnej Matki zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...], a także w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Z informacji przekazanej przez AOM nr [...] wynika, że wnioskodawczyni nigdy nie zamieszkiwała pod wskazanymi adresami, co potwierdzają protokoły z wizji przeprowadzonej w ramach programu "[...]". Ponadto nie posiada ona meldunku oraz nie rozlicza podatku dochodowego na terenie m.st. Warszawy. W związku z powyższym nie udało się ustalić, że Warszawa jest miejscem stałego pobytu wnioskodawczyni. K. L. pismem z dnia 27 lipca 2021 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2021 Nr [...]. Uzasadniając skargę wskazała, że nie jest zgodne z prawdą stwierdzenie organu, że Warszawa nie jest miejscem jej pobytu stałego. Podała, że w Warszawie mieszka od lipca 2017 r., czyli już 4 lata. Od 5 lat nie posiada żadnego meldunku. Miejscem jej ostatniego meldunku był dom męża jej matki w [...]. Została stamtąd wymeldowana, ponieważ matka rozstała się z mężem. Obecnie jej matka przebywa poza granicami kraju, a poza nią nie ma żadnej rodziny. Podała, że w lipcu 2017 r. wprowadziła się do mieszkania przy ul. [...] zajmowanym przez matkę ojca jej dziecka. Nie mogła być tam zameldowana, ponieważ była najemczyni tego lokalu nie miała już tytułu prawnego do tego lokalu z racji orzeczonej eksmisji. Wskazała, że we wrześniu 2017 r. podjęła pracę w przedszkolu [...], na dowód czego załączyła do skargi świadectwo pracy. Pracowała tam rok, po czym zrezygnowała ze względu na zagrożoną ciążę. Podniosła, że od początku pobytu w Warszawie rozlicza się tutaj z podatku i na tę okoliczność załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w sprawie rozliczeń w latach 2017-2018 oraz 2019-2020. Dalej wskazała, że po wyprowadzeniu się z ul. [...] przez kilka miesięcy razem z ojcem dziecka wynajmowali mieszkania (kolejno [...], w [...] i [...]). W listopadzie 2018 r. powrócili do mieszkania na ul. [...]. Podała, że od listopada 2019 r. jej dziecko jest zapisane do przychodni przy ul. [...], na dowód czego załączyła zaświadczenie z przychodni oraz kartę zdrowia dziecka. Ze względu na okoliczności życiowe, od [...] lutego 2019 r. przeniosła się do Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy ul. [...] [...]. Mieszkała tam z dzieckiem do [...] lipca 2019 r. Tego dnia musiała się wyprowadzić i ponownie zamieszkała z ojcem dziecka, który otrzymał lokal socjalny przy ul. [...]. Następnie [...] lutego 2020 r. wróciła do Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy ul. [...] [...], a stamtąd [...] maja 2020 została przekierowana do Domu Samotnej Matki przy ul. [...]. Ponieważ tam skończył się czas jej pobytu, od [...] maja b.r. przebywa z dzieckiem w Domu Samotnej Matki przy ul. [...]. Dodała, że wszystkie ośrodki, w których przebywała są ośrodkami wyłącznie dla mieszkanek Warszawy, a obecne miejsce jest dedykowane wyłącznie mieszkankom [...], więc świadczy to o tym, że władze tych ośrodków, które również weryfikowały ją pod kątem miejsca zamieszkania, uznały ją, za mieszkankę Warszawy, a konkretnie [...]. Do skargi załączyła także zaświadczenie z Urzędu Pracy m.st. Warszawy przy ul. [...], gdzie w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] października 2019 r. i od dnia [...] lutego 2020 r. do chwili obecnej jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna oraz zaświadczenie o przyjęciu dziecka do żłobka przy ul. [...] w [...]. W uzupełnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy, pismem procesowym z dnia 25 stycznia 2022 r. zarzucił zaskarżonej uchwale nr [...]: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj.: art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611, z późn. zm.), w zw. z § 4 i § 8 uchwały i art. 23 ust. 3 ww. ustawy w zw. z § 1 i § 2 uchwały, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z ustawą o ochronie praw lokatorów (...) polegające na błędnym ustaleniu faktycznej sytuacji społecznej skarżącej i przyjęciu, że nie zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym na terenie m.st. Warszawy, podczas gdy skarżąca wykazała dokumentem prywatnym - oświadczeniem byłego partnera, iż zamieszkiwała w Warszawie przy ul. [...], do czasu rozpadu związku. Zatem było to ostatnie jej miejsce zamieszkania z pobytem stałym. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] jako wydanej z naruszeniem prawa, nakazanie organowi przeprowadzenie ponownej analizy wniosku o zawarcie umowy najmu i przyznanie skarżącej pomocy mieszkaniowej, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Należy zauważyć, że stosownie do art. 94 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm.) nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku upłynął rok, zachodzi więc przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, o której mowa w przywołanym przepisie. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. na wniosek strony skarżącej przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów załączonych do skargi, z wyjątkiem dowodu z oświadczenia D. A. bowiem wobec tego dowodu nie zaistniały przesłanki z art. 106 § 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej członkom wspólnoty samorządowej miasta stołecznego Warszawy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611 z późn. zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku skarżącej stanowiła uchwała Nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 z późn. zm.), która zawiera zarówno przepisy materialne, jak i procesowe – reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia. Zarząd Dzielnicy [...], odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącej w sprawie zakwalifikowania do pomocy mieszkaniowej, powołał się na § 32 ust. 8 w zw. z § 1 ust. 11, § 34 ust. 1 i ust. 3 i § 35 ust. 1 ww. uchwały. Zgodnie z § 32 ust. 1 uchwały wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Natomiast w myśl § 35 ust. 1 uchwały, o zakwalifikowaniu do udzielenia pomocy mieszkaniowej rozstrzyga zarząd dzielnicy. Przepis ten jest przepisem kompetencyjnym, natomiast przepis § 32 ust. 1 pkt 8 uchwały, choć umieszczony w rozdziale "Tryb rozpatrywania i załatwienia wniosków o pomoc mieszkaniową oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej", jest przepisem o charakterze materialnym, mogącym stanowić podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Jest to jednak możliwe wówczas, gdy informacje uzyskane w toku analizy okoliczności wyszczególnionych w ust. 1 § 32 uchwały, uzasadnią odmowę. Wynikający z § 32 ust. 1 ww. uchwały nakaz poddania wnikliwej analizie podanych w tym przepisie okoliczności, pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W myśli § 32 ust. 8 tej uchwały, niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej zaś § 1 ust. 11 uchwały stanowi, że ilekroć w uchwale jest mowa o osobie - należy przez to rozumieć osobę, która wykaże, że Miasto jest miejscem jej stałego pobytu. W przedmiotowej sprawie o odmowie przyznania pomocy mieszkaniowej zdecydowało - co wynika z treści uzasadnienia do zaskarżonej uchwały – brak możliwości ustalenia, że m.st. Warszawa jest miejscem stałego pobytu wnioskodawczyni. Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały podstaw odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m.st. Warszawy poprzez zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony, nie można – w ocenie Sądu – przyjąć, że stanowisko organu jest wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w § 32 ust. 1 w zw. z ust. 8 w zw. z § 1 ust. 11 powołanej uchwały. Należy bowiem zwrócić uwagę, że informacja przekazana przez AOM nr [...], o tym, że K. L. nigdy nie zamieszkiwała w Warszawie przy ul. [...] oraz przy ul. [...], została ustalona w oparciu o protokoły z wizji przeprowadzonej w ramach programu "[...]" odpowiednio w dniu [...] kwietnia 2019 r. i [...] lipca 2019 r. Skarżąca natomiast we wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej wskazała, że zamieszkiwała przy ul. [...] od listopada 2018 r. do lutego 2019 r., zaś przy ul. [...] od lipca 2019 r. do lutego 2020 r. W tej sytuacji skoro informacje uzyskane z AOM nr [...] nie wykluczają, że skarżąca mogła zamieszkiwać we wskazanych przez siebie okresach w ww. lokalach, należało stwierdzić, że organ przedwcześnie przyjął, iż nie da się ustalić, że Warszawa jest miejscem stałego pobytu skarżącej. Ponadto w ogóle nie zbadano kwestii zamieszkiwania skarżącej wraz z dzieckiem od lutego 2018 do listopada 2018 r. w [...] (skarżąca urodziła dziecko [...] maja 2018 r.) a wcześniej [...] i w [...]. Na brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, wskazuje również załączona do skargi dokumentacja, a w szczególności zaświadczenie z Urzędu Pracy m.st. Warszawy przy ul. [...], potwierdzające, że w okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] października 2019 r. i od dnia [...] lutego 2020 r. do chwili obecnej skarżąca była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego [...], karta zdrowia dziecka z POZ ul. [...] oraz zaświadczenie lekarskie. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale Nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie § 32 ust. 8 w zw. z § 1 ust. 11 tej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ podejmując rozstrzygnięcie, nie poczynił istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych w sprawie. Przeciwnie, stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 32 ust. 1 w związku z § 32 ust. 8 w zw. z § 1 ust. 11 uchwały. Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia także standardów obowiązujących w państwie prawa. Choć Zarząd Dzielnicy [...] prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, był zobowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w ww. uchwale, to jednak organ władzy publicznej nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i 7 k.p.a. Przepisy te stanowią, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano. W tym stanie rzeczy zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym. Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę dokonaną wyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r., w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zakwalifikowania jej do udzielenia pomocy mieszkaniowej, a w konsekwencji zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.