II SA/Wa 2678/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania na studia podyplomowe oddala skargę.

R.O. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] września 2019 r. (nr [...]) o odmowie zakwalifikowania skarżącego na studia podyplomowe w zakresie [...] dla kandydatów na oficerów Służby Więziennej w roku akademickim 2019/2020. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Uczelniana Komisja Rekrutacyjnej decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.), odmówiła zakwalifikowania skarżącego R.O. - młodszego inspektora Zakładu Karnego w [...], na studia podyplomowe w zakresie [...] dla kandydatów na oficerów Służby Więziennej prowadzone w Wyższej Szkole [...] w W. w roku akademickim 2019/2020. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że postępowanie rekrutacyjne na studia podyplomowe w zakresie [...] dla kandydatów na oficerów Służby Więziennej, zostało przeprowadzone na zasadach określonych w załączniku do Zarządzenia nr [...] Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie utworzenia studiów podyplomowych w zakresie [...] w Wyższej Szkole [...] w W. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 zarządzenia, warunkiem zakwalifikowania na studia podyplomowe jest uzyskanie punktów rankingowych w wyniku postępowania rekrutacyjnego. Za uzyskanie punktów rankingowych w postępowaniu rekrutacyjnym uznaje się uzyskanie przez kandydata takiej liczby punktów, która pozwala na zajęcie pozycji na liście rankingowej mieszczącej się w limicie miejsc w roku akademickim 2019/2020. W przypadku uzyskania takiej samej liczby punktów rankingowych przez kandydatów, decyzję o zakwalifikowaniu na studia podyplomowe podejmuje uczelniana komisja rekrutacyjna, biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności liczbę uzyskanych punktów z testu wiedzy; w drugiej kolejności liczbę uzyskanych punktów z arkusza oceny kompetencji kandydata. W przypadku uzyskania przez kandydatów takiej samej liczby punktów w poszczególnych częściach postępowania rekrutacyjnego, kwalifikacji na studia uczelniana komisja rekrutacyjna dokonuje na podstawie stażu służby kandydata. Organ wyjaśnił, że postępowanie rekrutacyjne przeprowadzono wobec większej liczby kandydatów niż limit miejsc. R.O. nie został zakwalifikowany na studia podyplomowe, ponieważ w postępowaniu rekrutacyjnym uzyskał 79 punktów wobec wymaganych do przyjęcia na studia co najmniej 80 punktów. R.O. złożył odwołanie od tej decyzji, w którym wniósł o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, względnie jej uchylenie i zakwalifikowanie odwołującego się na studia podyplomowe. Skarżący stwierdził, że pytanie nr 26, które wylosował w zestawie pytań podczas testu wiedzy, zawiera w sobie kilka poprawnych odpowiedzi, a więc było to pytanie o charakterze otwartym i uznaniowym, a nie zamknięte. Zdjęcie stanowiące ilustrację do pytania jest wykonane pod niewłaściwym kątem, co uniemożliwia ocenę ułożenia palca na języku spustowym pistoletu Walther P-99. Odwołujący się zarzucił, że organ nie dokonał oceny niejednoznaczności tego pytania, zgodnie z zasadami postępowania przewidzianymi w k.p.a., nie dopuścił dowodu z opinii biegłego, mimo że ocena spornego pytania wymaga wiadomości specjalnych, a w konsekwencji naruszył art. 7, art. 10 w związku z art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. R.O. dodał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. W jej uzasadnieniu organ nie zawarł uzasadnienia faktycznego, nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł. Z uzasadnienia nie wynika wprost, czy skarżący został wpisany na listę rankingową, na jakiej podstawie dokonano weryfikacji zdobytych punktów rankingowych. Nie wskazano przy tym, czy skarżący został "odrzucony" z uwagi na ilość punktów uzyskanych z testu wiedzy, arkusza oceny kompetencji kandydata czy na podstawie stażu służby. W ten sposób ograniczył prawo skarżącego do kontroli instancyjnej i sądowo-administracyjnej wydanej decyzji. R.O. zarzucił ponadto organowi naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady budowy zaufania i równego traktowania. Odwołujący się podał, że jego zastrzeżenia wzbudza w szczególności nierówne traktowanie w procesie rekrutacji funkcjonariuszy pełniących służbę w pionie służby ochrony, penitencjarnym, terapeutycznym oraz w ośrodkach diagnostycznych od pozostałych funkcjonariuszy. Na zakończenie skarżący zarzucił, że warunki i tryb rekrutacji o których mowa w art. 70 ust. 1 ustawy p.o.s.w. zostały określone w zarządzeniu nr [...] Rektora [...] w W., a nie przez ministra nadzorującego uczelnie, na wniosek rektora, co oznacza, że został naruszony art. 443 Prawa o szkolnictwie wyższym. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Rektor [...] Wyższej Szkoły [...] w W. decyzją z dnia [...] września 2019 r. wydaną na podstawie art. 72 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że uzyskana przez skarżącego suma 79 punktów rankingowych wobec co najmniej 80 punktów wymaganych do przyjęcia na studia, nie pozwoliła mu na zajęcie pozycji na liście rankingowej mieszczącej się w limicie miejsc w roku akademickim 2019/2020 (250). . Rektor [...] Wyższej Szkoły [...] w W. wyjaśnił, że postępowanie rekrutacyjne na studia podyplomowe składało się z trzech części, a maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania we wszystkich częściach rekrutacji wynosiła łącznie 100 punktów rankingowych. Szczegółowe zasady punktacji zostały określone w § 3 warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na studia podyplomowe w zakresie [...] dla kandydatów na oficerów Służby Więziennej. Według tych zasad za część pierwszą kandydat mógł uzyskać maksymalnie 40 pkt rankingowych, część drugą maksymalnie 20 pkt rankingowych, za część trzecią, którą stanowił test wiedzy składający się z 40 losowo wybranych pytań zamkniętych z trzema możliwymi odpowiedziami do wyboru, z których tylko jedna była prawidłowa, kandydat mógł otrzymać maksymalnie 40 pkt rankingowych (za każdą poprawną odpowiedź jeden punkt). Te warunki rekrutacji były znane skarżącemu przed przystąpieniem do postępowania rekrutacyjnego. Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego w zakresie nierównego "punktowania" funkcjonariuszy pełniących służbę w poszczególnych pionach służb (§ 3 warunków i trybu rekrutacji), organ podał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej kształtowanie polityki kadrowej w Służbie Więziennej należy do kompetencji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Tym samym ustalenie kryteriów przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w karcie oceny kandydatów należy traktować jako uprawnione działanie Dyrektora Generalnego związane z kształtowaniem polityki kadrowej, zaś subiektywne odczucia odwołującego jako pozostające bez wpływu na warunki i tryb rekrutacji. Organ dodał, że takie działanie nie narusza art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. Powszechność ta nie może być odczytywana w ten sposób, że każdy, niezależnie od umiejętności i posiadanej wiedzy (talentu), ma gwarantowany dostęp do każdego szczebla wykształcenia. Konstytucyjna zasada autonomii szkol wyższych (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP) oznacza, że władze uczelni mogą ustalać zasady naboru przyszłych studentów lub słuchaczy w graniach określonych przepisami prawa. Rektor [...] Wyższej Szkoły [...] w W. w uzasadnieniu decyzji podniósł, że kwestionowane przez skarżącego pytanie nr 26 było jedynym z czterdziestu pytań zamkniętych zawartych w teście wiedzy, z trzema możliwymi odpowiedziami do wyboru, z których tylko jedna jest prawidłowa. Pytanie to było również wcześniej dostępne w zbiorze pytań i zagadnień udostępnionych na uczelnianej platformie edukacyjnej Wyższej Szkoły [...] w W., stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 warunków i trybu rekrutacji. W materiałach szkoleniowych udostępnionych na platformie edukacyjnej, opracowanych przez [...] Ośrodek Szkoleni Służby Więziennej w [...], tj. publikacji pt. "Podstawy celnego strzelania - Marek Kaszczyk", było wprost napisane, że "język spustowy należy ściągać pierwszym stawem palca wskazującego, prostoliniowo do tyłu. Zasada ściągania języka spustowego polega na tym, aby w czasie ściągania języka spustowego broń nie zmieniała swojego położenia". Zawarty w monografii opis prawidłowego oddania strzału zwraca uwagę na prostoliniowość ściągania języka spustowego, tak aby wykonywanie tej czynności nie powodowało zmian w położeniu pistoletu. Zdaniem organu, osoba posiadająca zarówno wiedzę teoretyczną jak i praktyczną z zakresu podstaw strzelectwa nie powinna mieć najmniejszych problemów z zaznaczeniem prawidłowej odpowiedzi na pytanie. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że zdjęcie będące ilustracją do pytania zostało wykonane pod niewłaściwym kątem. Fotografia została wykonana prawidłowo, można na niej zaobserwować błędne ułożenie palca wskazującego na języku spustowym. Dodatkowym wskaźnikiem był zarys cienia, który podkreśla owo położenie, a w celu nakierowania egzaminowanego na właściwą odpowiedź dodano również stosowne sugestie w odpowiedziach. Organ podniósł, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu wyszkolenia strzeleckiego w celu oceny niejednoznaczności pytania kwestionowanego przez skarżącego. Żądaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, stosownie do art. 84 § 1 k.p.a., organ jest związany jedynie wówczas, jeżeli ustalenie stanu faktycznego wymaga wiadomości specjalnych, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występowała. Organy obu instancji były w stanie samodzielnie ocenić prawidłowość pytania. Odnosząc się do pozostałych zarzutów procesowych skargi, podał, że organ I instancji wyjaśnił w sposób wyczerpujący dlaczego skarżący nie został zakwalifikowany na studia podyplomowe i stwierdził, że "rozszerzanie uzasadnienia o kolejne jednostki redakcyjne określone w § 2 ust. 1 pkt 4 warunków i trybu rekrutacji, jest niezasadne, gdyż nie odnoszą się one do sytuacji odwołującego się". Organ dodał, że skarżącemu była znana liczba punktów uzyskanych na każdym etapie postępowania rekrutacyjnego, podobnie jak limit miejsc w roku akademickim 2019/2020. Organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony również zarzut dotyczący naruszenia (niezastosowania) art. 443 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ten przepis, wskazujący na konieczność określenia warunków i trybu rekrutacji, o których mowa w art. 70 ust. 1 tej ustawy, na wniosek rektora, przez ministra nadzorującego uczelnię, ma zastosowanie wyłącznie do studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich. Oznacza to, że warunki i tryb rekrutacji na studia podyplomowe w zakresie [...] dla kandydatów na oficerów Służby Więziennej prowadzone w Wyższej Szkole [...] w [...] w roku akademickim 2019/2020, stanowiące załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie utworzenia studiów podyplomowych w zakresie [...] w Wyższej Szkole [...] w W., nie naruszają dyspozycji art. 443 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. R.O. zaskarżył tę ostateczną decyzję Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem § 2 ust 1 pkt 4 załącznika do zarządzenia nr [...] Rektora [...] Wyższej Szkole [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w zw. z art. 443 i w zw. z art. 70 ust 1 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez ustalenie zasad rekrutacji przez Rektora a nie przez ministra nadzorującego uczelnię. Zdaniem R.O. organ nie zasięgając opinii biegłego na okoliczność ustalenia prawidłowości sformułowania pytania nr 26 i rozstrzygnięcia kwestii jego jednoznaczności, naruszył przepisy art 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 7, art. 10 i art. 81 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ten sposób naruszył również art. 7 i 77 § 1 k.p.a. R.O. podniósł, że zawarł w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodu, a organ odwoławczy nie uwzględniając go naruszył art. 136 § 2 k.p.a., zgodnie z którym był obowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący zarzucił ponadto organowi odwoławczemu naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez pozbawienie prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgromadzonych materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz pozbawienie możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów np. z prywatnej opinii biegłego. Z tych wszystkich względów skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył przedstawione w odwołaniu argumenty uzasadniające postawione zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga R.O. nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r. Rektor [...] Wyższej Szkoły [...] w W. utrzymał w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej do przeprowadzenia rekrutacji na studia podyplomowe zakresie [...] na rok akademicki 2019/2020 w Wyższej Szkole [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. o odmowie zakwalifikowania R.O. na te studia. Organ podał, że skarżący nie został zakwalifikowany na studia, ponieważ w postępowaniu rekrutacyjnym uzyskał zbyt mała liczbę punktów. W skardze do Sądu skarżący podniósł, że warunki i tryb rekrutacji zostały ustalone przez niewłaściwy podmiot, ponadto nie były jednakowe dla wszystkich kandydatów, a jedno z pytań (nr 26) było niejednoznaczne. Przede wszystkim Sąd podziela stanowisko organu, że ustalenie zasad i trybu rekrutacji przez Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. w zarządzeniu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. miało oparcie w przepisach prawa. Z przepisu art. 70 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika, że tryb oraz warunki rekrutacji są ustalane przez uczelnię Według art. 443 tej ustawy, określającego wyjątek od powyższej zasady, w uczelni wojskowej oraz w uczelni służb państwowych warunki i tryb rekrutacji, w odniesieniu do kandydatów na żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy właściwych służb ustala, na wniosek rektora, minister nadzorujący uczelnię. Ten wyjątek dotyczy więc kandydatów na żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy właściwych służb, nie obejmuje natomiast funkcjonariuszy będących w służbie (czyli takich jak skarżący). Zgodnie z brzmieniem tego artykułu warunki i tryb rekrutacji dla kandydatów na studia innych niż kandydaci na żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy właściwych służb ustala sama uczelnia - jej senat, zgodnie z art. 28 i art. 70 ust. 1 ustawy (por. Degtyarova Iryna, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Komentarz, Wolter Kluwers Warszawa 2019 r., s. 1219, praca zbiorowa pod red. Jerzego Woźnickiego). Zdaniem Sądu, nie może odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego zarzut skargi, dotyczący ustalenia nieprawidłowych (nierównych i dyskryminujących) zasad naboru na studia (§ 3 warunków i trybu rekrutacji). Załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie utworzenia studiów podyplomowych w zakresie [...] w Wyższej Szkole [...] w W. został udostępniony kandydatom przystępującym do rekrutacji zgodnie z przepisami prawa, a skarżący przystępując do postępowania rekrutacyjnego nie kwestionował tych zasad. Sąd dodaje, że kształtowanie polityki kadrowej w Służbie Więziennej należy do kompetencji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i ustalenie kryteriów naboru jest przejawem kształtowania polityki kadrowej w służbie, W ocenie Sądu nie są również uzasadnione zarzuty procesowe skargi. Przede wszystkim należy podkreślić, że sąd administracyjny nie kontroluje ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, nie może wchodzić w zakres wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 801/15). Sąd ogranicza się do kontroli, czy zachowane zostały wszystkie przepisy prawa mające zastosowanie w danej sprawie. W przekonaniu Sądu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można zarzucić organowi II instancji naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem. Organ administracji ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 1111/18). W tej sprawie nie można tracić z pola widzenia, że organ II instancji, który dokonał samodzielnej oceny pytania kwestionowanego przez stronę skarżącą, posiada odpowiednie szkolenie zawodowe, w tym także z zakresu strzelectwa. Tym samym posiada wiadomości niezbędne do oceny spornego dowodu. Całkowicie nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 136 § 2 k.p.a. Przepis ten określa granice dopuszczalności orzekania kasacyjnego przez organ odwoławczy, pozwalając organowi odwoławczemu na usunięcie na żądanie strony lub z urzędu, we własnym zakresie, w ramach postępowania odwoławczego, wad postępowania dowodowego i na przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Na podstawie tego przepisu organ odwoławczy może też zlecić przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego organowi, który wydał decyzję, pod warunkiem jednak, że "decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (art. 136 § 2 k.p.a.). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów nie można podzielić zapatrywania skarżącego co do niejednoznaczności pytania nr 26. R.O. początkowo udzielił prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 26 (chwyt broni jest nieprawidłowy), co zresztą przyznał w skardze do Sądu. Nie jest wreszcie uzasadniony zawarty w skardze zarzut pozbawienia skarżącego przez organ II instancji prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgromadzonych materiałów oraz pozbawienia możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów np. z prywatnej opinii biegłego. Po pierwsze organ nie zawiadomił strony o zebraniu całego materiału dowodowego, ale z akt sprawy wynika, że jego pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w 12 września 2019 r., po drugie organ nie prowadził postępowania dowodowego, ponieważ rozstrzygnął sprawę na podstawie analizy dostępnego materiału dowodowego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja Rektora [...] Wyższej Szkoły [...] w W. nie narusza przepisów wymienionych przez skarżącego w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) stwierdził, że nie ma też podstaw do jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany uwzględnić z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji.