II SA/Wa 2568/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. C. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2020 r. (bez numeru) w przedmiocie zdolności do służby 1. oddala skargę w zakresie ustalenia zdolności do służby; 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.

Przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej "CKL ABW", "Komisja II instancji") z dnia [...] października 2020 r. (bez numeru) utrzymujące w mocy orzeczenie Regionalnej Komisji Lekarskiej nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...] (dalej: "RKL nr [...] ABW w [...]", Komisja I instancji") z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w sprawie zdolności W. C. ("orzekany", "skarżący") do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z akt sprawy wynika, że W. C. został skierowany - na własną prośbę - przez Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...] do RKL nr [...] ABW w [...] w celu ustalenia stanu zdrowia i zdolności funkcjonariusza do służby w ABW oraz ewentualnego orzeczenia o inwalidztwie i związku tego inwalidztwa ze służbą. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. RKL nr [...] ABW w [...], w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r., poz. 242 ze zm.), dalej: "rozporządzenie PRM z dnia 15 kwietnia 2003 r.", stwierdziła, że orzekany jest zdolny do służby w ABW, kategoria "B". W uzasadnieniu podała, że powyższa ocena została dokonana w oparciu o wyniki zleconych badań specjalistycznych i dodatkowych, dokumentację medyczną oraz protokół badania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. W. C. wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia stwierdzając, że jest ono krzywdzące. Wskazał, że z dniem [...] lutego 2020 r. przeszedł na emeryturę z przyczyn zdrowotnych. Podniósł, że większość jego schorzeń i dolegliwości, w tym pogarszanie się wzroku na skutek ciągłego (80% czasu wykonywanych obowiązków) obserwowania monitorów ekranowych, powstała w bezpośrednim związku ze służbą. Nadto podał, że w dniu [...] grudnia 2013 r. doznał wypadku w związku ze służbą, który spowodował trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 5% (orzeczenie RKL nr [...] ABW w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]). W związku z tym wypadkiem odczuwa ból łydki lewej nogi podczas: gwałtownych ruchów, chodzenia po schodach, dźwigania ciężkich przedmiotów, wspinania się na palcach lub piętach oraz przy nieco dłuższym marszu. Odczuwa również notoryczne bóle kręgosłupa w związku z charakterem wykonywanych obowiązków, które nasilają się i są bardzo dokuczliwe. Orzekany zaznaczył również, że służbę (ok. 30 lat) pełnił w umundurowaniu i uzbrojeniu, co wywarło negatywne skutki w sferze jego zdrowia psychicznego - jest znerwicowany i nadpobudliwy. Kwestia jego zdrowia psychicznego nie była przedmiotem rozmowy z Komisją I instancji, nie udostępniono mu również opinii lekarza [...], ani wyników badań przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2020 r. Orzeczeniem z dnia [...] października 2020 r. (bez numeru) CKL ABW, działając na podstawie § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia PRM z dnia 15 kwietnia 2003 r., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu Komisja II instancji wskazała, że w dniu [...] października 2020 r. przeprowadziła dodatkowe konsultacje specjalistyczne. Ponadto, w związku z uwagami orzekanego z dnia [...] maja 2020 r. dotyczącymi jego warunków służby, wystąpiła do Dyrektora Delegatury ABW w [...] o ustosunkowanie się do tych uwag. W dniu [...] października 2020 r. wpłynęło pismo podtrzymujące poprzednie informacje organu kierującego zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. Dalej Komisja II instancji wskazała, że w świetle zgromadzonej dokumentacji orzeczniczej Komisja I instancji prawidłowo stwierdziła u orzekanego kategorię "B" zdolności do służby w ABW. Zaznaczyła, że nie ma podstaw do orzeczenia niezdolności do służby i grupy inwalidzkiej. Schorzenie współistniejące wymienione w pkt 17 B ppkt. 7 Protokołu badania RKL nr [...] ABW w [...] pozostaje w związku z przebytym wypadkiem w służbie, ale nie daje podstaw do orzeczenia z tego powodu inwalidztwa. Natomiast w stosunku do pozostałych schorzeń współistniejących w ww. Protokole, właściwości opisane w informacji o przebiegu służby nie spełniają wymogów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 marca 2003 r. w sprawie wykazu schorzeń powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 52, poz. 455 ze zm.). Pismem z dnia 30 listopada 2020 r. W. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CKL z dnia [...] października 2020 r. wnosząc o orzeczenie niezdolności do służby i grupy inwalidzkiej. Wskazał, że ewentualne świadczenie pieniężne uzyskane z tytułu orzeczenia niezdolności do służby i grupy inwalidzkiej jest mu niezbędne do leczenia wzroku i wielokrotnych zakupów okularów oraz leczenia pozostałych schorzeń. Ponadto zwrócił się o powołanie i przesłuchanie świadków: S. K., M. M., A. G. - na okoliczność stwierdzenia warunków służby, które przyczyniły się do pogorszenia wzroku i innych dolegliwości zdrowotnych. Podał, że ww. osoby są funkcjonariuszami Delegatury ABW w [...] i wykonywały obowiązki na analogicznym stanowisku w okresie jego służby. W motywach skargi skarżący podtrzymał stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od orzeczenia Komisji I instancji. Podniósł, że z dniem [...] lutego 2020 r. przeszedł na emeryturę z powodu pogorszenia stanu zdrowia. Większość jego schorzeń i dolegliwości powstała w bezpośrednim związku z pełnioną służbą - najpierw w Urzędzie Ochrony Państwa, a następnie w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wśród ww. schorzeń wymienił: pogarszanie się wzroku, bóle lewej nogi w związku z wypadkiem w służbie w dniu [...] grudnia 2013 r., bóle kręgosłupa, zły stan zdrowia psychicznego. Skarżący zakwestionował stanowisko CKL, która podzieliła ustalenia poczynione przez RKL nr [...] ABW w [...]. Zarzucił, iż CKL nie podała w swym orzeczeniu w jakim zakresie zwróciła się do Dyrektora Delegatury ABW w [...] i jakie dokładnie organ ten zajął stanowisko. Stwierdził, że lakoniczne odniesienie się CKL do uwag dotyczących warunków jego służby pozostawia wątpliwości co do rzetelności rozstrzygnięcia tej kwestii. Skarżący stwierdził również, iż nie zgadza się ze stanowiskiem konsultanta okulisty CKL ABW w [...], zgodnie z którym pogorszenie się jego stanu wzroku może mieć podłoże genetyczne. Wskazał, że wzrok zaczął pogarszać się od czasu (od ok. 12 lat), gdy jego służba polegała na jednoczesnym obserwowaniu kilkunastu i więcej monitorów ekranowych. Natomiast odkąd przeszedł na emeryturę zauważył, że pogarszanie stanu wzroku spowolniło się, ponieważ ustała przyczyna degradacji. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja Lekarska Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wniosła o odrzucenie skargi w zakresie roszczenia o przyznanie grupy inwalidzkiej oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie, a w przypadku uznania przez Sąd, iż nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi, o oddalenie skargi w całości oraz oddalenie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków. Komisja II instancji wskazała, że skarga w zakresie w jakim dotyczy żądania skarżącego o przyznanie grupy inwalidzkiej, nie należy do właściwości sądów administracyjnych i powinna podlegać odrzuceniu. Natomiast skarga w zakresie zdolności do służby powinna zostać oddalona, bowiem jest nieuzasadniona. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o zgromadzoną dokumentację orzeczniczą, w tym wyniki konsultacji specjalistycznych. Twierdzenia skarżącego dotyczące stanu zdrowia, a także warunków pełnienia służby, stanowią w istocie polemikę z rozpoznaniem schorzeń i ich kwalifikacją poczynionymi przez Komisję I i II instancji w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie i zmierzają do ich podważenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Oceniana w świetle powyższych kryteriów skarga na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2020 r. (bez numeru) w zakresie obejmującym ustalenie zdolności do służby (kategoria B), nie jest zasadna. W pozostałym zakresie, skarga podlega odrzuceniu. Wskazać należy, iż orzeczenia Komisji Lekarskich można podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich dotyczy zagadnień zdolności do służby, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby - w celu przyjęcia do służby, jej dalszego pełnienia albo zwolnienia ze służby. Podstawę orzekania w tym zakresie stanowią przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r., poz. 242 ze zm.), wydanego na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2020 r., poz. 27 ze zm.). Orzeczenia komisji lekarskich wydane w tym przedmiocie mają byt w pełni autonomiczny - ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej jest wiążące dla Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, właściwego w sprawach powołania określonej osoby do służby albo zwolnienia ze służby, przy czym przyjęcie do służby lub zwolnienie ze służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie rozkazu personalnego (decyzji administracyjnej), podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Natomiast druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające związek schorzenia ze służbą i stopień inwalidztwa dla celów, między innymi, emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są przepisy rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2015 r. w sprawie orzekania przez komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Szefowi Agencji Wywiadu (Dz. U. poz. 47 ze zm.), wydanego na podstawie art. 59a ust. 12 ww. ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądów administracyjnych (v. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, publ. CBOSA). Z powyższych względów skarga na orzeczenie CKL ABW z dnia [...] października 2020 r. w zakresie żądania skarżącego – W. C. zaliczenia go do grupy inwalidztwa - podległa odrzuceniu. Natomiast skargę na ww. orzeczenie CKL ABW w zakresie ustalenia zdolności skarżącego do służby (kategoria zdrowia B) należało oddalić, bowiem orzeczenie to nie narusza prawa. Zaskarżone orzeczenie we wskazanym zakresie zostało wydane zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. w sprawie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r., poz. 242 ze zm.). CKL ABW podzieliła stanowisko RKL nr [...] ABW w [...] co do ustalenia stopnia zdolności funkcjonariusza do służby - kategoria B - zdolny do służby, co - zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia - oznacza, że stan zdrowia funkcjonariusza nie budzi istotnych zastrzeżeń albo, że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby. Zgodnie z § 12 ust. 1 Komisja I instancji przeprowadziła badanie skarżącego dokonując oceny stanu jego zdrowia na podstawie wyników badań specjalistycznych i pozostałej dokumentacji medycznej. Z przeprowadzonego badania Komisja I instancji sporządziła w dniu [...] sierpnia 2020 r. Protokół, który w części A pkt 17 "Schorzenia powodujące niezdolność do służby" nie zawiera żadnego rozpoznania. Część B pkt 17 "Schorzenia współistniejące" zawiera rozpoznania przyporządkowane do odpowiednich paragrafów i punktów załącznika nr 6 do ww. rozporządzenia. Podkreślić należy, że ustalenia Komisji I instancji korespondują z wynikami badań lekarskich i specjalistycznych przeprowadzonych na podstawie karty skierowania w dniach: [...] czerwca 2020 r., [...] lipca 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r. W punkcie 20 protokołu stwierdzono, że nie istnieje związek schorzeń ze służbą, a w punkcie 21 wskazano, że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą i nie sięgają znamion inwalidztwa (kat. B) na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 marca 2003 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 52, poz. 455) - załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia oraz opis warunków służby zawartych w informacji o przebiegu służby. Protokół został podpisany przez wszystkich członków składu orzekającego. Orzeczenie Komisji I instancji spełnia wymogi określone w § 15 ust. 1 i § 16 rozporządzenia PRM z dnia 15 kwietnia 2003 r. W celu weryfikacji ustaleń RKL nr [...] ABW w [...], w toku postępowania przed CKL ABW przeprowadzone zostały w dniu [...] października 2020 r. ponowne badania specjalistyczne. Dokumentacja z tych badań wskazuje jednoznacznie, że lekarze specjaliści nie stwierdzili, aby charakter zmian chorobowych skarżącego ograniczał bądź wykluczał zdolność do służby w ABW. CKL ABW dokonała również oceny warunków służby skarżącego. W dniu [...] października 2020 r. zwróciła się do Dyrektora Delegatury ABW w [...] o ustosunkowanie się do uwag wniesionych przez skarżącego w dniu [...] maja 2020 r. odnośnie "Informacji dotyczącej przebiegu i warunków służby" (k. 11 - 13 akt admin.). W uwagach tych skarżący wskazał, że obsługa (obserwacja) elektronicznych monitorów ekranowych wynosiła co najmniej 80% czasu służby pełnionej w umundurowaniu i uzbrojeniu. Pismem z dnia [...] października 2020 r. Dyrektor Delegatury ABW podtrzymał dotychczasowe informacje o przebiegu służby skarżącego, a dodatkowo wyjaśnił, że monitoring obiektu był jedynie elementem wspomagającym fizyczną ochronę obiektu, w oparciu o który funkcjonowała służba wartownicza skarżącego, natomiast umundurowanie i uzbrojenie wynikało z charakteru pełnionej służby. W ocenie Sądu, w świetle tak zgromadzonego materiału dowodowego (w postaci dokumentacji orzeczniczej Komisji I instancji, dokumentacji badań specjalistycznych oraz akt administracyjnych), CKL ABW miała faktyczne i prawne podstawy do wydania rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia RKL nr [...] ABW w [...] w zakresie zdolności skarżącego do służby. Tym samym skarga podlegała oddaleniu. Z argumentacji skargi odnoszącej się w zasadniczej mierze do odczuwanych przez skarżącego dolegliwości wynika, że skarżący kwestionuje rozpoznanie schorzeń ustalone przez Komisję I instancji, a następnie podtrzymane przez Komisję II instancji. Tymczasem Sąd administracyjny nie jest uprawniony do tego, aby kwestionować dokonane przez komisję lekarską rozpoznanie (nie może badać prawidłowości samej diagnozy, nie może też oceniać metod stosowanych przez lekarzy) prowadzące do ustalenia kategorii zdolności funkcjonariusza do służby. Sąd nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1365/17; z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 654/14; publ. CBOSA). Kontrola orzeczenia komisji lekarskiej przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jego badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach regulujących te kwestie, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby w oparciu o obowiązujące przepisy prawa - w niniejszej sprawie rozporządzenie PRM z dnia 15 kwietnia 2003 r. Sąd orzekający nie stwierdził wadliwości wydanych orzeczeń w ww. zakresie. Końcowo Sąd zauważa, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowuje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika uprawnienie sądu administracyjnego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego wyłącznie z dokumentów, a nie z przesłuchania świadków. Tym samym wniosek dowodowy skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. W związku z powyższym Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o "przeprowadzenie czynności z jego udziałem za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]". Zaznaczyć należy, że stawiennictwo na rozprawie przed sądem administracyjnym nie jest obowiązkowe, a w niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 347 ze zm.). Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.