II SA/Wa 2684/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Miasta W. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] października 2019 r. nr [...], na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817) i § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1 422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego Załącznik Nr [...] do uchwały Nr Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 roku w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r. poz. 8814) i § 24 ust. 1 oraz § 4 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 09 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132 poz. 3937 z poźn. zm.), a także na podstawie Protokołu Nr [...] Komisji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. odmówił zakwalifikowania J. S. do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że w dniu [...] maja 2019 r. pełnomocnik J. S., przesłał wniosek o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Organ podał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji - wniosku o najem lokalu oraz dodatkowych dokumentów ustalono, że zainteresowany (rozwiedziony - lat 65) zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Lokal o powierzchni użytkowej 28,90 m2 w tym powierzchni mieszkalnej 23,22 m2 składa się z 2 pokoi, kuchni, łazienki z wc i znajduje się w zasobach Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", Mieszkanie jest własnością osoby prywatnej. Do zamieszkiwania w lokalu właściciel zgłosił 1 osobę, czyli wnioskodawcę. Organ powołując się ogólnie na uchwałę Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, stwierdził, że w tym wypadku nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku z powodu przekroczonego kryterium metrażowego - na osobę przypada 23,22 m2 powierzchni mieszkalnej. Podniósł, że Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2019 roku (Protokół Nr [...]) po zapoznaniu się ze złożonymi dokumentami w oparciu o zapis § 4 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, zaopiniowała sprawę negatywnie. Mając na uwadze powyższe, Zarząd Dzielnicy [...] odmówił zakwalifikowania J. S. do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J. S., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik skarżącego wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił: I. błędne ustalenia faktyczne, które legły u podstaw uchwały tj.: 1) przyjęcie, iż skarżący nie jest osobą bezdomną, podczas gdy skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] , [...], a wobec niego prowadzona jest egzekucja komornicza celem opróżnienia lokalu mieszkalnego; 2) ustalenie, iż skarżący nie cierpi na przewlekłą chorobę, niedostrzeżenie faktu niepełnosprawności skarżącego oraz postępującej u niego utraty wzroku w całości oraz jego szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej i osobistej. II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) § 4 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. podczas gdy zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 "Postanowień § 4 ust X (Uchwały) nie stosuje się do osób: : 3. pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej: a) niepełnosprawność wnioskodawcy łub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem; że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela ", poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący, legitymujący się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z kodu 04-O (utrata wzroku na jedno oko), przebywający na rencie, podlegający egzekucji komorniczej z lokalu mieszkalnego, w którym przebywa nie spełnia przesłanek do zawarcia z nim umowy najmu lokalu socjalnego. 2) § 12 Uchwały nr LVIII/175i/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez jego niezastosowanie, mimo, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa do lokalu socjalnego z uwagi na jego trudną sytuację osobistą i rodziną, cierpi na ciężką i przewlekłą chorobę, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i inwalidą, który z trudem sam jest w stanie poradzić sobie w życiu, pomagają mu sąsiedzi, a także jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisów o bezdomności gdyż nie posiada żadnego miejsca zamieszkania, w którym może legalnie przebywać, a w obecnym lokalu przebywa bez zgody jego obecnego właściciela. 3) § 14 ust. 1 pkt 7 uchwały nr LVIII/i75i/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, podczas gdy skarżący jest w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, jest rencistą, osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, z wieloma dysfunkcjami zdrowia, cierpiącym na nieuleczalną chorobę postępującą wzroku tj. jaskrę, obecnie utratę widzenia w całości na jedno oko oraz postępującą utratę stopniową wzroku na drugie oko, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, poprzez utrudnione w znacznym stopniu przemieszczanie się oraz poruszanie. Pełnomocnik wniósł dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi na okoliczność wykazania trudnej sytuacji osobistej, zdrowotnej skarżącego uzasadniających spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do lokalu socjalnego; dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza okulisty - na okoliczność trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego powiązanej z jego przewlekłą chorobą oraz niepełnosprawnością w przypadku kwestionowania tego stanu przez organ, który wydał zaskarżoną uchwałę, zobowiązanie organu do dostarczenia Sądowi całej uchwały oraz uzasadnienia tej uchwały na okoliczność wykazania braku jej legalności względem skarżącego. W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie podniesionych zarzutów. Wskazał, że zaskarżona uchwała zasługuje w całości , na stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej osoby skarżącego. Skarżący niewątpliwie ma interes prawny w tym, aby przedmiotową uchwalę skarżyć, mimo, iż organ administracji publicznej nigdy wprost treści całej uchwały mu nie doręczył, gdyż przesłana skarżącemu i jego pełnomocnikowi odmowa jest skierowana do niego jako adresata tej uchwały, a przywołuje jedynie niespełnienie warunków wskazanych w § 4:pkt 1 innej uchwały tj. Uchwały Nr LVIII/i75r/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Pełnomocnik wskazał, że organ nie dostrzegł, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, sam, bez wsparcia innych osób oraz jest osobą tracącą wzrok. Skarżący korzysta z pomocy MOPS jak również z dobroczynności sąsiadów w życiu codziennym przy pomocy w zakupach, poruszaniu się i przemieszczaniu. Skarżący cierpi na przewlekłą ciężką chorobę jaskry, w wyniku której traci wzrok z miesiąca na miesiąc. Obecnie skarżący w całości utracił zdolność widzenia w jednym oku, zaś na - drugim ma zaćmę oraz postępującą jaskrę. Lekarze okuliści wspólnie orzekli iż stan zdrowia skarżącego w tym zakresie prowadzi do całkowitej ślepoty. Nadto wobec skarżącego toczy się postępowanie z wniosku właściciela lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...] o opróżnienie lokalu mieszkalnego; wobec nadania klauzuli wykonalności na akt notarialny umowy kupna sprzedaży. Skarżący wobec wezwania komornika w toku egzekucji do opuszczenia lokalu, obecnie nie ma się gdzie przeprowadzić. Organ podejmując uchwałę w całości pominął sytuację faktyczną i zdrowotną skarżącego zupełnie nie odnosząc się do niej w swoim rozstrzygnięciu. W ocenie pełnomocnika sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie prawa do lokalu zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 w zw. z § 12 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu. Organ wskazał nadto, że J. S. o rozstrzygnięciu sprawy został poinformowany pismem z dnia [...] października 2019 r., które odebrał w dniu [...] października 2019 roku. Na podstawie wypełnionego przez skarżącego wniosku ustalono, że jego miejscem zameldowania i zamieszkania jest lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...], będący w zasobie Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" (skarżący nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu). Tym samym, argument, że J. S. jest osobą bezdomną jest bezpodstawny. Skarżący dołączył do wniosku m.in. zaświadczenie wystawione przez lekarza Specjalistę Chorób Oczu z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] z dnia [...] lutego 2019 roku oraz orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z uwagi na choroby narządu wzroku - symbol [...]. Orzeczenie obowiązuje do dnia [...] stycznia 2021 r. Z treści orzeczenia wynika, iż wskazane jest korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez go rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. We wspomnianym orzeczeniu nie wskazano, że istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ wskazał, że skarżący na żadnym etapie sprawy nie udokumentował, iż jest beneficjentem wymienionych form pomocy, w tym MOPS, jak zostało to podniesione w skardze. Niepełnosprawność skarżącego nie wynika z trudnych warunków mieszkaniowych, gdyż J. S. samodzielne zamieszkuje w lokalu typu 1 pokój z kuchnią z pełnym wyposażeniem sanitarno-technicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 18 września 2020 r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze. Zgodnie z powołanym przepisem, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego, o którym mowa w skardze nie było w niniejszej sprawie niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, jak wymaga tego art. 106 § 3 P.p.s.a. Załączone do skargi dokumenty znajdowały się w aktach nadesłanych przez organ. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie miał podstaw do przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo. Podkreślenia wymaga, że choć w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania pomocy gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ obowiązku tego w sprawie niniejszej nie wypełnił. Uchybienie to jest na tyle istotne w tej sprawie, że uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Wniosek skarżącego skierowany do organu dotyczył najmu lokalu socjalnego. W zaskarżonej uchwale organ nie tylko nie wskazał, że wnioskodawca ubiega się o najem lokalu socjalnego, ale także nie przywołał treści i przede wszystkim nie zastosował § 12 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy dotyczącego najmu lokalu socjalnego. Zgodnie z tym przepisem, umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. Stosownie zaś do § 14 ust. 1 pkt 7 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., w przypadkach określonych w § 12 i 13, pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przysługuje osobom, które znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i spełniają kryteria określone w § 12. Organ w sprawie tej nie dokonał oceny spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Za taką ocenę w świetle § 12 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nie może bowiem wystarczyć samo stwierdzenie, że przekroczono kryterium metrażowe, a zatem odniesienie się wyłącznie do przesłanki z § 4 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Stosownie bowiem do § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela. Wnioskodawca wskazywał we wniosku do organu na swoją niezwykle trudną sytuację zdrowotną, przewlekłą i ciężką chorobę (jaskra), a także prowadzone postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego, który zajmuje i co do którego nie ma tytułu prawnego, na co sam organ wskazał w odpowiedzi na skargę. Żadna z tych istotnych okoliczności, choć powinna była zostać rozważona przez organ szczególnie wnikliwie, nie została w ogóle wzięta pod uwagę. Wprawdzie zgodnie z § 4 pkt 1 uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowaniem osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, to § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. nie pozostawia wątpliwości, co do konieczności uwzględnienia § 5 ust. 2 tej uchwały. Przepis § 22 uchwały nakazuje zaś poddać wniosek wnikliwej analizie. Nadto, uwzględnienia przy rozpatrywaniu sprawy wymagało, że toczy się postępowanie w sprawie opróżnienia zajmowanego przez wnioskodawcę lokalu mieszkalnego. Choć zatem w tym momencie wnioskodawca nie był osobą bezdomną, należało to uwzględnić i rozważyć, czy sytuacja zdrowotna, rodzinna i społeczna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, że istnieją przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o najem lokalu socjalnego. Wszystkich tych ustaleń i rozważań, co do możliwości uwzględnienia wniosku o najem lokalu socjalnego zabrakło w zaskarżonej uchwale. Z tych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem prawa, tj. w § 12 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w zw. z § 4 pkt 1 i § 5 ust. 2 oraz § 22 ust. 2 pkt 5 tej uchwały. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości 300 zł, wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego w wysokości 480 zł oraz uiszczoną opłatę skarbową w wysokości 17 zł.